Blog : ActionAid Blog Blog : ActionAid Blog
Blog
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Η βία της διπλανής πόρτας

Παρασκευή Ιουνίου 18, 2021 - 09:55, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Μια φορά κι ένα καιρό σε μια ηλιόλουστη χώρα της Ευρώπης τα κορίτσια μεγάλωναν περιμένοντας τον πρίγκιπα του παραμυθιού. Οι γονείς τους, που με τη σειρά τους είχαν μεγαλώσει με τις ίδιες ιδέες από τους δικούς τους γονείς, τους έλεγαν ότι πρέπει να είναι όσο πιο καλές, όμορφες και έξυπνες μπορούν για να βρουν ένα καλό παιδί και να κάνουν οικογένεια. Τα αγόρια μεγάλωναν με σκοπό να είναι άντρες, δηλαδή αρρενωποί και σκληροί, και να βρουν ένα κορίτσι για σπίτι. Πολλά καλά παιδιά παντρεύτηκαν με κορίτσια για σπίτι για να ζήσουν το όνειρο. Μέχρι που κάποια στιγμή οι πόρτες των σπιτιών έκλειναν. Κάποιοι και κάποιες όντως έζησαν καλά. Αλλά δεν ήταν αυτό το τέλος της ιστορίας για όλες και όλους.

Πολλά καλά παιδιά χτύπησαν μέχρι θανάτου τα κορίτσια για σπίτι που παντρεύτηκαν αφού είχαν δημιουργήσει ασφυκτικά οικογενειακά περιβάλλοντα. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις οι φίλοι, οι γνωστοί, η οικογένεια, η γειτονιά έλεγαν πόσο όμορφα είναι αυτά τα ζευγάρια που δεν πάνε πουθενά χώρια. Πόσο τυχερό είναι το κορίτσι που το καλό παιδί την έχει βασίλισσα και δεν την αφήνει να δουλεύει. Γιατί, άλλωστε, να θέλει μια γυναίκα να δουλεύει; Θα κάνει και τα κόλπα της και θα έχει του χεριού της το καλό παιδί. Θα κάνουν και δύο παιδιά τουλάχιστον γιατί ένα ίσον κανένα. Και αν τα πράγματα δεν πάνε και τόσο καλά με το καλό παιδί, τι να κάνουμε; Άντρας είναι. Και θα φωνάξει και θα σηκώσει χέρι, αλλά το κορίτσι για σπίτι πρέπει να μείνει να παλέψει για τα παιδιά της. Αλλιώς, αν θελήσει να φύγει, θα αποδείξει για ακόμη μια φορά ότι οι σημερινές γυναίκες έχουν ξεφύγει. Και αν θα φύγει από το καλό παιδί πού θα πάει; Θα αναγκάζεται να δουλεύει και θα έχει το αφεντικό να της βάζει χέρι χωρίς να μπορεί να κάνει τίποτα.

Το παραμύθι θα έπρεπε να τελειώνει με τη φράση «και έζησαν αυτοί καλά, κι εμείς καλύτερα». Αλλά όταν οι γύρω μας δεν ζουν καλά, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι κι εμείς θα μπορούμε να ζούμε ανεπηρέαστοι και ανεπηρέαστες. Η έμφυλη βία δεν είναι ο δράκος του παραμυθιού που τον εξουδετερώνει ο όμορφος πρίγκιπας στη σφαίρα της φαντασίας. Είναι μια κατάσταση της διπλανής πόρτας. Μια κραυγή που μπορεί να ακούσαμε και ένα βλέμμα που μπορεί να είδαμε και να στρέψαμε αλλού την προσοχή μας για «να ζήσουμε εμείς καλύτερα», όπως μας έλεγαν στα παραμύθια. Οποιαδήποτε ομοιότητα της παραπάνω περιγραφής με πρόσωπα και καταστάσεις είναι απολύτως εσκεμμένη. Για να πάψουμε να ωραιοποιούμε και ρομαντικοποιούμε τον ασφυκτικό έλεγχο και τις κακοποιητικές σχέσεις. Για να αναγνωρίζουμε τα σημάδια και να προσφέρουμε βοήθεια όσο είναι ακόμα νωρίς.

Το παραπάνω παραμύθι θα έχει καλό τέλος μόνο αν οι άνθρωποι, που δεν είναι μόνο κορίτσια και αγόρια, κάνουν σχέσεις ισότιμες επειδή το θέλουν και όχι για να συμπληρώσουν τα κουτάκια για να είσαι αποδεκτά μέλη της κοινωνίας. Και για να γίνει αυτό, πρέπει να αλλάξει το αφήγημα με το οποίο μεγάλωσαν γενιές και γενιές. Η επόμενη γενιά θα πρέπει να μεγαλώσει έχοντας στο επίκεντρο τις έννοιες της συναίνεσης, της ελευθερίας και της αποδοχής. Οτιδήποτε άλλο θα κάνει τον δράκο να φαίνεται πρίγκιπας και θα μετατρέπει την κακοποίηση σε μια κατάσταση που θα φαίνεται φυσιολογική και αναπόφευκτη, ενώ δεν είναι ούτε φυσιολογική ούτε αδύνατο να αποφευχθεί. Ούτε στο σπίτι ούτε στη δουλειά, λοιπόν, για να μεγαλώσουν οι επόμενες γενιές με τις ιστορίες και τα παραμύθια που θέλουν οι ίδιες να γράψουν.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Από την Αθήνα έως την Κολομβία καμία μόνη

Τετάρτη Ιουνίου 16, 2021 - 17:08, by Μαρία Οντέτα Νετζίπι - Climate Justice Intern
Main Image

Η παγκόσμια πανδημία Covid-19, ήταν το καίριο σημείο που προκάλεσε έκρηξη της βίας κατά των γυναικών και μια ολοκληρωτική επίθεση στα δικαιώματά τους.

Στην περίοδο της πανδημίας είδαμε οι τυφλές επιθέσεις εναντίον των γυναικών και των δικαιωμάτων τους να πληθαίνουν ανησυχητικά. Η ενδοοικογενειακή βία σε κατάσταση εγκλεισμού έχει μετατρέψει το σπίτι σε μια φυλακή για εκατομμύρια γυναίκες σε όλον τον κόσμο, όπου παιδιά και γυναίκες αναγκάζονται να ζουν με τον κακοποιητή τους σε συνθήκες συνεχούς φόβου και τρομοκρατίας. Οι συνθήκες εγκλεισμού - ο περιορισμός, η οικονομική ανασφάλεια, ο φόβος για τον ιό, η κατά περιπτώσεις αύξηση της κατανάλωσης αλκοόλ – πρόσφεραν το καταλληλότερο έδαφος για να ανθίσει έμφυλη κακοποίηση.

Κατά τη διάρκεια του lockdown η χρήση του διαδικτύου υπήρξε παγκοσμίως κοινός τόπος για όλων των ειδών τις συνδιαλλαγές και δραστηριότητες. Μέσα σ’ αυτή την περίοδο είδαμε την εξάπλωση του εκδικητικού πορνό. Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες στις οποίες ξεκίνησε η σχετική συζήτηση εν μέσω της πανδημίας αναδεικνύοντας τα νομοθετικά κενά και την περιορισμένη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας πάνω στο θέμα παρά τον διαδεδομένο του χαρακτήρα.

Το αδίκημα της εκδικητικής πορνογραφίας, της σεξουαλικής κακοποίησης μέσω διαδικτύου , ήρθε στην επιφάνεια στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο με τις μαζικές αντιδράσεις κατά μίας ιστοσελίδας όπου οι χρήστες - δράστες αντάλλαζαν προσωπικά αρχεία κοριτσιών και γυναικών, διαρρέοντάς τα δημόσια, χωρίς τη συναίνεσή τους. Η πλατφόρμα που χρησιμοποιούσαν είναι διαδικτυακός ιστότοπος παγκόσμιας εμβέλειας που διακινούνταν προσωπικό υλικό κυρίως γυναικών, αλλά και λοατκι+ ατόμων, ακόμα και ανηλίκων. Το υλικό ήταν αντικείμενο συνδιαλλαγής και σχολιασμού από χιλιάδες ανώνυμους χρήστες-δράστες.

Σε μια εποχή που η  ψηφιακή σεξουαλική κακοποίηση είναι κεντρικό στοιχείο της ενδοοικογενειακής βίας, καθώς οι οικείοι σύντροφοι απειλούν να μοιραστούν προσωπικό υλικό χωρίς τη συγκατάθεση των θυμάτων, στη χώρα μας το νομοθετικό πλαίσιο εξισώνει την παράνομη διακίνηση προσωπικών φωτογραφιών με το διαμοιρασμό του Ε9.

Στο Περού, από την αρχή της πανδημίας και του εγκλεισμού εκατοντάδες κορίτσια και γυναίκες αγνοούντα ενώ υπάρχουν φόβοι ότι είναι ήδη νεκρές. Στην Ιταλία οι κλήσεις στον εθνικό αριθμό για την καταπολέμηση της βίας αυξήθηκαν κατά 73% στο πρώτο lockdown. Στο Μεξικό οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας δέχτηκαν έναν πρωτοφανή αριθμό κλήσεων, ενώ ο αριθμός των γυναικών που αναζητούσε καταφύγιο τετραπλασιάστηκε. Στις ΗΠΑ ο αριθμός των κλήσεων στη γραμμή του Εθνικού Δικτύου Βιασμού, Κακοποίησης και Αιμομιξίας καταγράφηκε ως ο υψηλότερος στα 26 χρόνια ύπαρξής του. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σημειώνει ότι η κρίση του Covid-19 έχει επιδεινώσει την έλλειψη πρόσβασης σε υπηρεσίες για τις μετανάστριες, τις μαύρες και τις Ασιάτισσές καθώς και για όλες εκείνες τις γυναίκες που ανήκουν σε εθνοτικές μειονοτικές ομάδες. Ενώ, πληροφορίες του Al Jazeera κάνουν λόγο για 606 κορίτσια και 309 γυναίκες που εξαφανίστηκαν μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου του 2020. Μόλις πριν από λίγες μέρες μάθαμε την απόγνωση μιας 17χρονης κοπέλας στην Κολομβία που έδωσε τέλος στη ζωή της αδυνατώντας να διαχειριστεί το τραύμα του βιασμού της από τέσσερις άντρες της αστυνομίας, που αφού την ξυλοκόπησαν τη βίασαν ομαδικά.

Το πρόβλημα φυσικά δεν είναι τα συνεχή lockdown, αλλά αυτό που η πανδημία και τα παρελκόμενά της έφεραν ξανά στην επιφάνεια· η πατριαρχία ζει και βασιλεύει. Ένα νοσηρό σύστημα που θα επανέρχεται συνεχώς με όλο και χειρότερες μορφές, καθώς ποτέ δεν έχει αποδομηθεί πραγματικά. Αυτή η σκαιή και αθεράπευτη μέχρι στιγμής επιδημία θα επιστρέφει πάντα με εκδικητικό μένος όταν οι συνθήκες και εμείς το επιτρέπουμε.

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Οι δυνατές γυναίκες της Κολομβίας

Δευτέρα Μαΐου 17, 2021 - 15:00, by Marta Trejo Luzón - Εθελόντρια με το πρόγραμμα EU Aid Volunteers
Main Image

“∀∀N JUA PA THEEG GAAM KH∀∀N”*

Προσοχή: το άρθρο περιλαμβάνει περιγραφές που ενδέχεται να ενοχλήσουν τον/την αναγνώστη/αναγνώστρια

Αυτό δεν είναι ένα συνηθισμένο ταξιδιωτικό άρθρο ούτε ένα ρεπορτάζ ή μια ιστορία ζωής. Σε αυτή τη σύντομη αφήγηση θέλω να μιλήσω για τις γυναίκες της Κολομβίας. Και δε θα σας πω ψέματα, δεν ξέρω από πού να αρχίσω ούτε θέλω να σας κάνω να πιστέψετε ότι θα είναι μια χαρούμενη ιστορία.

Προετοιμαστείτε, γιατί θα διαβάσετε την πραγματικότητα για μια χώρα που υποτιμά τις γυναίκες σε απίστευτο βαθμό.

Πρώτα από όλα, πρέπει να καταλάβετε την ιστορία μου από την πλευρά μιας ξένης που φτάνει σε μια χώρα «αδελφική», αλλά διαφορετική. Τίποτα από αυτά που θα σας πω δεν είναι πλήρως αληθινό, καθώς είναι ο τρόπος που βλέπω και ερμηνεύω τον κόσμο.

Η Κολομβία είναι η πιο πολυεθνική χώρα που έχω επισκεφτεί ποτέ και η πιο διαφορετική χώρα που γνωρίζω σε επίπεδο πολιτιστικό, φυσικό, γλωσσικό, παραδοσιακό, γαστρονομικό και κοινωνικό.

Θα ήταν χαζό να αρνηθώ ότι δεν είναι μια χώρα επικίνδυνη, μία χώρα όπου πρέπει να μην έχεις εμπιστοσύνη στις δυναμικές των σχέσεων που δημιουργούνται, όπου η ενημέρωση κοστίζει όσο ο χρυσός και όπου οι άνθρωποι στέλνουν μηνύματα μεταξύ τους με βλέμματα, χωρίς να μιλούν ή να λένε τα πράγματα με το όνομά τους. Σε αυτή τη χώρα κοστίζει ακριβά να λες τα πράγματα με το όνομά τους.

Έχω ζήσει σε μέρη όπου θεωρείται φυσιολογικό το να βγαίνεις έξω για να αγοράσεις πίτες για πρωινό μετά από μία νύχτα πυροβολισμών με νεκρούς στη γειτονιά σου.

Αρχικά δεν είναι φυσιολογικό, για μένα δεν ήταν και ούτε είναι. Παρόλα αυτά, οι άνθρωποι συνηθίζουν τα πάντα. Όμως, κρατήστε αυτή την ιδέα της «κανονικοποίησης της βίας» για να προσπαθήσετε να καταλάβετε τις ιστορίες που ακολουθούν.

Οι νύχτες στο ποτάμι San Juan

Εργάζομαι σε ένα πρότζεκτ με ανθρωπιστικές δράσεις και κάποιες φορές πρέπει να πάω στις φτωχικές γειτονιές του San Juan, στα δυτικά της χώρας, για να καλύψω δημοσιογραφικά, εργαστήρια που βοηθούν στην υποστήριξη των γυναικών που ασχολούνται με τις παραδοσιακές/τοπικές τέχνες. Θα μπορούσα να καταλήξω να σας εξηγώ πόσο όμορφο είναι το τοπίο, αλλά ούτε χίλιες λέξεις δε θα μπορούσαν να περιγράψουν την ομορφιά αυτού του μέρους.

Αυτή η περιοχή των ποταμών που καταλήγουν στον Ειρηνικό Ωκεανό βιώνει μια σύγκρουση δύσκολη να την καταλάβω και να την εξηγήσω. Ο Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός (ELN) είναι η μεγαλύτερη αντάρτικη δύναμη που ελέγχει την περιοχή, όπου το έδαφος μοιράζεται μεταξύ δεκάδων αρματωμένων ομάδων, εμπόρων ναρκωτικών και παράνομων εταιρειών που εκμεταλλεύονται τα ορυχεία των ντόπιων.

