ActionAid Blog : Σεξουαλική παρενόχληση: ποια είναι τα όρια; ActionAid Blog : Σεξουαλική παρενόχληση: ποια είναι τα όρια;
ActionAid Blog
ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Σεξουαλική παρενόχληση: ποια είναι τα όρια;

Δευτέρα Μαΐου 27, 2019 - 18:13, by Στέλλα Κάσδαγλη - Συνιδρύτρια του Women on Top
Main Image

Στο πλαίσιο της εκστρατείας της ActionAid Ποτέ και Πουθενά στη βία κατά των γυναικών και τη συλλογή υπογραφών υπέρ της πρώτης διεθνούς σύμβασης κατά της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία, ζητήσαμε από τη Στέλλα Κάσδαγλη να μας βοηθήσει να καταλάβουμε πού βρίσκονται τα όρια στη σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας. 

__________________________ 

Μπορεί να είστε εργαζόμενη ή εργαζόμενος και να αναρωτιέστε αν κάποια συμπεριφορά που υποστήκατε αποτελεί σεξουαλική παρενόχληση ή αν όλα «είναι στο μυαλό σας». Ίσως να προσπαθείτε να αξιολογήσετε τη δική σας συμπεριφορά σε σχέση με το τι θα μπορούσε κάποια ή κάποιος συνάδελφός σας να ορίσει ως σεξουαλική παρενόχληση. Ή, ενδεχομένως, ως εργοδότης να θέλετε να ορίσετε -για τον εαυτό σας αλλά και για τους ανθρώπους που δουλεύουν για σας- ποια είναι τα όρια της ασφαλούς αλληλεπίδρασης μέσα στον επαγγελματικό χώρο και ποια είναι τα καμπανάκια που θα έπρεπε να δίνουν σε όλους μας να καταλάβουμε ότι κάτι τα ξεπερνά.

Σε οποιαδήποτε από αυτές τις περιπτώσεις, αξίζει να θυμάστε ότι δεν είστε μόνοι. Είναι φυσιολογικό, όταν έρχονται στην επιφάνεια αιτήματα ομάδων που ως τώρα δέχονταν διακρίσεις και όταν το κοινωνικό αίσθημα του τι είναι αποδεκτό αλλάζει, να παλεύουμε όλοι με απορίες και προβληματισμούς, που μπορούν να επιλυθούν μόνο μέσα από την εκπαίδευση και την ανοιχτή επικοινωνία.

Ποια είναι, λοιπόν, τα όρια πέρα από τα οποία ξεκινάει η σεξουαλική παρενόχληση στη δουλειά; Ποιες είναι οι συμπεριφορές που παραβιάζουν τη σωματική, ψυχική ή ηθική ακεραιότητα τη δική μας και των ανθρώπων που δουλεύουν γύρω μας και πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε το κριτήριο ώστε να προλαμβάνουμε, να αναγνωρίζουμε και να διαχειριζόμαστε αυτές τις συμπεριφορές, έτσι ώστε να δημιουργήσουμε ένα ασφαλές περιβάλλον εργασίας για όλες και όλους;

Τι αποτελεί σεξουαλική παρενόχληση

Σύμφωνα με τον ορισμό από το νόμο, «σεξουαλική παρενόχληση είναι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη λεκτική, μη λεκτική ή σωματική συμπεριφορά σεξουαλικού χαρακτήρα που αποσκοπεί ή έχει ως αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας ενός προσώπου, ιδίως με τη δημιουργία εκφοβιστικού, εχθρικού, εξευτελιστικού, ταπεινωτικού ή επιθετικού περιβάλλοντος (άρθρο 2 περ. δ του ν. 3896/2010).

Η σεξουαλική παρενόχληση μπορεί να είναι ένα απλό γεγονός ή σποραδικά γεγονότα ή και μια συνεχιζόμενη διαδικασία ανεπιθύμητης/μη αποδεκτής για τον/την αποδέκτη/τρια σεξουαλικής συμπεριφοράς. Μπορεί, επίσης, να έχει πολλές μορφές. Όλες, όμως, συνδέονται από ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, που την ορίζουν ως τέτοια:

  • Η συμπεριφορά είναι σεξουαλική φύσης.
  • Η συμπεριφορά είναι μη αποδεκτή και ανεπιθύμητη.
  • Η συμπεριφορά δημιουργεί ένα εχθρικό και αναξιοπρεπές περιβάλλον και εμποδίζει τα άτομα που την υφίστανται να αποδώσουν στο μέγιστο βαθμό στην εργασία τους.
  • Οι απαιτήσεις σεξουαλικής φύσης γίνονται προϋπόθεση είτε για ευνοϊκή μεταχείριση στο χώρο εργασίας είτε για την αποφυγή δυσάρεστων συνεπειών.