Οι καλλιέργειες μαριχουάνας, κοκαΐνης και τα εργοστάσια χημικών που τα παράγουν, είναι κρυμμένα στα τροπικά δάση, μακριά από τα περίεργα βλέμματα των ανθρώπων που κινούνται στο κανάλι με τις βάρκες τους.

Τις περισσότερες φορές είναι οι ίδιοι οι ντόπιοι ή οι κοινότητες των Αφροαμερικανών που καλλιεργούν τα ναρκωτικά, ωστόσο αυτή είναι μια μεγάλη ιστορία, πολύπλοκη να εξηγηθεί και στην οποία δε θέλω να αναφερθώ. Είναι δύσκολο να μην κατανοήσω αυτούς τους ανθρώπους, όταν ξέρω πως τα χρήματα που κερδίζουν πουλώντας papachina και μπανάνες δε συγκρίνονται σε τίποτα με τις καλλιέργειες κοκαΐνης. Και αυτό είναι ένα από τα ατελείωτα αδιέξοδα που εξηγούν τη βία στην Κολομβία.

Σε αυτό το τεράστιο ποτάμι που διασχίζει τα δυτικά τμήματα της χώρας, Τσοκό και Βάγιε Δελ Κάουκα, συνάντησα γυναίκες-καλλιτέχνιδες που είχαν αναπτύξει μια όμορφη κοινότητα. Είναι από τη φυλή των Wounnan και η δουλειά τους αξίζει εκατομμύρια, ωστόσο πουλούν τις δημιουργίες τους σε εξευτελιστικές τιμές, καθώς δε σταματά πολύς κόσμος στο σημείο για να τις αγοράσει.

blog_marta_2

Η δουλειά μας ήταν να ενισχύσουμε αυτές τις γυναίκες, βοηθώντας τες να σχηματίσουν ομάδες πρωτοπόρων καλλιτεχνών, να τους δείξουμε τη διαδικασία εγγραφής στο Εμπορικό Επιμελητήριο της Κολομβίας και να τις εμψυχώσουμε να δημιουργήσουν έναν κατάλογο με τα χειροποίητα προϊόντα τους, όπως chocolatillo (σαν ψάθινα καλάθια), wérregue (διακοσμητικά χώρου) και chakiras (χειροποίητα κολιέ) σε τιμές άξιες του κόπου τους.

Κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων, υπήρχε κάτι το οποίο πάντα με εξέπληττε: η παρουσία αρκετών ανδρών που τσέκαραν την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέσα στην ημέρα. Το εργαστήριο ήταν για τις γυναίκες, ωστόσο οι ίδιοι επέμεναν να είναι πάντα παρόντες. Στην αρχή δεν είπα τίποτα, καθώς πίστευα ότι οι άνδρες καλλιτέχνες έχουν το ίδιο δικαίωμα να ενισχυθούν, όπως και οι γυναίκες.

Όμως, αυτοί δεν ήταν εκεί για να συνεργαστούν μαζί μας ή να μάθουν: άλλοι έπιναν μπύρα, άλλοι χάζευαν στα κινητά τους, άλλοι κοιμούνταν… Όλα έβαιναν φυσιολογικά μέχρι που ήρθε η ώρα να ορίσουμε μια ηγεσία μέσα στην ομάδα για να υπογράφει έγγραφα, να παίρνει πρωτοβουλίες, να κρατά το ταμείο και να διορίσουμε εκπρόσωπο…

Θυμάμαι μια ημέρα που ξαφνικά ένας από τους άνδρες που παρακολουθούσαν, σηκώθηκε και είπε: «Αυτές δεν μπορούν να βάλουν το όνομά τους ως διαχειρίστριες της ομάδας, δεν ξέρουν πώς είναι να οργανώνεις, να κρατάς το ταμείο ή να μετράς τα χρήματα, είναι πολύ για αυτές. Άσε εμάς να ορίσουμε ‘’κυβερνήτη’’ για αυτά τα θέματα» είπε, σαν να μην είχε παρακολουθήσει τα προηγούμενα εργαστήρια όπου οι γυναίκες εργάζονταν χωρίς σταματημό.  

Πάνω από 20 γυναίκες άκουγαν όσα είπε, χωρίς να σηκώσουν το βλέμμα τους από το έδαφος ή να του απαντήσουν. Όλες τους είχαν τα προσόντα για να διοικήσουν, να διαχειριστούν τα οικονομικά… Να πάρει! Βασικά, αυτές κρατούσαν τις ισορροπίες στο χωριό, τάιζαν τους άνδρες, τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, καθάριζαν τα ρούχα στο ποτάμι, πήγαιναν για ψάρεμα, πουλούσαν χειροποίητες κατασκευές και δούλευαν μέσα στα χωράφια για να κερδίζουν χρήματα και να συντηρούν τον υπόλοιπο κόσμο.

Οι άνδρες από τη μεριά τους ξόδευαν το 90% των χρημάτων που έπαιρναν σε μπύρες, ρούμι και viche (ποτό της χώρας). Ναι, το αλκοόλ είναι πολύ δημοφιλές, ωστόσο δεν είναι οι γυναίκες εκείνες που μεθούν καθημερινά.

Η ιδέα ότι σε μια ομάδα γυναικών θα υπήρχε άνδρας πρόεδρος, άνδρας γραμματέας και άνδρας ταμίας με ενοχλεί. Χρειάστηκε πολλή ώρα για να κάνουμε τον άνδρα που έθεσε το θέμα να καταλάβει το σκεπτικό μας (ο οποίος ισχυρίστηκε ότι είναι ο αρτοποιός της περιοχής, χωρίς να έχει δικό του κατάστημα και ήταν μεθυσμένος πέντε ημέρες την εβδομάδα). Τελικά τα καταφέραμε και η συνεδρίαση έληξε με τον άνδρα να φεύγει λέγοντας: «Φεύγουμε τώρα, οι συνεργάτες μου πίνουν όλη την μπύρα και δε θα μου αφήσουν τίποτα».

Και έτσι η εκπαίδευση τελείωσε εκείνη τη μέρα. Καμία από τις γυναίκες δε διασκέδασε μετά, θα μπορούσαν να είχαν μείνει λίγο ακόμα να οργανωθούν, όμως από τη στιγμή που ο «φύλακας» έφυγε από τη συγκέντρωση, έπρεπε όλες να επιστρέψουν στο σπίτι να συνεχίσουν τις δουλειές τους.

Ταξίδεψα τρεις φορές σε αυτή την περιοχή και μου ήταν πολύ δύσκολο να καταλάβω την «υπόγεια ενδυνάμωση» αυτών των φανταστικών γυναικών. Στη αρχή αισθάνθηκα σαν να ζούσα σε έναν πολύ άδικο κόσμο, όπου δεν μπορούσαν να εκφράσουν ανοιχτά τα δικαιώματά τους και ζούσαν κάτω από τον ζυγό της «Ιεράς εξέτασης». Η πατριαρχία που κυριαρχεί στην Ευρώπη απέχει πολύ από αυτό το πράγμα.

Όμως αργότερα κατάλαβα – παρόλο που ό,τι περιέγραψα είναι αλήθεια – ότι οι γυναίκες είναι που ελέγχουν τα πάντα. Έχουν τα πάντα υπό έλεγχο και παρόλο που οι άνδρες πιστεύουν ότι είναι οι «φύλακες», δεν μπορούν να κάνουν βήμα χωρίς τη στήριξη και την εξυπνάδα των γυναικών της περιοχής.

Σε κοινωνικό επίπεδο, αυτό με ηρέμησε. «Ωραία» σκέφτηκα. «Τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Οι γυναίκες, οι μητέρες, οι αδερφές, όλες είμαστε έξυπνες και κάποιες φορές η σιωπή επιβραβεύεται με αλληλεγγύη που μας κρατά ζωντανές.»

Αλλά αυτή η χαζή σκέψη που προσπαθούσα να πω στον εαυτό μου για να ομαλοποιήσω μια κατάσταση που μου φαινόταν εντελώς ξένη, έσβησε μια ημέρα που επιστρέφαμε στη βάση μας… Περνούσαμε από ένα άλλο χωριό, όπου πριν από μια εβδομάδα είχαμε κάνει εκπαίδευση για τα δικαιώματα των παιδιών και την καλή συμπεριφορά μέσα στην οικογένεια.

Από τη βάρκα είδα έναν άνδρα δεμένο σε έναν στύλο να κλαίει, ένα παιδί (τον γιο του) να τον αγκαλιάζει, τη στιγμή που μια μεγαλύτερη γυναίκα έκανε περίεργες κινήσεις με τα χέρια, σαν να τον μάλωνε.

Η κοινωνία αυτού του χωριού ήταν πολύ ενεργή. Οι άνδρες μαγείρευαν, έπλεναν και συμμετείχαν ενεργά και οι γυναίκες καλλιτέχνιδες ήταν πολύ «ενδυναμωμένες». Μπορείτε να φανταστείτε την έκπληξή μου όταν ένας συνάδελφος μού ψιθύρισε στο αυτί: «Όταν ένας ντόπιος σκοτώνει μια γυναίκα, τον δένουν σε πάσσαλο για δημόσια τιμωρία».

Θα σας πω συνοπτικά την ιστορία, γιατί όσο τη θυμάμαι, ανακατεύομαι: η σύζυγος αυτού του άνδρα αγνοείτο για τρεις ημέρες, ακριβώς την περίοδο που εμείς κάναμε τα εργαστήρια στην περιοχή. Ο άνδρας τη ζήλευε, επειδή του είχαν πει ότι «φλέρταρε με έναν ξάδερφο». Ένα βράδυ που εκείνος ήταν μεθυσμένος, έσυρε τη γυναίκα του μέσα στη ζούγκλα και αφού την σκότωσε, την έκρυψε κάτω από μερικές φτέρες.

Δεν είχε το θάρρος να παραδεχτεί την πράξη του κι έπινε συνεχόμενα για τρεις ημέρες, ενώ τα παιδιά τον ρωτούσαν για τη μητέρα τους. Τελικά κάποιος βρήκε το πτώμα και ο άθλιος ομολόγησε τον φόνο. Η άτυχη γυναίκα είχε έναν αδερφό στον Εθνικό Απελευθερωτικό Στρατό (ELN) κι ακολούθησε μεγάλη διαμάχη για το ποιος θα του δώσει αυτό που του αξίζει, η τοπική αστυνομία ή οι αντάρτες.

Ο άνδρας απέδρασε. Κάποιος από την περιοχή, πιθανώς κάποιος φίλος ή συγγενής, τον βοήθησε να λυθεί. Παρόλα αυτά τον βρήκαν και το τελευταίο πράγμα που γνωρίζω για αυτόν είναι ότι τον πήραν οι αντάρτες, οι οποίοι πιθανώς να τον σκότωσαν.

Όμως αυτό δεν είναι το τέλος, η ιστορία επαναλαμβάνεται και παρόλο που είναι κατακριτέο το να σκοτώσεις τη σύζυγό σου, την κόρη σου ή την αδερφή σου, δεν είναι και τόσο κακό να τις «πλακώσεις στο ξύλο». Και αν αυτό το χτύπημα σπάσει τον λαιμό της, κόψει την αναπνοή της ή σταματήσει την καρδιά της, ακόμα και σήμερα στην Κολομβία δικαιολογείται ως «συναισθηματικό έγκλημα», που αφήνει ατιμώρητους άνδρες-δολοφόνους, οι οποίοι «δεν μπορούν να ελέγξουν τα συναισθήματά τους».

Η «τουαλέτα» του Santander de Quilichao

 Πριν από λίγες ημέρες, στις 8 Μαρτίου (Παγκόσμια ημέρα της Γυναίκας) στην πλατεία του Santander de Quilichao, οι γυναίκες από την οργάνωση «Fuerza Violenta» τοποθέτησαν μια τουαλέτα μπροστά από το άγαλμα του Φρανσίσκο Ντι Πάουλα Σανταντέρ (πρώην πρόεδρος της Κολομβίας). Πολλοί άνθρωποι έκατσαν εκεί για να δείξουν την απαξίωσή τους στις αδικίες που επικρατούν απέναντι στις γυναίκες στη χώρα.

Η 8η Μαρτίου στην Κολομβία δε μοιάζει σε τίποτα με εκείνη στην Ισπανία. Ούτε έχει να κάνει με αυτήν στο Βέλγιο, τη Ρωσία, τη Γουατεμάλα ή τη Σενεγάλη. Κάθε κουλτούρα έχει διαφορετική δυναμική πίεσης, αλλά όλες συγκλίνουν στο ίδιο πράγμα…

Στην Κολομβία αισθάνθηκα την οργή. Αισθάνομαι την οργή… Πολύς θυμός. Ειδικά όταν άκουσα ένα 12χρονο κορίτσι να κλαίει, αφού έκατσε στην τουαλέτα μπροστά στο άγαλμα.

Με δάκρυα στα μάτια μού διηγήθηκαν την ιστορία ενός κοριτσιού 13 ετών από το κέντρο προστασίας της Embera Katio (φυλή στην Κολομβία), που βιάστηκε από επτά στρατιώτες του Κολομβιανού Στρατού πέρυσι. Οι στρατιώτες παραδέχτηκαν το έγκλημα, μα δεν έχουν δικαστεί ακόμα. Η Εισαγγελία έχει αναστείλει τη δίκη τρεις φορές και οι δράστες παραμένουν ελεύθεροι…

Αναρωτήθηκα: «Είμαστε στον 21ο αιώνα φίλοι μου, θα ξυπνήσουμε ποτέ ή όχι;».

Κι εδώ είναι που επανέρχομαι στην ιδέα της κανονικοποίησης της βίας, όπως ανέφερα και στην αρχή της ιστορίας. Πώς θα ξυπνήσουμε όταν την κακοποίηση που βιώνει η ανιψιά μας, τη βιώναμε κι εμείς όταν ήμασταν παιδιά; Πώς να καταλάβουν οι μεγαλύτεροι ότι το να απειλούν με θάνατο δεν είναι φυσιολογικό, τη στιγμή που και εκείνοι έχουν απειληθεί;

Πώς να σου φανεί παράξενο ότι ο σύζυγός σου σε χτυπάει, όταν ακούς φωνές και από το διπλανό σπίτι; Είναι φυσιολογικό;

Προφανώς και δεν είναι φυσιολογικό. Εμείς οι γυναίκες το γνωρίζουμε, αλλά η κοινωνία φαίνεται να μην ασχολείται. Και η κοινωνία είμαστε όλοι μας. Γι’ αυτό πρέπει να αρχίσουμε να δίνουμε σημασία σε κάθε χειρονομία, σχόλιο ή αστείο. Το τέλος σε όλο αυτό εξαρτάται από κάθε άτομο σε αυτόν τον πλανήτη.

Ταξιδεύοντας και ζώντας μόνη μου στην Κολομβία, κατάλαβα πόσο ευπαθείς είναι οι γυναίκες, αν και ευτυχώς λίγες φορές έχω αισθανθεί έτσι για τον εαυτό μου. Κάθε μέρα είμαι όλο και πιο συνειδητοποιημένη και κάθε μέρα φοβάμαι λίγο περισσότερο. Αλλά η ανάγκη να συνεχίσω να δοκιμάζω πράγματα και να ξεχωρίζω υπάρχει μέσα μου περισσότερο από ποτέ.

Επίσης, αν δεν είχα έρθει μόνη μου και αν δεν είχα ζήσει έτσι, δεν θα είχα συναντήσει τις φίλες μου, τις γυναίκες που με σάρκα και αίμα φέρουν τις βαθύτερες πληγές στην πλάτη τους, αυτές που δεν σταματούν να πονάνε. Αυτές που για μεγάλο χρονικό διάστημα συνεχίζουν να είναι ενοχλητικές.

Αυτές είναι οι γυναίκες για τις οποίες παλεύω, που μου υπενθυμίζουν κάθε μέρα ότι δεν είναι φυσιολογικό να μας συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο και ότι δεν πρέπει να το αφήσουμε να συνεχιστεί.

Κάποιες φορές τα ταξιδιωτικά άρθρα δεν είναι όμορφα και συγκινητικά κι ελπίζω να μην σας έκοψα την επιθυμία να επισκεφτείτε την Κολομβία. Κάποια άλλη μέρα θα σας πω τα πιο όμορφα θαύματα της χώρας, όπου υπάρχουν ακόμα μάγισσες.

 

*σημαίνει «δυνατές γυναίκες» στη διάλεκτο wounaan

Photo Credits: Marta Trejo Luzón

Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε πρώτα στα ισπανικά στο BeWildBeProud.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΡΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Πάμε πάλι από την αρχή για την εξάλειψη της έμφυλης βίας

Παρασκευή Απριλίου 2, 2021 - 11:17, by Αποστόλης Τζιόλας - Eθελοντής EUAid για διαφυλετικά θέματα
Main Image

Τον τελευταίο ένα χρόνο το φαινόμενο της έμφυλης βίας ήρθε ξανά στην επιφάνεια στην χώρα μας. Η μακρά περίοδος εγκλεισμού και κοινωνικής απομόνωσης που έφερε η καραντίνα είχε ως απόρροια, μεταξύ άλλων, και την αύξηση των καταγγελιών για περιστατικά έμφυλης βίας (με σημαντικό ποσοστό να είναι περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας) στην εθνική γραμμή SOS 15900. Επίσης, το κίνημα #metoo που ξεκίνησε στην Ελλάδα η πρώην Ολυμπιονίκης Σοφία Μπεκατώρου (δίνοντας έτσι το έναυσμα σε πολλές γυναίκες, από διάφορους χώρους, να εξωτερικεύσουν τα δικά τους περιστατικά παρενόχλησης και κακοποίησης) ήρθε να μας υπενθυμίσει ξανά την απτή πραγματικότητα: η βία κατά των γυναικών δεν κάνει διακρίσεις. Υπάρχει σε διπλανά διαμερίσματα, στον χώρο εργασίας ή σε χώρους άθλησης. Συναντάται από τις πιο φτωχές γειτονιές μέχρι τις πιο εύπορες, χωρίς να λογαριάζει έθνη και φυλές, ούτε και μορφωτικό επίπεδο.

Και μπορεί με μία πρώτη ματιά τα περιστατικά έμφυλης βίας που γνώρισαν αύξηση εν μέσω της καραντίνας και το ελληνικό #metoo να δείχνουν ότι δεν συνδέονται μεταξύ τους, έχουν όμως ως κοινό συντελεστή τις έμφυλες στερεοτυπικές αντιλήψεις, βαθιά ριζωμένες στο κοινωνικό σύνολο. Αντιλήψεις που με θρασύτητα αποδίδουν στα  ίδια τα θύματα το φταίξιμο, γιατί «μίλησαν μετά από τόσο καιρό», «το ήθελαν και αυτές» ή «όλο και κάτι θα έκαναν και θα προκάλεσαν». Μία νοοτροπία που συντηρεί και καλλιεργεί στο θύμα το αίσθημα της ενοχής ότι η ίδια έφταιξε και  της ντροπής, μήπως στιγματιστεί κοινωνικά εάν μιλήσει. 

Ο αγώνας για να συνδιαμορφώσουμε μία ίση και δίκαιη κοινωνία πρέπει να είναι πολύπλερος, διαρκής και καθημερινός. Οι πιο αυστηρές επιβολές ποινών στους θύτες, η ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου για τη σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας, η άμεση και αδιαμεσολάβητη συμμετοχή των γυναικών στον δημόσιο λόγο για θέματα που αφορούν προσωπικές τους εμπειρίες, όλα είναι βήματα για να φτιάξουμε έναν κόσμο ασφαλέστερο και με λιγότερες διακρίσεις.

Καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση πολλών περιστατικών έμφυλης βίας έχουν αμφότερες η αστυνομική και η δικαστική εξουσία. Παρόλο που το θεσμικό πλαίσιο για αυτές τις περιπτώσεις υφίσταται, η εφαρμογή του θα πρέπει να είναι πιο αποτελεσματική, έχοντας ως προαπαιτούμενο τη στελέχωσή αστυνομίας και δικαστηρίων από εκπαιδευμένο προσωπικό, προκειμένου να δημιουργηθεί το αίσθημα ασφάλειας σε μια γυναίκα για να καταθέσει την προσωπική της εμπειρία, όχι να την αποθαρρύνει και να την επανατραυματίζει.  

Εκτός από τους θεσμούς και την εκπαίδευση όσων τους περιβάλλουν, το ζήτημα επιβάλλεται να έρθει στην επιφάνεια και στις καθημερινές συζητήσεις σε κάθε νοικοκυριό όπως και σε κάθε σχολείο, είτε μέσω της τυπικής, είτε της μη τυπικής εκπαίδευσης. Οι τωρινές γενιές να επαναπροσδιορίσουν τη θέση τους για την ισότητα των φύλων και οι επόμενες γενιές να μεγαλώσουν «μπολιασμένες» με τις αξίες της ισότητας και του σεβασμού στον τρόπο που σκέφτονται και δρουν.

Και αυτό πρέπει να είναι το δικό μας σημείο εκκίνησης, από εκεί να γίνει η αρχή, ώστε μέσω της εκπαίδευσης να κατανοήσουμε ότι οι διακρίσεις με βάση το φύλο και κυρίως η βία κατά των γυναικών, με όποια μορφή και αν εκδηλώνεται, υφίστανται και πρέπει να τις καταδικάσουμε. Από εμάς εξαρτάται να δημιουργήσουμε μία κουλτούρα κοινωνικής παρέμβασης, να διασφαλίσουμε ότι η κοινωνία όχι μόνο δεν θα σιωπήσει ποτέ ξανά μπροστά σε κάποιο περιστατικό έμφυλης βίας, αλλά θα είναι δίπλα στα θύματα, στεκόμενη αλλελέγγυα στην πράξη.

Η έμφυλη βία συμβαίνει παντού και σε καθημερινή βάση. Και τέτοιος πρέπει να είναι και ο αγώνας για την εξάλειψή της. Δεν μπορούμε να μείνουμε αδρανείς, γιατί είναι υπόθεση όλων μας. Για ένα κόσμο πιο δίκαιο.  

 

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Τι έμαθα για τη ζωή, διδάσκοντας ελληνικά

Τετάρτη Φεβρουαρίου 10, 2021 - 15:00, by Νένα Ζώη - Καθηγήτρια ελληνικών, The Pomegranate Project
Main Image

Ονομάζομαι Νένα Ζώη και διδάσκω ελληνικά σε γυναίκες πρόσφυγες στο Pomegranate Project. Είμαστε δύο δασκάλες που παραδίδουμε καθημερινά μαθήματα, ακόμη και τώρα στην περίοδο της καραντίνας κάνουμε μάθημα διαδικτυακά. Τα τμήματα είναι διαφορετικά και οι μαθήτριές μας είναι από αρχάριες έως και το πρώτο πτυχίο ελληνομάθειας.

Η εμπειρία μου αυτή είναι από τα σημαντικότερα πράματα που έχω κάνει στη ζωή μου. Συμμετείχα από μικρή σε κοινωνικούς αγώνες για έναν καλύτερο και πιο δίκαιο κόσμο και σέβομαι τις διαφορετικές κουλτούρες όλων των λαών. Με αυτή την αντίληψη ούτε καχύποπτη υπήρξα ούτε φοβήθηκα όταν οι βάρκες με τους πρόσφυγες έφταναν στις ακτές των νησιών.

Τι να φοβηθώ; Εξαθλιωμένους ανθρώπους; Γυναίκες με μωρά στην αγκαλιά; Άντρες απελπισμένους;  Παιδιά χωρίς οικογένεια, μόνα τους; Ανθρώπους που ταξίδευαν σε μία φουσκωτή βάρκα, ο ένας πάνω στον άλλον, διαλυμένοι, παγωμένοι, βρεγμένοι, πεινασμένοι, ξεριζωμένοι από τους πολέμους και την καταστροφή; Τι να φοβηθώ; Μόνο λύπη και θυμό ένιωθα, ανήμπορη να βοηθήσω… Μια εικόνα από εκείνες τις μεγάλες εικόνες ντροπής εκφράζει την τραγωδία που εξελίσσεται τον 21ο αιώνα. Η εικόνα του μικρού Αϊλάν με το κατακόκκινο μπλουζάκι του δίπλα στον φλοίσβο του γιαλού…

Ζω στο κέντρο της Αθήνας, στην πλατεία Βικτωρίας. Εκείνες τις ημέρες αντίκριζα καθημερινά γεμάτη ανθρώπους την πλατεία, άνθρωποι είχαν βρει καταφύγιο εκεί. Στο πεζοδρόμιο, κατά μήκος της πλατείας, σκηνές είχαν στηθεί γεμάτες οικογένειες, γυναίκες, άντρες… Τι να δώσεις, σε ποιον να πρωτοδώσεις…

Δεν μπορούσα πια να συζητώ το κακό που συμβαίνει δίπλα μου, στην πόρτα του σπιτιού μου, να αναλύω θεωρίες και έννοιες, ένιωθα την ανάγκη να δράσω, να προσφέρω έμπρακτα.

Σήμερα, βρίσκομαι στο σημείο που διδάσκω τη γλώσσα μου σε εκείνες τις γυναίκες, στις μανάδες, στις αδελφές, στις κόρες μέσω του προγράμματος στο οποίο συμμετέχω. Η αντίληψή μου έχει διαφοροποιηθεί, έχω μάθει πολλά από τις γυναίκες. Αισθάνομαι οικεία με αυτές, σαν να γνωριζόμαστε από παλιά. Η συμπεριφορά τους, ο τρόπος τους, η τέχνη τους είναι γνώριμα, μοιάζουν με όσα έχω μάθει, δεν διαφέρουμε και τόσο πολύ, από ό,τι ανακαλύπτω. Βλέπω πόσο γενναίες είναι και πόσο προσπαθούν. Τις σέβομαι και με γεμίζουν ελπίδα και κουράγιο.

Στους συμπατριώτες μου κάνω την προτροπή να μη φοβούνται, να παραμείνουν άνθρωποι ενάντια στην προπαγάνδα και την ξενοφοβία που συντελείται. Να θυμηθούν τη δική μας Οδύσσεια, την δική μας ξενιτιά. Δεν έχουμε τίποτα να χωρίσουμε, έχουμε να μοιράσουμε. Και αυτό είναι αρκετό και έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο μας. Να αλλάξει τους εαυτούς μας και να μεταδοθεί. Η κοινωνική αλληλεγγύη είναι η δύναμη και η απάντησή μας.

*Σημείωση: Η Ελένη συμμετείχε στην εκδήλωση της ActionAid «Από τη θεωρία στην πράξη: ο εθελοντισμός στο προσφυγικό» την 1η Φεβρουαρίου.

*Φωτογραφία αρχείου - Omar Havana / ActionAid

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η τέχνη του να κάνεις Τέχνη

Παρασκευή Φεβρουαρίου 5, 2021 - 12:04, by Δέσποινα Καρδογέρου - Θεατρολόγος και Συντονίστρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων ActionAid
Main Image

Το τελευταίο διάστημα, ολόκληρη η ελληνική κοινωνία καλείται να διαχειριστεί μια βαθιά ρωγμή στον εργασιακό χώρο του πολιτισμού και της τέχνης, σε σχέση με την έμφυλη, και όχι μόνο, βία. Όπως συμβαίνει σε πολλές παρόμοιες περιπτώσεις, όταν ο αέρας λυσσομανά, αυτά που σηκώνονται πρώτα πολύ ψηλά είναι φωνές, κρίσεις, αφορισμοί, δαιμονοποιήσεις, εκ νέου λεκτική και σεξιστική βία και η λίστα δεν σταματά εδώ. Είναι τόσο εκκωφαντικός ο θόρυβος αυτός, που μετά βίας υπάρχει χώρος και χρόνος να ακουστούν σκέψεις και στοχασμοί τόσο για τα αίτια, τους τρόπους αντιμετώπισης, όσο φυσικά και για την πρόληψη της βίας. 

Δεν θα σταθώ καθόλου στην επικαιρότητα, χωρίς αυτό να αποτελεί άφεση αμαρτιών στα άτομα που συστηματικά και για χρόνια ασκούν βία σε άλλα άτομα, αλλά με αφορμή αυτή θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες σκέψεις για την τέχνη και τον κοινωνικό της χαρακτήρα σε σχέση με τη βία εν γένει. Και επειδή οι σκέψεις μου αυτές δεν χωρούν στο πραγματικό κοινωνικό πλαίσιο της ελληνικής κοινωνίας του 2020, θα σας παρακαλούσα να κλείσετε για λίγο τα μάτια σας και να φανταστείτε ότι όλες και όλοι ζούμε σε μια κοινωνία, όπου η τέχνη βρίσκεται στο ελληνικό δημόσιο σχολείο ως οργανικό μέρος του αναλυτικού προγράμματος. Φανταστείτε τώρα ότι όλες και όλοι έχουμε την ευκαιρία να γινόμαστε αποδέκτες και δημιουργοί της τέχνης σε όλες τις μορφές της και σε όλες τις βαθμίδες, με την υποστήριξη προσωπικού καταρτισμένου εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά. Φανταστείτε, επίσης, ότι όλες και όλοι «ασκούμασταν» από μικρή ηλικία καθημερινά στην συνεργασία, στον γόνιμο και ενεργητικό διάλογο, στη συν-δημιουργία. Φανταστείτε, τέλος, ότι όλες και όλοι μαθαίναμε να στεκόμαστε κριτικά απέναντι σε στάσεις, συμπεριφορές και στερεοτυπικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει καλλιτέχνης, ποιο είναι το (στερεοτυπικό) προφίλ του μεγάλου σκηνοθέτη,  ζωγράφου, πώς παράγεται ένα έργο, πόσο μάλλον το θεατρικό, ως έργο ύψιστης συλλογικής τέχνης, ενώ παράλληλα καλλιεργούσαμε στο σχολικό περιβάλλον αξίες όπως αλληλεγγύη, ομαδικότητα και δεξιότητες όπως επίλυση συγκρούσεων, ενεργητική ακρόαση, αναγνώριση των ορατών και αόρατων μορφών βίας, διαχείριση άγχους και θυμού. 