Τα όρια στην πράξη

Σε κάθε συζήτηση για τη σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας, προκύπτουν από τους συμμετέχοντες ερωτήματα που δεν απαντώνται πάντα εύκολα, ειδικά όταν το περιβάλλον εργασίας δεν χαρακτηρίζεται από μια κουλτούρα ανοιχτότητας και αλληλοσεβασμού. Για να απαντήσουμε ή έστω να διαχειριστούμε τους προβληματισμούς αυτούς, αξίζει να τους ακούσουμε έναν-έναν και, πολλές φορές, να ξεφύγουμε από τη συζήτηση του αμιγώς νομοθετικού πλαισίου και να μπούμε σε μία κουβέντα που αφορά την κουλτούρα και την καθημερινότητα ενός οργανισμού ή μίας επιχείρησης και τη δυνατότητα που έχουν τα άτομα που εργάζονται σε αυτόν να νιώθουν ασφάλεια και αλληλοσεβασμό.

 AWWV Blog Post 03 844X504px

«Μα δεν κατάλαβα ότι ενοχλούσα. Ως κομπλιμέντο το ανέφερα.»

Στη σεξουαλική παρενόχληση δεν έχει σημασία το αν το άτομο που την προκαλεί αντιλαμβάνεται ότι η συμπεριφορά του είναι προσβλητική. Η επίδραση στο άτομο που τη δέχεται παραμένει η ίδια. Κάθε άτομο στο χώρο εργασίας οφείλει να καλλιεργήσει τις δεξιότητές του στην ενσυναίσθηση, ώστε να αντιλαμβάνεται αν η συμπεριφορά του θεωρείται αποδεκτή ή ταπεινωτική, όχι από τον ίδιο αλλά από την πλειονότητα των ανθρώπων γύρω του. Αν, για παράδειγμα, κάποιος συνάδελφος απευθύνει σεξουαλικά υπονοούμενα στις γυναίκες του γραφείου, δεν έχει σημασία το αν έχει ο ίδιος την πρόθεση να τις προσβάλει, έχει σημασία το ότι οι περισσότερες γυναίκες δεν θα ήθελαν να εργάζονται σε ένα τέτοιο περιβάλλον.

Μερικές συμπεριφορές που συχνά δεν θεωρούνται προβληματικές από εκείνους που τις επιτελούν, αλλά δημιουργούν δυσφορία στις ή στους συναδέλφους τους είναι:

  • Η επίδειξη και το μοίρασμα σεξουαλικά φορτισμένων ή και πορνογραφικών εικόνων και βίντεο.
  • Η μονομερής αποστολή emails και μηνυμάτων με σεξουαλικά υπονοούμενα.
  • Η αφήγηση ανεκδότων σεξουαλικού περιεχομένου.
  • Οι χυδαίες χειρονομίες ή τα βλέμματα με σεξουαλική χροιά.
  • Το σεξουαλικό άγγιγμα, τα τσιμπήματα, τα χτυπηματάκια, η σκόπιμη πρόκληση σωματικής τριβής.
  • Οι ερωτήσεις σε κάποιον ή κάποια σε σχέση με τη σεξουαλική τους ζωή ή τις σεξουαλικές τους συνήθειες.
  • Τα σχόλια σε σχέση με τη σεξουαλική ζωή κάποιου ή κάποιας.

Αν δυσκολεύεστε να αξιολογήσετε τη συμπεριφορά σας σε σχέση με το πώς την αντιλαμβάνονται οι γύρω σας, ίσως σας βοηθήσει το να φανταστείτε πώς θα την εκλάμβανε ένα δικό σας πρόσωπο (η σύντροφος, τα παιδιά, η αδερφή σας) εάν συνέβαινε στο δικό του επαγγελματικό περιβάλλον. Πώς θα νιώθατε για εκείνη ή εκείνον αν σας αφηγούνταν μια τέτοια συμπεριφορά;

AWWV Blog Post 01 844X504px

«Δηλαδή ούτε ένα αστείο δεν επιτρέπεται να κάνουμε πια;»

Πολλοί και πολλές από εμάς δεν είχαμε, μέχρι πρόσφατα, αναγκαστεί να ζυγίσουμε κατά πόσο τα αστεία μας (ή τα βλέμματα ή τα αγγίγματά μας) κάνουν τους άλλους να νιώθουν ευχάριστα ή τους απωθούν ή τους δυσκολεύουν να αποδώσουν στη δουλειά τους.

Τώρα χρειάζεται να το κάνουμε. Χρειάζεται να αφιερώσουμε περισσότερο χρόνο και προσοχή για να κατανοήσουμε τα λεκτικά και τα μη λεκτικά μηνύματα που μας δίνουν οι συνεργάτες μας, ειδικά όταν μας συνδέουν με αυτούς μη ισότιμες σχέσεις εξουσίας. Ένα επίμονο βλέμμα ή ένα αστείο με σεξουαλικό υπονοούμενο μπορεί να είναι αποδεκτό όταν το μοιραζόμαστε με την παρέα μας αλλά όχι όταν το μοιραζόμαστε με τις/τους υφισταμένες/ους μας, που πιθανότατα δεν θα έχουν το θάρρος να δείξουν ανοιχτά τη δυσφορία τους, αν αυτό τους κάνει να νιώσουν άσχημα. Στην περίπτωση αυτή, το άτομο με τη μεγαλύτερη εξουσία είναι εκείνο που οφείλει να αξιολογήσει τη συμπεριφορά του και να εξασφαλίσει ότι αυτή επιτρέπει στους γύρω του να νιώθουν ασφάλεια και εμπιστοσύνη -ακόμα κι αν αυτή η προσπάθεια του στερεί κάτι από τον αυθορμητισμό ή την πηγαία του απόλαυση.