Πώς, λοιπόν, θα είχε διαμορφωθεί η κοινωνία μας αν συνέβαιναν τα παραπάνω; Τι είδους πολιτισμό θα παρήγαγε η κοινωνία μας και από ποιους ανθρώπους; Από μια ελίτ, που τις περισσότερες φορές αυτοχαρακτηρίστηκε, ως θεατράνθρωποι, μεγάλο - καλλιτέχνες και άρα εσκεμμένα ή τελείως στερεοτυπικά ακολούθησαν μία νόρμα για να επιβληθούν στον χώρο, εκμεταλλευόμενοι θεσμικές αδυναμίες και ελλείψεις, προσωπικές ευαλωτότητες και όνειρα;  Ή ο πολιτισμός και το καλλιτεχνικό έργο θα ήταν δουλειά ανθρώπων που μοιράζονται κοινά όνειρα και ελπίδες για έναν ανοιχτό και δημοκρατικό χώρο της τέχνης, όπου οι συγκρούσεις και οι διαφωνίες δεν θάβονται, αλλά λύνονται γόνιμα και εποικοδομητικά;

Θα ήταν νομίζω φλυαρία να παραθέσω σε αυτό το κείμενο την πληθώρα των επιστημονικών ερευνών και μελετών που αποδεικνύουν τη σπουδαιότητα της τέχνης και της ενασχόλησης με αυτήν από μικρή ηλικία για μια κοινωνία δημοκρατική, ανοιχτή, χωρίς μορφές βίας. Θα ήθελα, ωστόσο να καταθέσω τη μικρή, προσωπική μου εμπειρία, έτσι όπως αυτή εμπλέκεται στο θεατρικό γεγονός, ως εμψυχώτρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων της ActionAid με κύριο εργαλείο τις θεατρικές τεχνικές, αλλά και μιας θεατρικής ομάδας ενηλίκων. Η θεατρική πράξη είναι ένα ταξίδι και όπως κάθε ταξίδι, έκτος από απέραντη χαρά και δημιουργία, έχει αρκετές φορές τις αποκοτιές του, κρύβει φόβο και ανασφάλειες. Η μόνη ίσως ασφαλιστική δικλείδα, τουλάχιστον προσωπικά, είναι να εκλαμβάνω τον εαυτό μου ως εργάτρια της τέχνης και ως δασκάλα που υπηρετεί και προτάσσει πρώτα και κύρια τον (εκ)παιδευτικό και κοινωνικό χαρακτήρα του θέατρου και αναζητά μετέπειτα, συλλογικά και συν-δημιουργικά την καλλιτεχνική αρτιότητα. Ευτυχώς,  που τέτοιου είδους προσεγγίσεις δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο, υπάρχουν και δραστηριοποιούνται εκτός των μεγάλων σκηνών και εκθαμβωτικών φώτων της δημοσιότητας και αποτελούν πια «σχολή».

Και πηγαίνοντας και λίγο βαθύτερα, αυτή η «σχολή» δεν ήρθε ως επιφώτιση, αλλά είναι το αποτέλεσμα μακρόχρονης παιδείας, τριβής και βαθιάς αναζήτησης για τον ρόλο της τέχνης στην κοινωνία. Όσο το εκπαιδευτικό σύστημα θεσμικά απαξιώνει και κατακερματίζει την τέχνη στο σχολείο, ενώ παράλληλα δεν ανοίγει τον δρόμο να καλλιεργηθούν συστηματικά αξίες και δεξιότητες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας, έμφυλης ή όχι, νομίζω ότι κατά καιρούς θα καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τέτοιου είδους περιστατικά και να ξανακάνουμε την ίδια κουβέντα.                

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

«- Γιατί το είπε τώρα; - Γιατί τώρα ήθελε.»

Δευτέρα Ιανουαρίου 18, 2021 - 16:50, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Είναι δύσκολο να μπαίνεις στη θέση ενός ανθρώπου που έχει παραβιαστεί. Και μόνο η ιδέα τρομάζει. Η εύκολη αντίδραση είναι να σκεφτείς «Γιατί το είπε τώρα; Μα δε θέλει να προστατεύσει τον εαυτό της/ του;». Προφανώς θέλει. Θέλει πιο πολύ από οποιονδήποτε άλλον που ρωτάει με αγανάκτηση. Το ερώτημα, όμως, που πολλοί και πολλές δεν σκέφτονται είναι το «Γιατί δεν μπορεί να το πει; Γιατί δεν θέλει να το καταγγείλει;». Ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνουμε όσοι και όσες εργαζόμαστε με ανθρώπους που έχουν επιβιώσει από έναν βιασμό ή από μια περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης ή οποιαδήποτε άλλη μορφή έμφυλης βίας είναι ότι ποτέ δεν ρωτάμε «γιατί». Δεν το ρωτάμε, επειδή χωρίς να το καταλαβαίνουμε υπονοούμε την ευθύνη του προσώπου που παραβιάστηκε. Είναι σαν να λέμε έμμεσα ότι έφταιγε γι’ αυτό που έπαθε γιατί δεν έκανε πράγματα που θα τον/την είχαν προστατεύσει.

Μάλλον γι’ αυτό δεν ρωτάμε τους εαυτούς μας «Γιατί δεν μπορεί να το πει;» ή «Γιατί δεν θέλει να καταγγείλει;». Αν απαντήσουμε με ειλικρίνεια, θα βρούμε και δική μας ευθύνη. Κάθε μας ανοχή για σεξιστικά αστεία, κάθε μας σκέψη για την πιθανότητα να προκαλούν τα θύματα, κάθε μας αδυναμία να ακούσουμε με ενσυναίσθηση διαμορφώνει ένα κλίμα ανασφάλειας που αποθαρρύνει την επιθυμία καταγγελίας. Σε χώρους όπου οι σχέσεις εξουσίας είναι έντονες, όπως οι χώροι εργασίας, οι αθλητικές ομοσπονδίες, οι χώροι λήψης αποφάσεων, όλες οι βαθμίδες της εκπαίδευσης και πολλοί άλλοι, λείπουν οι διαδικασίες και οι εγγυήσεις που θα συμβάλλουν σε ασφαλείς καταγγελίες. Το γεγονός αυτό είναι καθοριστικής σημασίας για την εικόνα που αποκτάμε τελικά για το τι συμβαίνει σε αυτούς τους χώρους. Πέρα από τις διαδικασίες, η εκπαίδευση (τυπική, αλλά και όχι τυπική) της κοινωνίας δεν μπορεί να καθυστερεί. Ζούμε σε μια πατριαρχική κοινωνία που το θύμα πάντα φταίει γι’ αυτό που του συνέβη. Τα θύματα καταλήγουν να απολογούνται διαρκώς και να οφείλουν συνέχεια. Οφείλουν να καταγγείλουν, οφείλουν να επανέρχονται και να συνεχίζουν τις ζωές τους άμεσα, οφείλουν να μιλούν για να ενθαρρύνουν τις υπόλοιπες γυναίκες.

Η καταπολέμηση των πατριαρχικών προτύπων, η τοξική αρρενωπότητα που οδηγεί σε βίαιες συμπεριφορές ανεκτές από την κοινωνία, ο σεξισμός δεν είναι μυθικά τέρατα που δεν τα έχουμε δει ποτέ. Είναι παντού γύρω μας και η προσπάθεια να τα εξαφανίσουμε πρέπει να είναι καθημερινή και αδιαπραγμάτευτη. Σε όλους τους χώρους που κινούμαστε και ζούμε. Η πολιτεία οφείλει να εφαρμόζει την ισότητα οριζόντια σε όλες τις πολιτικές της στην πράξη και όχι θεωρητικά. Σε όλες τις συζητήσεις οι γυναίκες πρέπει να έχουν ουσιαστικό λόγο για να μπορούν οι ίδιες να μιλήσουν για το βίωμά τους και όχι μέσω αντιπροσώπων. Οι θεσμικοί διάλογοι για ζητήματα ισότητας δεν μπορούν να γίνονται μονόπλευρα και με πλήρη απουσία των γυναικών. Τα παραπάνω είναι φαινόμενα που έχουμε δει πολύ έντονα στην ελληνική κοινωνία κατά το τελευταίο διάστημα και δεν μπορούν να ανοιγοκλείνουν ανάλογα με την εκάστοτε συγκυρία. Το ζήτημα της έμφυλης βίας δεν επανέρχεται όποτε μας συμφέρει. Δεν το ξεχνάμε ποτέ.

Έτσι, την επόμενη φορά που θα ακούσουμε κάποιον να λέει «τα’ θελε», «είναι υπερβολική» - και όποια άλλη συνήθη έκφραση που επαναθυματοποιεί τα θύματα- ας σκεφτούμε πώς απαντήσαμε. Το να λέμε «είσαι υπερβολική» δεν σημαίνει μόνο  «δεν πιστεύω αυτό που μου λες». Σημαίνει ότι «δεν σε πιστεύω» και παράλληλα «με ενοχλεί ο τρόπος που το λες». Γιατί, λοιπόν, να μας οφείλεται μια προσωπική εξομολόγηση όταν εμείς δεν έχουμε κάνει τίποτα για να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα απέτρεπαν έναν βιασμό ή μια σεξουαλική παρενόχληση; Το ποτέ και πουθενά στη βία κατά των γυναικών είναι καθημερινή προσπάθεια και δεν επανέρχεται αραιά και πού. Είναι εδώ και απαιτεί την καθημερινή μας δράση.

 

ΔΡΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Ανακτώντας τον συλλογικό χώρο

Πέμπτη Ιουλίου 9, 2020 - 18:04, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Τα μέτρα που εφαρμόστηκαν τους προηγούμενους μήνες για την πρόληψη της εξάπλωσης του κορωνοϊού περιόρισαν εμφανώς τον χώρο μέσα στον οποίο μπορούσαμε να κινηθούμε τόσο ατομικά όσο και συλλογικά. Πολλές από τις εκδηλώσεις που πραγματοποιούνταν στον φυσικό χώρο μεταφέρθηκαν σε διαδικτυακό περιβάλλον και η βασική ερώτηση που γινόταν πάντα ήταν αν θα πάψουμε να συναντιόμαστε, να γιορτάζουμε και να διαδηλώνουμε, όπως ξέρουμε. Αυτή η μετατόπιση του χώρου και η διαφορετική αίσθηση του χρόνου ανέδειξε την ανάγκη να ενισχυθεί η αίσθηση του ανήκειν και να διατηρηθεί η δυναμική των μέσων έκφρασης και διεκδίκησης που φάνηκε να συρρικνώνονται ταυτόχρονα με τον χώρο.

Η δυνατότητα να συμμετέχουμε σε ομάδες και να διαδηλώνουμε σε δημόσιο χώρο είναι μια πιο συγκεκριμένη μορφή της ελευθερίας της έκφρασης, η οποία έχει εξέχουσα θέση σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα. Το κράτος δεν μπορεί να εμποδίζει την έκφραση της γνώμης, αν θέλει να λέγεται δημοκρατικό. Αντιθέτως, θα πρέπει να καλλιεργεί ένα κλίμα μέσα στο οποίο οι πολίτες θα είναι σε θέση να εκφράζονται ελεύθερα χωρίς φόβο. Αντιστοίχως, το κράτος δεν μπορεί να εμποδίζει τους πολίτες να συμμετέχουν σε ομάδες και να διαδηλώνουν κρίνοντας προληπτικά ποιες από τις διαδηλώσεις επιτρέπεται να καταλαμβάνουν δημόσιο χώρο και ποιες όχι. Με ποια κριτήρια, άλλωστε, θα αποφασίζεται αν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο;

Ο περιορισμός του κοινού μας χώρου έχει ως αποτέλεσμα να μικραίνουν πολλές από τις δυνατότητες και τις ελευθερίες μας που διαφοροποιούν τη δημοκρατία από τα άλλα πολιτεύματα. Το πολίτευμα της χώρας μας βασίζεται στην εξωστρέφεια και στη δυνατότητα να αισθανόμαστε μέλη του συνόλου ή μιας ομάδας με την οποία έχουμε κοινές απόψεις, αξίες ή αντιλήψεις. Αισθάνομαι ενεργή πολίτης όταν έχω τη δυνατότητα να διεκδικώ, να εκφράζομαι και να συμμετέχω ελεύθερα.

Οι παραπάνω σκέψεις ξεκίνησαν καθώς παρακολουθούσα τη συζήτηση για το σχέδιο νόμου για τις διαδηλώσεις που βρίσκεται υπό ψήφιση στη Βουλή αυτή την εβδομάδα. Το να μπορούμε να διαδηλώνουμε ελεύθερα δε σημαίνει- τουλάχιστον, όπως το αντιλαμβάνομαι- ότι απλώς διεκδικούμε τη δυνατότητά μας να αντιδράμε. Σημαίνει ότι αναζητάμε τη σύνδεσή μας με τον χώρο στον οποίο ζούμε και κινούμαστε, μια σύνδεση που στερηθήκαμε όλες και όλοι για να προστατεύσουμε την υγεία μας κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών. Ωστόσο, αν η στέρηση αυτή αποκτήσει σταδιακά μόνιμο χαρακτήρα, τα αποτελέσματά της στη δημόσια ζωή θα είναι δυσάρεστα. Ανεξάρτητα από το πόσο συχνά διαδηλώνουμε και από το αν μας ταιριάζει αυτός ο τρόπος έκφρασης και διεκδίκησης, η δυνατότητα να κινούμαστε και να οργανωνόμαστε ελεύθερα στον δημόσιο χώρο είναι η ταυτότητα της δημοκρατίας.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Οι δημόσιες υπηρεσίες στη μετά-Covid εποχή με τις γυναίκες στο επίκεντρο

Τρίτη Ιουνίου 23, 2020 - 11:47, by Αγγελίνα Τσακίρη - Public Awareness Projects Officer
Main Image

Ημέρα Δημοσίων Υπηρεσιών η 23η  Ιουνίου, μια άγνωστη παγκόσμια ημέρα, με μεγάλη, όμως, σημασία. Γιατί είναι σημαντικές οι δημόσιες υπηρεσίες, πώς επηρεάστηκαν από την πανδημία και γιατί εστιάζει η ActionAid στις γυναίκες;

Πρώτα από όλα μέσα από την πανδημία του κορωνοϊού αναδείχθηκε η τεράστια σημασία της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας του τομέα της υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς αυτός βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος λόγω των αυξημένων αναγκών περίθαλψης, ενώ έγινε εμφανής η υποχρηματοδότηση του συγκεκριμένου τομέα και η ανάγκη επένδυσης σε πόρους και σε εργαζόμενους. Λόγω της πανδημίας, αναδείχθηκαν περισσότερο από ποτέ, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας που αντιμετωπίζουν καθημερινά όσοι και όσες δουλεύουν στα δημόσια νοσοκομεία και τις πρωτοβάθμιες μονάδες υγείας, οι ελλείψεις που υπάρχουν σε εξοπλισμό ώστε να τηρούνται τα μέτρα προστασίας, καθώς και οι χαμηλές αμοιβές. Σε δεύτερο επίπεδο, η διάσταση του φύλου γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και κυρίως στην εκπαίδευση και στην υγεία. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τους 14,7 εκατομμύρια εργαζόμενους στον τομέα της υγείας σε όλη την Ευρώπη, το 78% είναι γυναίκες. Στο σημείο αυτό, αξίζει να αναφερθούμε στο χάσμα των αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών εργαζόμενων στον δημόσιο τομέα, με την ψαλίδα να κυμαίνεται από 20% έως και 36% στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με έρευνες των Πανεπιστημίων Loughborough, Durham και Warwick.

Ένας από τους λόγους που συμβαίνει αυτό είναι και το γεγονός ότι οι γυναίκες κυρίως είναι υπεύθυνες για τη φροντίδα των παιδιών, των οικογενειών τους και των μεγαλύτερων, κάτι που τις εμποδίζει από το να διεκδικήσουν υψηλότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ειδικά στις φτωχότερες χώρες. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), οι γυναίκες φέρνουν σε πέρας πάνω από τα τρία τέταρτα της μη αμειβόμενης φροντίδας και της οικιακής εργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

 

Οι δημόσιες υπηρεσίες στη μετά-Covid εποχή με τις γυναίκες στο επίκεντρο - Εσωτερική

Τα παιδιά παίζουν στο κοινοτικό κέντρο φροντίδας παιδιών στο Νεπάλ

Η έκθεση WhoCaresfortheFuture: financegenderresponsivepublicservices της ActionAid, πραγματεύεταιτη χρόνια υποχρηματοδότηση του δημοσίου τομέα στις αναπτυσσόμενες χώρες, το θέμα της φροντίδας των παιδιών, της εκπαίδευσης, του νερού και άλλων δημόσιων υπηρεσιών και τον αντίκτυπο που αυτά έχουν στη μη αμειβόμενη εργασία των γυναικών και στην οικιακή εργασία. Η έκθεση βασίζεται σε πρωτογενή έρευνα και δείχνει τη σχέση ανάμεσα στη νέα κρίση χρέους και στις δαπάνες για δημόσιες υπηρεσίες, στο πώς η λιτότητα και ο περιορισμός των μισθών στον δημόσιο τομέα, επηρεάζει τις νέες προσλήψεις εργαζόμενων στον τομέα της υγείας και της εκπαίδευσης, ενώ τέλος καταδεικνύει το πώς οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις μπορούν να μεταμορφώσουν τη χρηματοδότηση των δημοσίων υπηρεσιών.

Στην Ελλάδα ο δημόσιος τομέας έχει δεχθεί μεγάλη κριτική τα τελευταία χρόνια, κυρίως γιατί από πολλούς κρίνεται αναποτελεσματικός και απαρχαιωμένος. Η πανδημία του κορωνοϊού μας έδειξε ότι μπορεί να ανταποκριθεί και να λειτουργήσει σε συνθήκες κρίσης, αφού είδαμε να προσαρμόζεται πολύ γρήγορα στις νέες ανάγκες των πολιτών, με τις περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες να λειτουργούν ηλεκτρονικά από απόσταση. Ωστόσο και στην Ελλάδα έγιναν εμφανείς οι ελλείψεις που παρουσιάζει κυρίως ο τομέας της υγείας, δεδομένης της έκτακτης κατάστασης που δημιούργησε η πανδημία.

Σίγουρα η λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών στις ευρωπαϊκές χώρες σε σχέση με τις αναπτυσσόμενες χώρες είναι πολύ διαφορετική, με τις ανάγκες των τελευταίων να είναι πολύ μεγαλύτερες, όμως κοινή συνιστώσα είναι ότι ο δημόσιος τομέας πρέπει να εκσυγχρονιστεί, συμπεριλαμβάνοντας τη διάσταση του φύλου στην απασχόληση και στους μισθούς, την ανταπόκριση στις νέες και ολοένα αυξανόμενες ανάγκες, ειδικά στον τομέα της υγείας, και την ανάγκη επένδυσης σε προσωπικό και πόρους.

Πιο συγκεκριμένα, λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, είναι σημαντικές οι προσλήψεις εργαζομένων πρώτης γραμμής στον τομέα της υγείας, ακόμα και προληπτικά, σε όλες τις χώρες. Με την οικονομική κρίση που φέρνει ο κορωνοϊός, πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα χρηματοδότησης, δυσκολία στην εξυπηρέτηση χρέους, αύξηση της ανεργίας, κλείσιμο επιχειρήσεων, μείωση του ΑΕΠ, με αποτέλεσμα να είναι επιτακτική η ανάγκη να ληφθούν μέτρα προκειμένου να μην περικοπούν οι δαπάνες για βασικές δημόσιες υπηρεσίες και να μην επηρεαστεί η ελεύθερη πρόσβαση των ανθρώπων σε αυτές.

Οι ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και η πρόσβαση σε αυτές, ειδικά των γυναικών και κυρίως στις φτωχότερες χώρες, επηρεάζει το βιοτικό τους επίπεδο, καθώς μπορεί να μην έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε σχολεία και σε νοσοκομεία, με αποτέλεσμα να περιορίζονται στη φροντίδα των παιδιών και στην απλήρωτη εργασία. Χώρες όπως το Κογκό, η Σιέρα Λεόνε, η Ζάμπια, η Γκάνα και η Κένυα ξοδεύουν πολύ περισσότερα χρήματα στην εξυπηρέτηση του χρέους τους απ’ ότι στην υγεία και στην εκπαίδευση, γι’ αυτό και σε αυτές τις χώρες είναι εντονότερα τα φαινόμενα της διάστασης του φύλου, της απλήρωτης εργασίας και της οικιακής φροντίδας.

Η ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών και η δυνατότητα πρόσβασης από όλους, είναι εξαιρετικά σημαντική σε παγκόσμιο επίπεδο και ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς η παροχή δημόσιων υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στο φύλο μπορεί πραγματικά να μεταμορφώσει τη ζωή των γυναικών και κατά συνέπεια του κόσμου. Για τους λόγους αυτούς, στην ActionAid πιέζουμε για έναν δημόσιο τομέα που θα προστατεύει τους πιο ευάλωτους και θα λειτουργεί για να φέρει περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη.

 

Credits Εσωτερικής Φωτογραφίας: Bikash Acharya/ActionAid

Credits Κεντρικής Φωτογραφίας: Karin Schermbrucker/ActionAid

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Migrated: Απέναντι στην εκπαίδευση είμαστε όλοι ίσοι

Τρίτη Ιουνίου 16, 2020 - 11:15, by Αγγελίνα Τσακίρη - Public Awareness Projects Officer
Main Image

Ποια είναι η πρόσβαση των προσφύγων και μεταναστών στην εκπαίδευση στην Ελλάδα και πώς μπορεί να βελτιωθεί;

Μπορεί να ακούγεται κλισέ, όμως η εκπαίδευση είναι ένα αγαθό που θα έπρεπε να παρέχεται σε όλους ανεξαιρέτως. Σε αυτή την παραδοχή μάλλον όλοι θα συμφωνήσουν, εδώ όμως έρχεται και η ερώτηση: παρέχεται ισότιμη, ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση σε όλα τα παιδιά; Έχουν την ίδια δυνατότητα πρόσβασης τα παιδιά με προσφυγικό και μεταναστευτικό προφίλ;

Παρά, λοιπόν, το γεγονός ότι η βασική εκπαίδευση είναι δικαίωμα όλων των παιδιών, η διαδικασία ασύλου, καθώς και άλλες μεταναστευτικές πολιτικές δημιουργούν περιορισμούς. Σύμφωνα με το Ενημερωτικό Δελτίοπου συντάχθηκε από την ActionAid Hellas στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος Migrated, στο οποίο συμμετέχει εκ μέρους της Ελλάδας μαζί με τον Καρπό, αναφέρεται ότιαπό τα 7,1 εκατομμύρια πρόσφυγες σχολικής ηλικίας παγκοσμίως, τα 3,7 εκατομμύρια βρίσκονται εκτός σχολείου. Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι βρίσκονται 31.000 παιδιά πρόσφυγες και μετανάστες ηλικίας 4-17 ετών και μόνο το 42% αυτών είναι εγγεγραμμένα σε κάποιο σχολείο. Παρόλο που από το 2016, η προστασία του δικαιώματος των νεοεισερχόμενων παιδιών προσφύγων να φοιτήσουν στο ελληνικό σχολείο είναι προτεραιότητα για το Υπουργείο Παιδείας, ακόμα δεν έχει επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Οι νεοαφιχθέντεςκαι νεοαφιχθείσες μαθητές και μαθήτριες με μεταναστευτικό ή προσφυγικό προφίλ, συνήθως εντάσσονται στις Δομές Εκπαίδευσης και Υποδοχής Προσφύγων (ΔΥΕΠ), που πραγματοποιούν απογευματινά προγράμματα στα δημόσια σχολεία, με σκοπό να προετοιμάσουν τα παιδιά για την πρωινή ζώνη του σχολείου. Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν κοντά στις δομές ΔΥΕΠ, τα παιδιά μπορούν να εγγραφούν στο ελληνικό δημόσιο σχολείο και να δημιουργηθεί μία τάξη υποδοχής από 7 έως 17 παιδιά. Την επικοινωνία ανάμεσα στα σχολεία και στο Υπουργείο Παιδείας, διευκολύνουν οι συντονιστές προσφύγων.

Θετικό είναι το γεγονός ότι όσον αφορά τη μη τυπική εκπαίδευση, υπάρχουν πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά προσφύγων και μεταναστών, που πραγματοποιούνται από ΜΚΟ και άλλες οργανώσεις.

Τα ποσοστά εγγραφών

Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: Γιατί είναι τόσο χαμηλό το ποσοστό εγγραφής των παιδιών στο σχολείο και γιατί ακόμα και αυτά που εγγράφονται σύντομα εγκαταλείπουν; Όπως αναφέρεται στο Ενημερωτικό Δελτίο, στα νησιά του Αιγαίου τα οποία φιλοξενούν μεγάλο ποσοστό προσφύγων και μεταναστών, το ποσοστό εγγραφής είναι3%.

Ένας βασικός λόγος είναι ότι οι αιτούντες άσυλο παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στα Κέντρα Υποδοχής, μέχρι να περάσουν στην ηπειρωτική χώρα, κάτι που τους εμποδίζει να γράψουν τα παιδιά τους στο σχολείο.

Όπως αναφέρει ο Μ. Φωτάκης, δάσκαλος ΖΕΠ στο 66ο Δημοτικό σχολείο της Αθήνας, ακόμα και στην περίπτωση που οι μαθητές εγγράφονται, πολλοί από αυτούς σταματούν το σχολείο. Πιο συγκεκριμένα, το 40% μέχρι το τέλος της φετινής χρονιάς, σταμάτησε να πηγαίνει στο σχολείο, ενώ το 20% πήγαινε πολύ σπάνια. Σύμφωνα με τον ίδιο, στην αρνητική αυτή εικόνα συμβάλλουν το ασταθές πολιτικό περιβάλλον, το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν θεωρείται χώρα προορισμού - και έτσι όσοι πρόσφυγες και μετανάστες έρχονται στην Ελλάδα θέλουν να φύγουν, με αποτέλεσμα να μην έχουν κίνητρο να πάνε τα παιδιά τους στο σχολείο -, οι συχνές μετακινήσεις σε άλλες περιοχές εντός Ελλάδας, ενώ φαίνεται να επηρεάζει και το ότι σε πολλές χώρες από τις οποίες προέρχονται οι μαθητές, το σχολείο δεν αποτελεί ισχυρό θεσμό.

Η αίσθηση λοιπόν του «προσωρινού» δεν διευκολύνει τη διαδικασία της μάθησης και της εκπαίδευσης. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Φωτάκης, «τον Οκτώβρη, εν μία νυκτί που εκκένωσαν τα ξενοδοχεία της Ομόνοιας, έχασα 12 μαθητές από τους 22. Δεν τους ξαναείδα, δεν μάθαμε νέα τους», συνεχίζοντας, «τα προσφυγόπουλα έχουν ανάγκη από έναν χώρο να αισθανθούν ασφάλεια, ότι ανήκουν και να κάνουν σχέδια μέσα σε αυτόν, ένα πλαίσιο που κάπως θα προσπαθήσει να βάλει σε τάξη την αβεβαιότητα που ζούνε. Όσο όμως υπάρχει αυτή η συνεχής μετακίνηση γίνεται πιο δύσκολο».

Προτάσεις βελτίωσης

Μία πρόταση ώστε να βελτιωθεί η κατάσταση που παρουσιάζει αυτή τη στιγμή η εκπαίδευση προσφύγων και μεταναστών στην Ελλάδα, είναι τα συμπεριληπτικά σχολεία. Δηλαδή τα σχολεία που θα είναι ανοιχτά στην κοινωνία θα αγκαλιάζουν τη διαφορετικότητα, θα δημιουργούν ίσες ευκαιρίες και θακαλλιεργούν τον σεβασμό των δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Σημαντική σε αυτό το σημείο είναι η κατάρτιση των εκπαιδευτικών γύρω από το θέμα της παιδαγωγικής συμπερίληψης, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν την ξενοφοβία και τις πολιτισμικές διαφορές. Ακόμα έμφαση πρέπει να δοθεί στο να δημιουργηθούν περισσότερες ευκαιρίες για πρόσβαση των νέων 12-17 ετών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καθώς όπως έχει διαπιστωθεί, οι εγγραφές των μαθητών και των μαθητριών με μεταναστευτικό και προσφυγικό προφίλ στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι πολύ χαμηλές και αυτό μπορεί να επηρεάζει αρνητικά τις δυνατότητες που θα έχουν μετέπειτα στη ζωή τους. Επιπλέον, υπάρχει ανάγκη να οργανωθούν δράσεις ευαισθητοποίησης, ώστε να ενεργοποιηθούν οι τοπικές κοινότητες και οι γονείς και να καταπολεμηθεί η ξενοφοβία. Σημαντικό ρόλο παίζει και η εκπαίδευση των δημοσιογράφων γύρω από το μεταναστευτικό, αναφορικά με την εικόνα που βγάζουν για το θέμα αυτό προς τα έξω. Τέλος για να επιτευχθεί το βέλτιστο αποτέλεσμα, θα πρέπει να υπάρχει ένας ενιαίος στρατηγικός σχεδιασμός, με τη συμμετοχή και τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Μόνο έτσι μπορεί να γίνει κατανοητό και αποδεκτό από όλους ότι η εκπαίδευση δεν είναι ένα προνόμιο για λίγους και ότι πραγματικά μπορεί να αλλάξει τις ζωές των παιδιών και του κόσμου.

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Ασθμαίνοντας για την ανθρωπιά

Παρασκευή Ιουνίου 5, 2020 - 14:30, by Πόλυ Τσιγκούνη - Reporting and Content Senior Officer
Main Image

Βαριές ανάσες. Δυνατοί χτύποι της καρδιάς. Ο χρόνος παγώνει. Και ξαφνικά, ζητωκραυγές και επευφημίες. Το πλήθος σπεύδει να καλύψει με την εθνική σημαία το ιδρωμένο σώμα του μαύρου αθλητή, σε μια προσπάθεια να διατρανώσει ότι είναι «δικός τους». Δεν μπορεί, εξάλλου, να είναι τίποτε λιγότερο, αφού γεννήθηκε και μεγάλωσε στη «δική τους» χώρα.