«Εντάξει, αλλά ένα αστείο με σεξουαλικό υπονοούμενο δεν αποτελεί και σεξουαλική παρενόχληση.»

Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν ένα αστείο με σεξουαλικό υπονοούμενο (που στην πράξη σχεδόν πάντα συνοδεύεται και από πολλές ακόμη αντίστοιχες συμπεριφορές -ή, έστω, αστεία) αποτελεί, νομικά μιλώντας, σεξουαλική παρενόχληση. Το ζήτημα είναι αν κάποιος ή κάποια που ηθελημένα ή από αμέλεια αγνοεί το πώς επιδρά στους άλλους η συμπεριφορά του, θα νοιαστεί να την αλλάξει, σε κάποιο άλλο στάδιο της αλληλεπίδρασης με τις/τους συναδέλφους του. Αν «γδύνω» με τα μάτια τις γυναίκες του γραφείου, τι είναι αυτό που θα με σταματήσει από το να γίνω πιεστικός ή ακόμα και βίαιος αν, κάποια που με ελκύει σεξουαλικά, απορρίψει τις προσπάθειές μου να την προσεγγίσω -ειδικά αν, στο χώρο της δουλειάς, έχει χαμηλότερη θέση και λιγότερη εξουσία από εμένα. Το ζήτημα, επίσης, είναι τι κλίμα εργασίας δημιουργούν οι πολλές συμπεριφορές που, μεμονωμένες μπορεί να φαντάζουν αθώες, όμως συνολικά δημιουργούν ένα περιβάλλον εχθρικό και επιζήμιο για την αξιοπρέπεια και την αίσθηση ασφάλειας των εργαζομένων.

AWWV Blog Post 02 844X504px

«Δηλαδή αν ζητήσω από κάποια συνάδελφο να βγούμε, μπορεί να κατηγορηθώ για σεξουαλική παρενόχληση;»

Αν κάποιος ή κάποια προσεγγίσει μία ή έναν συνάδελφο και της ή του προτείνει να βγουν, χωρίς η πρόταση αυτή να εμπεριέχει κάποιου είδους συναισθηματική ή άλλη πίεση (για παράδειγμα «Γιατί δεν θέλεις να βγεις μαζί μου;» ή «Έλα τώρα, δεν θα το μετανιώσεις» ή ακόμα και «Είσαι σίγουρη ότι θέλεις να βάλεις σε κίνδυνο τα όσα έχεις καταφέρει το διάστημα που δουλεύεις εδώ;»), τότε η συμπεριφορά δεν σχετίζεται με σεξουαλική παρενόχληση. Αν, ωστόσο, η/ο αποδέκτης της πρότασης αρνηθεί ή δείξει απροθυμία, τότε το θέμα θα πρέπει να κλείσει εκεί. Γιατί αν η πρόταση για ραντεβού μετατραπεί σε πίεση, ενόχληση, εκδικητικότητα, ακόμα και εκβιασμό, τότε η συμπεριφορά ανήκει ξεκάθαρα στο πεδίο της σεξουαλικής παρενόχλησης - και γι’ αυτό δεν ευθύνεται η πρώτη θεμιτή και καλοπροαίρετη πρόσκληση, αλλά η αδυναμία μας να κατανοήσουμε τη σημασία της συναίνεσης.

Όπως έχει γίνει σε όλους σαφές, δύο περίπου χρόνια μετά το ξέσπασμα του κινήματος #Metoo για τη σεξουαλική παρενόχληση διεθνώς, τα ερωτήματα γύρω από το ζήτημα δεν έχουν πάντα μία ξεκάθαρη απάντηση, που να είναι ίδια για όλους. Η μόνη σταθερά, για όσους και όσες θέλουν να κατανοήσουν το πρόβλημα και να το αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά, είναι η ανάγκη να καλλιεργήσουμε όλοι και όλες την ενσυναίσθηση που διαθέτουμε, καθώς και την ικανότητα και την προθυμία μας να επικοινωνούμε ανοιχτά, ακόμα και με ανθρώπους που -τουλάχιστον μέχρι πρότινος- δεν είχαμε σκεφτεί ποτέ ότι μπορεί να επηρεάζονται αρνητικά από τη συμπεριφορά μας.

Στέλλα Κάσδαγλη, συνιδρύτρια του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Women On Top για την επαγγελματική ενδυνάμωση των γυναικών και την ισότητα στην εργασία. 

* To κείμενο τροποποιήθηκε στις 11/6/2019.

0 Σχόλια :

Αρχείο Blog

Βρέθηκαν 0 blogposts το:

Διάβασε τα blogposts

Newsletter

Γραφτείτε στο newsletter μας
για να λαμβάνετε πρώτοι τα νέα
μας.



Υποχρεωτικό