Βαριές ανάσες. Δυνατοί χτύποι της καρδιάς. Ο χρόνος παγώνει-για πάντα. Ασφυξία. Οι ανάσες σταματούν και η καρδιά παύει να χτυπά κάτω από τη σωματική πίεση του δυνατού, θυμωμένου-σε μόνιμη βάση- άνδρα. Δεν φταίει αυτός, «το συνάφι» τους φταίει που χαλάει τον «τόπο τους». Βαριές ανάσες. Εξάντληση. Ασφυξία. Το σώμα αφήνεται στα παγωμένα νερά μιας θάλασσας που δέχτηκε να το αγκαλιάσει, αφού όλοι οι υπόλοιποι το θεωρούσαν ξένο. Τι δουλειά έχουν να φεύγουν από τη χώρα τους και να έρχονται στον «δικό τους» τόπο;

Οι ιστορίες που μας κόβουν την ανάσα είναι πολλές. Και είμαστε όλοι πρόθυμοι να τις δείξουμε με το δάχτυλο και να τις καταδικάσουμε, ξεφυσώντας με αποστροφή. Ωστόσο, οι ιστορίες συνεχίζουν να επαναλαμβάνονται και αναρωτιέται κανείς τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους να συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν ό,τι θεωρούν διαφορετικό με επιφύλαξη, με προκατάληψη και με βία. Είναι ο φόβος, πως κινδυνεύουν να χάσουν τα κεκτημένα τους; Είναι η πεποίθηση σε μια δική τους ανωτερότητα σε αντιδιαστολή προς συγκεκριμένες διαφορετικές ομάδες ανθρώπων; Είναι μία εγγενής αντίδραση που πηγάζει από την αίσθηση εξουσίας που αισθάνεται κανείς απέναντι σε όποιον θεωρεί πιο αδύναμο; Τα ερωτήματα πολλά και το «γιατί» και το «ως πότε» μένει μετέωρο, ώσπου να ξεθωριάσει-μέχρι το επόμενο χτύπημα.   

Πίσω, όμως, από τα χτυπήματα, που είναι θορυβώδη-εκκωφαντικά πολλές φορές, υπάρχει μια ζωή, μια καθημερινότητα ανθρώπων που υφίστανται συστηματικά την πίεση και τον αποκλεισμό και υπομένουν, μη μπορώντας να κάνουν κάτι άλλο. Δεν είναι ανάγκη να είναι βίαιη η συμπεριφορά, για να διαπεράσει τον άλλο η αδικία. Μια δουλειά που δεν πήρε, μια απόσταση «ασφαλείας» που κρατούν οι άλλοι απέναντί του, μια σειρά προτεραιότητας που δεν τηρήθηκε, ένα παγωμένο βλέμμα εν γένει, είναι μορφές ρατσιστικής συμπεριφοράς και συνηγορούν προς την κορύφωση δραμάτων, ανάλογων με αυτό που ζούμε τις τελευταίες ημέρες στις ΗΠΑ. Κοιτάζοντας τον εαυτό μου στον καθρέφτη, αναρωτιέμαι σε ποιο από αυτά τα δράματα μπορεί να έχω παίξει κι εγώ ρόλο, ασυναίσθητα, έστω και ως κομπάρσος ή απλός θεατής-και αυτό συνενοχή είναι. Και τελικά, αυτή είναι και μία πρώτη απάντηση που μπορώ να μου δώσω: να μην αφήνω τέτοια δράματα να κορυφώνονται.

Τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή το χτύπημα στη Μινεάπολη, ο κόσμος γίνεται μία ανάσα. Φωνάζει με όλη τη δύναμη των πνευμόνων του ότι δεν μπορεί να ανασάνει. Ότι οι ζωές των ανθρώπων μετράνε εξίσου. Οι ανάσες τους βαριές, λαχανιασμένες. Ο αγώνας ενάντια στην αδικία μοιάζει με αγώνα δρόμου χωρίς τερματισμό.  Όσο πιο πολλές ανάσες ενώνονται, όμως, όσο πιο λίγοι μένουν στις κερκίδες θεατές, τόσο πιο γρήγορα θα τελειώσει. Θα τερματίσουμε όλοι ασθμαίνοντας μαζί, χωρίς σημαίες, χωρίς επευφημίες. Με μία ανάσα!  

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

3 πράγματα που ήθελα να ακούσει η Ελληνική Βουλή

Δευτέρα Ιουνίου 1, 2020 - 14:24, by Μάττα Σαμίου - Υπεύθυνη Εκστρατειών
Main Image

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ActionAid στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο προχώρησε στην άμεση ενίσχυση των υπηρεσιών που προσφέρουν υποστήριξη σε γυναίκες, ιδιαίτερα σε θύματα βίας καθώς στην ανάληψη εθνικών πρωτοβουλιών ώστε όλες οι γυναίκες να συμμετέχουν ισότιμα στην οικονομική και την κοινωνική ζωή την επόμενη μέρα. 

Την Παρασκευής 22 Μαΐου έλαβα πρόσκληση να συμμετάσχω μαζί με 37 ακόμα εκπροσώπους γυναικείων οργανώσεων σε τηλεδιάσκεψη της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Ελληνικής Βουλής με θέμα συζήτησης: «Η Ενδοοικογενειακή βία στον καιρό του κορωνοϊού. Οι γυναικείες οργανώσεις καταθέτουν την εμπειρία τους».

Στην εισήγησή μου μίλησα για τρία από τα ζητήματα που μας απασχολούσαν και πριν την πανδημία, αλλά απέκτησαν άλλη σημασία μετά από αυτήν και θα πρέπει να τα λάβουμε υπόψη στην προσπάθεια ανάκαμψης την επόμενη ημέρα, όταν δηλαδή όλα αυτά θα είναι παρελθόν. 

1ον. Για το θέμα της ενδοοικογειακής βίας

Η ActionAid εκτιμάει την άμεση ανταπόκριση της Γενικής Γραμματείας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων να τρέξει καμπάνια για την ενημέρωση και υποστήριξη των γυναικών - θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Θεωρούμε αναγκαία τη συνέχιση του τηλεοπτικού μηνύματος για τη Γραμμή SOS 15900, σε σταθερή βάση καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Θα πρέπει, επίσης, να ληφθούν υπόψη οι χιλιάδες γυναίκες που ζουν στη χώρα και δεν μιλούν ελληνικά, τόσο με μεταφρασμένο υλικό στην εκστρατεία ενημέρωσης, όσο και με διερμηνείς στη Γραμμή SOS και σε όλες τις υπηρεσίες προστασίας ώστε να συμπεριλάβουμε και όσες γυναίκες βρίσκονται σε πολλαπλή ευαλωτότητα. [1]  

2ον. Για το θέμα της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία

Η ActionAid ζητάει την άμεση επικύρωση της διεθνούς σύμβασης κατά της βίας και της παρενόχλησης που ψηφίστηκε την Παρασκευή 21 Ιουνίου 2019 από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας στη Γενεύη. Ήταν μια μεγάλη νίκη μετά από πολλά χρόνια πιέσεων και κινητοποιήσεων από οργανώσεις και συνδικαλιστικούς φορείς σε ολόκληρο τον κόσμο και στην Ελλάδα. Από τον Ιούνιο πέρασε σχεδόν ένας χρόνος και η ελληνική κυβέρνηση δεν την έχει ακόμα επικυρώσει. [2] Σήμερα, αυτή η Σύμβαση είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Εκτός των άλλων μέτρων που προβλέπει για την προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων και όσων εργάζονται σε άτυπη εργασία, είναι πολύ σημαντικό ότι προβλέπει έναν ευρύ ορισμό του χώρου της εργασίας, όχι μόνο στο φυσικό χώρο που έχει καθιερωθεί να δουλεύουμε, σε ένα γραφείο ή σε μια επιχείρηση για παράδειγμα, αλλά σε κάθε έκφανση της επαγγελματικής μας ζωής όπου και αν λαμβάνει χώρα, ακόμα και στο σπίτι κάτι που τους τελευταίους μήνες έγινε η καθημερινότητα για χιλιάδες εργαζόμενες και εργαζόμενους. Εξάλλου, δεδομένων των συνθηκών ανεργίας και των επισφαλών συνθηκών εργασίας που επέτειναν τα μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας, η επικύρωση της σύμβασης είναι επιβεβλημένη, καθώς φοβόμαστε ότι πολλές γυναίκες ενδεχομένως να βρεθούν υπό την απειλή της απόλυσης και τον κίνδυνο της σεξουαλικής παρενόχλησης μην έχοντας άλλες εργασιακές επιλογές. 

3ον. Για το θέμα της φροντίδας του σπιτιού

Η ActionAid ζητάει να αναγνωριστεί και να μοιραστεί δίκαια η μη αμειβόμενη εργασία φροντίδας στο σπίτι και την οικογένεια, ευαισθητοποιώντας το κοινό με καμπάνιες ενημέρωσης και άλλες σχετικές δράσεις. Πριν την πανδημία, οι γυναίκες παρείχαν πάνω από τα 3/4 του συνολικού όγκου της φροντίδας της οικογένειας και του σπιτιού. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η ανισότητα αυτή τις τελευταίες εβδομάδες αυξήθηκε.[3] Πολλές άνεργες γυναίκες που στηρίζει η ActionAid στο Επίκεντρο, τον χώρο που λειτουργούμε στον Κολωνό για την υποστήριξη του τοπικού ευάλωτου πληθυσμού, αναγκάστηκαν να σταματήσουν την αναζήτηση εργασίας για να φροντίσουν τα παιδιά τους. Μητέρες που βρέθηκαν χωρίς εισόδημα, σε επιδοματικό κενό, χωρίς να έχουν φροντίδα για τα παιδιά, χωρίς να μπορούν να αναζητήσουν δουλειά, μπαίνοντας σε φαύλο κύκλο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Για την άμβλυνση αυτής της ανισότητας, εκτός της καμπάνιας ευαισθητοποίησης που ανέφερα παραπάνω, θεωρούμε αναγκαία την πρακτική εφαρμογή της πρόσφατης νομοθεσίας για την ένταξη της διάστασης του φύλου στους δημόσιους προϋπολογισμούς αλλά και την ένταξη της διάστασης του φύλου σε όλα τα δημόσια αγαθά και τις υπηρεσίες.

Στο πλαίσιο της εκστρατείας Ποτέ και Πουθενά, η ActionAid πραγματοποιεί ποσοτική και ποιοτική έρευνα για την παρενόχληση στον χώρο της εργασίας, έχοντας ως περίπτωση μελέτης τον επισιτιστικό και τουριστικό κλάδο (μπαρ, εστιατόρια, καφέ, ξενοδοχεία κτλ). Αν υπάρχουν γυναίκες που θα ήθελαν να μοιραστούν μια προσωπική εμπειρία παρενόχλησης σε χώρο εργασίας, τις οποίες θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε στην έρευνα, μπορούν να το κάνουν και ανώνυμα επικοινωνώντας μαζί μου στο matta.samiou@actionaid.org.

 

___________________________________________________________________________

[1] Πολλαπλή ευαλωτότητα: η έκθεση σε πολλαπλούς κινδύνους λόγω φύλου ταυτόχρονα (σεξουαλικής εκμετάλλευσης, κακοποίησης, μονογονεϊκότητας, επαπειλούμενης εγκυμοσύνης, προσφυγικής ιδιότητας κ.λπ.).

[2] Εκστρατεία Ποτέ και Πουθενά

[3] Όταν η Πανδημία Συνάντησε την Ελληνική Οικογένεια, ΜΥΛΑΙΔΗ ΣΤΟΥΜΠΟΥ, Αθηνέα

 

ΔΡΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Μετάβαση στην ψηφιακή εποχή, για την εξάλειψη του ρατσισμού…

Παρασκευή Μαΐου 29, 2020 - 14:28, by Απόστολος Στυλιανός Τζιόλας- Κοινωνικός Επιστήμονας
Main Image

Συνήθως, η καθεμία και ο καθένας μας ψάχνει μία αφορμή και μία ανάγκη για να γίνει μέλος μιας ομάδας. Η κοινωνία που ζούμε δεν ήταν και δεν θα υπάρξει ποτέ αγγελικά πλασμένη, γιατί σε κάθε γωνιά μπορεί να συναντήσεις τη φτώχια, τον ρατσισμό, τον αντι-σημιτισμό. Άτομα να καταριούνται, για τα δικά τους προβλήματα, τους ξεριζωμένους από τους τόπους τους πρόσφυγες και μετανάστες και άλλοι να "νιώθουν δυνατοί" ασκώντας βία σε μία γυναίκα, σύζυγο, κόρη… Και όσοι/ες θέλουν να δουν τον κόσμο λίγο διαφορετικό, προς το καλύτερο, να ψάχνουν συνεχώς αφορμές για να τον αλλάξουν.

Αυτό έπρεπε να κάνουμε, και το κάναμε με μεγάλη επιτυχία στο διαδικτυακό εργαστήριο της ActionAid Hellas "Action Lab for Migration" μαζί με ακόμα δεκατέσσερις νέους και νέες από κάθε πλευρά της χώρας και τις τέσσερις εξαιρετικές εκπαιδεύτριες μας. Ένα εργαστήριο που ήταν αρχικά προγραμματισμένο να πραγματοποιηθεί στο Σοφικό Κορινθίας, πραγματοποιήθηκε από το δωμάτιο του σπιτιού μας, βλέποντας πίσω από τις κάμερες για φόντο μία βιβλιοθήκη, ένα παράθυρο ή ένα μπαλκόνι.

Εξοπλιστήκαμε με μπόλικο καφέ και για δύο σαββατοκύριακα γεμίσαμε τις μέρες μας με ομιλίες από ειδικούς σε θέματα Fake News και ηθικής δημοσιογραφίας. Βάλαμε σπουδαίους ακτιβιστές του παρελθόντος όπως ο Martin Luther King και ο Nelson Mandela να προσαρμοστούν στην τωρινή εποχή, χρησιμοποιώντας τα social media για την αντιρατσιστική τους εκστρατεία. Μιλήσαμε αναλυτικά το προσφυγικό ζήτημα και τα ασυνόδευτα ανήλικα προσφυγόπουλα, θίξαμε το κατά πόσο έχει επηρεαστεί η ψυχική υγεία προσφύγων και μεταναστών, εμβαθύναμε και σε λιγότερο γνωστά ζητήματα όπως οι καταπατήσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υφίστανται οι γυναίκες πρόσφυγες/μετανάστριες, καθώς και τα μέλη της LGBTQI+ κοινότητας.

Αλλά κυρίως, έστω και πίσω από έναν υπολογιστή, κατορθώσαμε να ανταλλάξουμε απόψεις και γνώσεις για τον ρατσισμό και το προσφυγικό, να συμφωνήσουμε και να διαφωνήσουμε για την αντιμετώπισή τους και κυρίως, να δεχθούμε την διαφορετική οπτική, μικρή και μεγάλη του καθενός, για θέματα που μας απασχολούν καθημερινά.

Ο καθένας και η καθεμία από εμάς έστυψε λίγο το μυαλό του, και ύστερα ομαδικά, προτείναμε δράσεις για να ακουστούν οι φωνές, αυτών που ακούγονται λιγότερο στη σημερινή κοινωνία. Γιατί ως ομάδα, γινόμαστε δυνατότεροι και δυνατότερες…

 

 Credits Εικαστικού : ActionAid

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

«Ποτέ να μην ξεχάσουμε τι ‘κάναν στην Ελένη…»

Παρασκευή Μαΐου 15, 2020 - 11:16, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Η ανάγνωση των ειδήσεων κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση ειδικά σε ό,τι αφορά στα ζητήματα των στερεοτύπων λόγω φύλου και της βίας κατά των γυναικών. Σε όλες τις έρευνες που διαβάζουμε κατά καιρούς σχετικά με το πώς αντιμετωπίζονται τα θύματα έμφυλης βίας, υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό: τα θύματα καταλήγουν να κατηγορούνται είτε ότι προκάλεσαν αυτό που τους συνέβη είτε ότι δεν προσπάθησαν αρκετά να το αποτρέψουν. Αυτό είναι ένα χτύπημα κάτω από τη μέση για κάθε άνθρωπο που έχει βρεθεί σε παρόμοια θέση, αλλά και για όποιον και όποια αισθάνεται τη σοβαρότητα της κάθε κατάστασης. Αυτό είναι πλήγμα για τον πολιτισμό μας. Αυτό δεν μπορεί να συνεχίζει να χαρακτηρίζεται ως υστερική υπερβολή. 

Όταν άνοιξαν ξανά τα δικαστήρια μετά την καραντίνα, η δίκη για τον βιασμό και τη γυναικοκτονία της Ελένης Τοπαλούδη συνεχίστηκε. H εισαγγελέας της έδρας, έκανε την αγόρευσή της συμπεριλαμβάνοντας στοιχεία που κάνουν κάθε δημοκρατικό πολίτη να ανησυχεί, όχι επειδή παρουσιάστηκαν συναισθηματικά, αλλά γιατί θίγουν σπουδαία ζητήματα που πολλοί παραβλέπουν. Οι ρόλοι του Εισαγγελέα, των Δικαστών, των συνηγόρων, των ενόρκων, του ακροατηρίου, των μέσων μαζικής ενημέρωσης, των προσώπων που κατέχουν πολιτικές θέσεις περιγράφονται πολύ καθαρά στο Σύνταγμα και σε σειρά νόμων. Μάλιστα, είναι τόσο ξεκάθαροι που πρέπει να καταβάλλει κανείς μεγάλη προσπάθεια για να καταλάβει κάτι διαφορετικό. Αν είναι κάτι που μπερδεύει τα πράγματα είναι ότι έχουμε συνηθίσει να ζούμε σε ένα περιβάλλον που οι έννοιες έχουν χάσει το νόημά τους και βλέπουμε μόνο το άσπρο και το μαύρο.

Αυτό που πρέπει να μείνει από τη δίκη μέχρι τώρα, είναι ότι για πρώτη φορά έγινε σαφές πως κάθε γυναίκα έχει το δικαίωμα να πει όχι, ότι κανένα θύμα δεν τα ‘θελε και τα ‘παθε και ότι δεν μιλάμε απλώς για ανθρωποκτονία, αλλά για γυναικοκτονία, έγκλημα που πρέπει να προβλεφθεί νομικά και ξεχωριστά γιατί το κίνητρό του είναι διαφορετικό από τη γενική πρόβλεψη του άρθρου 299 του ποινικού κώδικα. Οι αντιδράσεις είναι λογικές και αναμενόμενες. Κανένας δε δέχεται εύκολα την αλλαγή που ανατρέπει τον τρόπο που σκέφτεται και ζει, ειδικά όταν η αλλαγή σχετίζεται με την κατοχή και την άσκηση δύναμης.

Προσπαθώντας να βάλω σε σειρά τις σκέψεις μου, συνειδητοποίησα τις πολλές ομοιότητες της υπόθεσης της Ελένης Τοπαλούδη με αυτήν του Βαγγέλη Γιακουμάκη. Οι ομοιότητες αφορούσαν κυρίως στον τρόπο με τον οποίο οι κατηγορούμενοι έφτιαξαν σιγά σιγά τη γραμμή υπεράσπισής τους, αλλά και στο πόσο εκτέθηκαν προσωπικές πληροφορίες για τη ζωή της Ελένης και του Βαγγέλη χωρίς να χρειάζεται. Όλοι και όλες θυμόμαστε. Και επειδή ακριβώς η μνήμη είναι ένα από τα χαρακτηριστικά πάνω στα οποία οι κοινωνίες χτίζουν την ανθεκτικότητά τους, το να μην ξεχνάμε είναι κυρίως δημοκρατικό καθήκον και όχι πολυτέλεια, ειδικά όταν μιλάμε για τη δικαιοσύνη. Ποτέ να μην ξεχάσουμε τι ‘καναν στην Ελένη, λοιπόν…

ΔΡΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Πρωτομαγιά 2020: Μας φτάνει ένα τριαντάφυλλο κι ένα κλαδί χλωρό;

Πέμπτη Απριλίου 30, 2020 - 19:52, by Πόλυ Τσιγκούνη - Reporting and Content Senior Officer
Main Image

«Ο Μάιος μάς έφτασε, εμπρός βήμα ταχύ…». Και όλοι αναπολούμε στιγμές που σπεύδαμε να τον «πιάσουμε» στα πάρκα και στις εξοχές, παρέα με τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Και ανυπομονούμε. Να επανέλθουμε στην παλιά, «καλή» μας καθημερινότητα. Κατά πόσο, όμως, θα μπορέσουμε να επανέλθουμε και πόσοι;

Η Πρωτομαγιά δεν είναι απλά η μέρα που πλέκουμε στεφάνια και γιορτάζουμε την άνοιξη, είναι και η καθιερωμένη παγκόσμια ημέρα των εργατών. Είναι ημέρα συνυφασμένη με τα εργατικά κινήματα, με την κατοχύρωση θεμελιωδών δικαιωμάτων στον τομέα της εργασίας, πολλά από τα οποία μας φαίνονται σήμερα αυτονόητα, μολονότι μόλις μερικές δεκαετίες πριν, ήταν καθολικά αμφισβητούμενα, μολονότι σε μεγάλο μέρος του πλανήτη πρέπει ακόμα να τα διεκδικήσουν. Και αν κάθε χρόνο τέτοια μέρα μερικοί αναρωτιούνται για τη χρησιμότητα μιας τέτοιας επετείου μέσα στις πολιτικά ορθές, «δίκαιες» πλέον κοινωνίες μας-ας μην εξετάσουμε τώρα κατά πόσο ισχύει ο χαρακτηρισμός-, οι τρέχουσες συνθήκες μπορεί να μας κάνουν να αναλογιστούμε τα πράγματα διαφορετικά.

Αν η επιστροφή στα πάρκα και τους αγρούς, στις εκδρομές στη φύση, είναι αυτονόητη και προσιτή σε όλους με τη λήξη των περιοριστικών μέτρων, η επιστροφή στην παλιά επαγγελματική καθημερινότητα έχει πολλούς λόγους να αμφισβητείται. Μέσα σε ένα μόλις τρίμηνο έκτακτης κατάστασης που βιώνει η παγκόσμια κοινότητα, έχουν ανατραπεί ισορροπίες δεκαετιών κι έχουν εκχωρηθεί -αναπόφευκτα- δικαιώματα μακροχρόνιων αγώνων. Μία πολύ μικρή γεύση της έλλειψης ωραρίου, μπορεί να πήραμε όλοι με την εργασία από το σπίτι. Το ελαστικό ωράριο «ξεχειλώνει» κατά κανόνα προς τη μεριά του εργοδότη, όταν απουσιάζει το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο. Οι εργάτες που ξεσηκώθηκαν την Πρωτομαγιά του 1886 στο Σικάγο απαιτούσαν 8ωρη εργασία κι εμείς, στον 21ο αιώνα πλέον επιστρέφουμε με βήμα ταχύ στον 19ο… Και αυτό είναι το καλό σενάριο-προϋποθέτει ότι έχεις ένα ωράριο. Χιλιάδες άνθρωποι βλέπουν-και θα συνεχίσουν να βλέπουν το εργασιακό τους πεδίο να συρρικνώνεται, μένουν χωρίς δουλειά, χωρίς εισόδημα, χωρίς ασφάλεια. Υπολογίζεται ότι οι μισοί εργαζόμενοι στον κόσμο κινδυνεύουν να μείνουν άνεργοι. Μεγάλος αριθμός από αυτούς έκαναν αδήλωτες εργασίες, που σημαίνει ότι δεν δικαιούνται καμία αποζημίωση, καμία ιατρική κάλυψη, καμία διέξοδο.

Τα πράγματα είναι πιο δυσοίωνα για μία ακόμα φορά, αν είσαι γυναίκα. Η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων σε μη επίσημα δηλωμένες εργασίες είναι γυναίκες. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, περισσότερο από τα 2/3 των γυναικών απασχολούνται σε μη επίσημες δουλειές. Οι γυναίκες είναι και οι πρώτες σε περιπτώσεις απολύσεων, στις ελαστικές μορφές απασχόλησης, στη μείωση αμοιβών, στην άσκηση πίεσης στον χώρο της εργασίας. Και μπορεί σε πολλά κράτη να είναι θεσπισμένη η ισότητα των αμοιβών, στην εφαρμογή, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική, αφού υπολογίζεται ότι παγκοσμίως η διαφορά τους σε απολαβές αγγίζει το 23% ή αλλιώς, η εξίσωση των μισθών αναμένεται να φτάσει σε 68-200 χρόνια! Τα «κορίτσια τον Μάη», λοιπόν, έχουν πολλούς λόγους να βγουν στους δρόμους την πρωτομαγιά-και όχι για να πλέξουν στεφάνια. Όπου τους επιτρέπεται βέβαια, αν σκεφτεί κανείς ότι σε 18 χώρες στον κόσμο οι γυναίκες δεν έχουν δικαίωμα να δουλέψουν αν δεν έχουν τη συγκατάθεση του συζύγου τους… 

Έχουν περάσει σχεδόν 135 χρόνια από τις πρώτες κινητοποιήσεις των εργατών και των εργατριών. Από τότε, σίγουρα έχουν αλλάξει πολλά, σίγουρα τα εργασιακά δικαιώματα σε πολλές χώρες κατοχυρώνουν αξιοπρεπείς συνθήκες για τους εργαζομένους. Το γεγονός αυτό, όμως, δεν πρέπει να μας είναι αρκετό, ώστε να εφησυχάζουμε, να αρκούμαστε σε όσα διασφάλισαν άλλοι για εμάς, διακινδυνεύοντας να τα χάσουμε. Αν ακόμα και το ίδιο το οκτάωρο, θεωρείται πολυτέλεια για τόσους εργαζόμενους, ο κίνδυνος να επιστρέψουμε στις εργασιακές συνθήκες του 19ου αιώνα, απέχει πράγματι πολύ; Για να ανθίσει ο κόσμος, θέλει δουλειά, αλλά τότε γίνεται πραγματικά όμορφος. Καλή Πρωτομαγιά!

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗ

«Κι αν δεν μπορώ να μείνω σπίτι;»

Παρασκευή Μαρτίου 27, 2020 - 17:39, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Το χιούμορ μας και ο τρόπος με τον οποίο αντιδράμε σε κρίσιμες στιγμές, δείχνει πολλά για το ποιοι είμαστε. Ωστόσο, πολλά πράγματα δεν θα μπορούσαν ποτέ να είναι αστεία, πόσο μάλλον σε συνθήκες που οι επιλογές και οι ελευθερίες μας περιορίζονται. Από τη στιγμή που αναγκαστήκαμε να μείνουμε σπίτι για να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας και τους γύρω μας από τον κορωνοϊό, ξεκίνησαν να κυκλοφορούν μεταξύ σοβαρού και αστείου εικόνες και βίντεο που μιλούσαν για μεγάλη αύξηση των διαζυγίων λόγω της καραντίνας και τα μέτρα που πρέπει να λάβουν τα ζευγάρια για να αντέξουν τους συντρόφους ή  τις συντρόφους τους. Πολλά από αυτά, ωστόσο, δεν είναι καθόλου αστεία, αλλά το ακριβώς αντίθετο. «Πρώτος θάνατος λόγω κορωνοϊού. Άντρας στραγγάλισε τη σύζυγό του μετά από τρεις ημέρες καραντίνας μέσα στο σπίτι», έλεγε ένα από αυτά, ενώ σε μία άλλη φωτογραφία, φαίνεται ένας άντρας με χειρουργική μάσκα και δίπλα του μια γυναίκα με πολλές στρώσεις χαρτοταινίας στο στόμα και σε ένα άλλο βίντεο μια φιμωμένη γυναίκα, της οποίας ο σύζυγος -για να αποφύγει τη γκρίνια- την έκλεισε στο ψυγείο μέχρι να λήξει η καραντίνα. «Αστεία» όλα. Περίεργη αίσθηση του χιούμορ σε μια χώρα που πολλοί δράστες ομολογούν στα δικαστήρια ότι χτυπούν και σκοτώνουν για πλάκα.

Ιστορικά, κατά τη διάρκεια υγειονομικών κρίσεων, αλλά και άλλων γεγονότων που όσο διαρκούν μας κρατούν για σημαντικό χρόνο στο σπίτι, έχει παρατηρηθεί αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας. Ήδη από τις πρώτες μέρες της καραντίνας, ο Σύνδεσμος για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια στην Κύπρο (ΣΠΑΒΟ) κατέγραψε αύξηση της τάξης 30% στις τηλεφωνικές κλήσεις με αίτημα την υποστήριξη για άσκηση βίας μέσα στην οικογένεια.[1] Η έρευνα της ActionAid για την ενδοοικογενειακή βία κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, που δημοσιεύτηκε μέσα στο 2018 συμπέρανε, μεταξύ άλλων, ότι η κρίση από μόνη της δεν αύξησε τη βία, αλλά βοήθησε να βγουν στην επιφάνεια βίαιες συμπεριφορές που εκδηλώνονταν μέσα στα χρόνια. Με τον ίδιο τρόπο, ο περιορισμός στο σπίτι θα βγάλει στην επιφάνεια εξίσου συμπεριφορές βίαιες.

Για όσους δέχονται τη βία μέσα στην οικογένεια, που είναι συνήθως γυναίκες και παιδιά, είναι διαθέσιμη η τηλεφωνική γραμμή 15900 του Δικτύου της Γενικής Γραμματείας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, που παρά τις δυσκολίες υποστηρίζει και καθοδηγεί χιλιάδες γυναίκες. Για να μπορούμε να έχουμε διαρκώς αποτελεσματικές υπηρεσίες, οι δομές φιλοξενίας, η δημόσια υγεία και όλοι οι κρίκοι της αλυσίδας προστασίας, θα πρέπει να έχουν το προσωπικό που χρειάζονται για να λειτουργήσουν και όχι λιγότερο. Οι επαγγελματίες πρέπει να υποστηρίζονται και εκείνοι κατάλληλα για να αποφεύγουν την εργασιακή εξουθένωση (burnout), ενώ πρέπει, επίσης, να έχουμε τις απαραίτητες στέγες έκτακτης φιλοξενίας για να μπορούν να έχουν καταφύγιο όλοι όσοι το έχουν ανάγκη.

Το ότι το σπίτι δεν είναι ένα ασφαλές μέρος για όλο τον κόσμο και ότι κάποιοι δεν έχουν καν σπίτι για να μπορέσουν να προφυλαχθούν το ξέραμε εδώ και καιρό. Αν, λοιπόν, το ξέραμε, γιατί δε φροντίσαμε να προετοιμαστούμε κατάλληλα για να μη μείνει κανένας πίσω; Η σημερινή κατάσταση θα φέρει αλλαγές σε πολλούς τομείς και θα αλλάξει τον τρόπο που εργαζόμαστε, τον τρόπο που επικοινωνούμε, τον τρόπο που ζούμε. Βασική πρόκληση, όταν όλο αυτό περάσει, είναι να μην επιτρέψουμε ποτέ ξανά να μείνουν πίσω όσοι το έχουν περισσότερο ανάγκη, τις γυναίκες και τα παιδιά που βιώνουν βία μέσα στο σπίτι τους. Ως τότε, δυστυχώς, το «Μένουμε Σπίτι» δεν είναι το ίδιο ανώδυνο για όλους.

Photo credits: ActionAid

[1] Ενδεικτικά σε άλλες χώρες: France 24, Trapped at home: Domestic violence victims at high risk in coronavirus confinement: https://www.france24.com/en/20200325-trapped-at-home-domestic-violence-victims-at-high-risk-in-coronavirus-confinement και The Guardian, Warning over rise in UK domestic abuse cases linked to coronavirus, https://www.theguardian.com/society/2020/mar/26/warning-over-rise-in-uk-domestic-abuse-cases-linked-to-coronavirus.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Ένα εργαστήριο γεμάτο αλληλεγγύη!

Σάββατο Μαρτίου 21, 2020 - 10:30, by Αγγελίνα Τσακίρη - Public Awareness Projects Officer
Main Image

Διαφορετικότητα – ξενοφοβία – ενσωμάτωση – φιλοξενία. Τι σημαίνουν αυτές οι λέξεις; Και ποιος μπορεί πραγματικά να απαντήσει ποια είναι η ουσία των λέξεων αυτών και πώς μπορεί να καλλιεργηθεί η κουλτούρα που θα αποτρέπει την ξενοφοβία και θα αγκαλιάζει την ενσωμάτωση και τη φιλοξενία; Η απάντηση είναι η εκπαίδευση και φυσικά ξεκινάει από τα παιδιά! Τα παιδιά είναι το μέλλον, είναι η νέα γενιά, που θα δημιουργήσει τα δικά της πιστεύω, τις δικές της συμπεριφορές, αντιλήψεις, πεποιθήσεις και στερεότυπα.

Έτσι είναι μεγάλη η πρόκληση και η ευθύνη εκπαιδευτικών και γονέων, να καλλιεργήσουν μία θετική κουλτούρα ενσωμάτωσης και φιλοξενίας στις νεαρές ηλικίες.

Εφόσον όμως μιλάμε για παιδιά, η εκπαίδευση για να έχει ενδιαφέρον και αποτέλεσμα πρέπει να είναι διαδραστική και οπτικοποιημένη, με τρόπο τέτοιο ώστε τα παιδιά να γίνονται μέρος αυτής.

Μία τέτοια εκπαίδευση είχα την τύχη να παρακολουθήσω πρόσφατα σε γυμνάσιο της Αθήνας. Για την ακρίβεια ήταν ένα εργαστήριο, στο οποίο συμμετείχαν περίπου 15 παιδιά, μία σκηνοθέτιδα και μία δασκάλα και έγινε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος MigratED, στο οποίο συμμετέχουν η ActionAid Ελλάς και ο Καρπός από την Ελλάδα, μαζί με οργανώσεις από 5 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με απώτερο στόχο τη δημιουργία ενός ντοκιμαντέρ. Σκοπός του προγράμματος είναι να μυήσει τα παιδιά στις έννοιες της διαφορετικότητας, της ενσωμάτωσης, της φιλοξενίας και της αλληλεγγύης, μέσα από τη συνεργασία με πρόσφυγες και μετανάστες, ενώ παράλληλα εκπαιδεύει και εξοικειώνει τα παιδιά με τα ψηφιακά μέσα και την οπτικοακουστική καταγραφή.

Ένα εργαστήριο γεμάτο αλληλεγγύη - Εσωτερική

Τα παιδιά συμμετέχουν στις δραστηριότητες του εργαστηρίου

Το εργαστήριο ξεκίνησε με την προβολή μίας ταινίας με τίτλο «Ημέρα Πορτραίτου» της σκηνοθέτιδας Μαρίας Λεωνίδα, που είχε γυριστεί σε δομή φιλοξενίας προσφύγων στο Σχιστό, οι οποίοι παρακολούθησαν ένα τρίμηνο σεμινάριο φωτογραφίας. Με αφορμή την προβολή του ντοκιμαντέρ, ξεκίνησε και η συζήτηση, πάνω στο θέμα της διαφορετικότητας και της προσφυγιάς αλλά και πάνω στη χρήση της κάμερας και του ήχου για την αποτύπωση στιγμών, εικόνων και ανθρώπων. Οι ερωτήσεις των παιδιών ήταν πολλές αναφορικά με το περιεχόμενο του ντοκιμαντέρ ενώ η αίθουσα γέμισε με φωνές ενθουσιασμού, όταν η σκηνοθέτιδα τους έδωσε να κρατήσουν την κάμερα για να καταγράψουν κάτι, καθώς και όταν τους έδωσε να φορέσουν ακουστικά για να «νοιώσουν» τον ήχο της βιντεοσκόπησης και να καταλάβουν πώς μπορεί να αξιοποιηθεί ο ήχος για τη δημιουργία ενός video. 

Τον ενθουσιασμό των παιδιών από την εμπειρία της κάμερας, ακολούθησε το παιχνίδι ρόλων το οποίο κλήθηκαν να παίξουν, χρησιμοποιώντας και πάλι την κάμερα. Σκοπός ήταν η δημιουργία ενός video, όπου θα αποτυπώνεται η προσπάθεια προσφύγων να εισέλθουν στην Ελλάδα-όλοι τα καταφέρνουν εκτός από μία προσφύγισσα, η οποία συλλαμβάνεται από τους συνοριοφύλακες-. Το παιχνίδι ρόλων δημιούργησε πολύ έντονα συναισθήματα στα παιδιά, τα οποία συζήτησαν στη συνέχεια. Τα παιδιά που υποδύθηκαν τους πρόσφυγες, είπαν πως ένιωσαν τον φόβο και την αγωνία για το αν θα τα καταφέρουν, το άγχος να μην χαθούν και να μην χάσουν κάποιον από την ομάδα τους και τον τρόμο του να πιαστούν. Αυτοί που τα κατάφεραν και δεν συλλήφθηκαν, είπαν πως αισθάνθηκαν ανακούφιση αλλά και λύπη που άφησαν κάποιον πίσω, ενώ η προσφύγισσα που συλλήφθηκε, είπε πως ένιωσε αγωνία για το τι θα της συμβεί, αλλά και άγχος επειδή δεν μιλούσε τη γλώσσα. Παράλληλα όμως είπε πως ένιωσε αισιοδοξία ότι θα τα έβγαζε πέρα χρησιμοποιώντας την εσωτερική της δύναμη και κάνοντας θετικές σκέψεις. Τα παιδιά που υποδύθηκαν τους φύλακες τήρησαν μία πιο σκληρή στάση, λέγοντας πως από τη μία ένιωσαν ικανοποίηση γιατί έκαναν τη δουλειά τους, ενώ από την άλλη αμηχανία γιατί δεν θα ήθελαν να είναι στη θέση των προσφύγων που συλλαμβάνονται.  

Φόβος, αγωνία, τρόμος, ανακούφιση, αμηχανία αλλά και αισιοδοξία, είναι μερικά από τα συναισθήματα που βίωσαν τα παιδιά κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου, στο οποίο δούλεψαν ομαδικά με μεγάλη χαρά και όρεξη να μυηθούν σε έννοιες που κάποιες φορές για άλλους και κυρίως ενήλικες, είναι γνωστές, αλλά κατ’ ουσίαν άγνωστες.

Αυτό που είδα στο συγκεκριμένο εργαστήριο ήταν ομαδική δουλειά, χρήση ψηφιακών μέσων, δημιουργία διαλόγου, απλή και ξεκάθαρη γλώσσα, παιχνίδι και ανοιχτά μυαλά από όλους - μάλλον εκεί κρύβεται και το μυστικό της αλληλεγγύης και της ενσωμάτωσης-, κάτι που χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ τώρα, δεδομένης της έντασης που υπάρχει στα σύνορα της χώρας.

Το εργαστήριο αυτό θα έχει και δεύτερο μέρος, έτσι τα παιδιά ανανέωσαν το ραντεβού τους και έφυγαν μαζί, πρόσφυγες και συνοριοφύλακες, συζητώντας και γελώντας!

 

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Τέσσερα χρόνια μετά την Κοινή Δήλωση ΕΕ – Τουρκίας: άνθρωποι και κοινωνίες στην αναμονή

Πέμπτη Μαρτίου 19, 2020 - 14:30, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Έρχονται κάποιες στιγμές που προσπαθείς να γράψεις για ένα θέμα, ενώ αισθάνεσαι ότι όλα έχουν ειπωθεί. Ενδεχομένως, μάλιστα, όλα να έχουν χωρέσει σε εικόνες, κάτι που κάνει ακόμα πιο δύσκολο το πεις κάτι καινούριο. Από το 2015 η λέξη «προσφυγικό» έχει συνοδεύσει -ενδεικτικά- ως επιθετικός προσδιορισμός τα ουσιαστικά πρόβλημα, πρόκληση, ευκαιρία, ζήτημα. Ο διάλογος συνεχίζεται μέχρι σήμερα, έχοντας περάσει από πολλά στάδια τόσο στο πεδίο όσο και σε θεσμικό επίπεδο. Αν ένα πράγμα μπορεί με βεβαιότητα να χαρακτηρίσει το προσφυγικό είναι ότι μέσα στα χρόνια φαίνεται να έγινε προσπάθεια να αλλάξουν πολλά προς το καλύτερο, ενώ στην πραγματικότητα τίποτα δεν άλλαξε όψη παρά μόνο όνομα.

Ο Μάρτιος του 2016 έφερε μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές σε ό,τι αφορά στα μέτρα που ελήφθησαν για τη διαχείριση του προσφυγικού. Τέτοιες μέρες πριν από τέσσερα χρόνια, λοιπόν, κοιμόμασταν και ξυπνούσαμε χωρίς να ξέρουμε τι θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε την επόμενη μέρα. Η Κοινή Δήλωση ΕΕ- Τουρκίας, ένα δελτίο τύπου, το οποίο μέχρι πρότινος τηρούνταν σαν να ήταν κείμενο με νομικά δεσμευτική ισχύ, προέβλεπε ότι όσοι έφταναν στα ελληνικά νησιά μετά από τις 20 Μαρτίου του 2016 θα έπρεπε να μείνουν στα hotspots των νησιών μέχρι να ολοκληρωθεί το πρώτο στάδιο της διαδικασίας που θα έκρινε αν η Τουρκία ήταν γι’ αυτούς ασφαλής τρίτη χώρα. Σύντομα, τα hotspots ξεπερνούσαν τη δυναμικότητά τους, καθώς οι διαδικασίες κυλούσαν αργά και όλο και περισσότεροι άνθρωποι εγκλωβίζονταν στα νησιά για μήνες. Σήμερα, στη Λέσβο, στη Χίο, στη Σάμο, στην Κω και στη Λέρο πάνω από 40.000 άνθρωποι ζουν -ακόμη- κάτω από άθλιες συνθήκες μη γνωρίζοντας τίποτα για το αύριο. Η πρόσφατη αναστολή λειτουργίας της υπηρεσίας ασύλου στο πλαίσιο των μέτρων για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού αναμένεται να επεκτείνει το χρονικό διάστημα παραμονής στα νησιά με συνθήκες και κινδύνους ακόμα πιο επικίνδυνες για όλους.

Για την προστασία του πληθυσμού αυτού, η κυβέρνηση πρότεινε τη δημιουργία κλειστών κέντρων κράτησης, μέτρο το οποίο κατ’ αρχήν έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις οδηγίες για την αποφυγή παραμονής σε υπερπληθείς εγκαταστάσεις στο πλαίσιο των μέτρων προστασίας από τον κορωνοϊό, ενώ σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξεταστεί με προσοχή η συμφωνία του με διεθνείς συμβάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.  Με την Κοινή Δήλωση ΕΕ – Τουρκίας να έχει πρακτικά καταρρεύσει μετά από τις πρόσφατες ενέργειες της Τουρκίας στα Βόρεια χερσαία σύνορα του Έβρου και ένα νέο μοντέλο συμφωνίας να βρίσκεται υπό συζήτηση, χιλιάδες αιτούντες άσυλο, οι τοπικές κοινωνίες που τους φιλοξενούν και οι δημοκρατικοί πολίτες της Ευρώπης ζητούν ανθρώπινες λύσεις και όχι αδιέξοδες πολιτικές που υπόσχονται πρακτικά ανέφικτες λύσεις.

Σε ένα χρόνο από σήμερα, κανένας δεν ξέρει σε τι συνθήκες θα ζούμε και τι μέτρα θα έχουν ληφθεί για να αντιμετωπιστούν οι πανδημίες και οι κρίσεις που πιθανότατα θα ακολουθήσουν και τις οποίες θα πρέπει διαχειριστούμε όλοι μαζί. Δε γνωρίζουμε αν θα έχουμε μια νέα συμφωνία διαχείρισης του προσφυγικού, αν τα σύνορα θα είναι ανοικτά ή αν θα υπάρξει μια νέα πανδημία από την οποία θα πρέπει να προστατευτούμε περιορίζοντας τα δικαιώματα και τις ελευθερίες μας ή αλλάζοντας απλώς συνήθειες για ένα χρονικό διάστημα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι δε θέλουμε άλλον έναν χρόνο αναμονής για την εφαρμογή πολιτικών που θα σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα.

 

Photo Credits: Omar Havana / ActionAid

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΡΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

H παραπληροφόρηση στις μέρες του Covid-19

Παρασκευή Μαρτίου 13, 2020 - 16:11, by Σίσσυ Γκουρνέλου - Υπεύθυνη Τύπου ActionAid
Main Image

Αν αυτό το κείμενο δεν είχε τον παραπάνω τίτλο, θα είχε το «τι να μην κάνεις όσο θα μείνεις σπίτι» - ελπίζοντας πραγματικά να ακολουθείς τις οδηγίες των ειδικών και να είσαι σπίτι! Σε αυτή τη χρονική στιγμή λοιπόν της πανδημίας κορονοϊού αλλά και σε όλες εκείνες των έκτακτων καταστάσεων, των μεγάλων γεγονότων (τοπικών, εθνικών, παγκόσμιων), η τάση για συνεχή ενημέρωση είναι για πολλούς έντονη. Και είναι αυτή ακριβώς η ανάγκη, της ασταμάτητης πληροφόρησης που προσφέρει γόνιμο έδαφος για διασπορά ψευδών ειδήσεων. Εκούσια ή ακούσια.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στην προσπάθεια να μειώσει τη διάδοση μύθων επικίνδυνων για όλους (υπάρχει ήδη μία περίπτωση με τραγική κατάληξη καθώς στην Ινδία άντρας που βλέποντας βίντεο στο διαδίκτυο πίστεψε ότι φέρει τον ιό, αυτοκτόνησε), δημιούργησε ειδική σελίδα, στη οποία καταρρίπτει όλα τα ψέματα που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με τον συγκεκριμένο ιό. Για τον ίδιο λόγο ο ΠΟΥ έφτιαξε προφίλ στο Tik Tok, το δίκτυο που χρησιμοποιούν κυρίως έφηβοι και το οποίο μέσα σε λίγες μέρες γέμισε με βίντεο με ψεύτικες ειδήσεις σχετικά με τη διάδοση του ιού και ρατσιστικά σχόλια για ανθρώπους με ασιατική καταγωγή.

Τα fake news που έχουν κυκλοφορήσει είναι εκατοντάδες με κάποια από αυτά να αναφέρουν ότι το εμβόλιο κατά του κορονοϊού είναι ήδη διαθέσιμο προς πώληση, ότι ο ιταλικός στρατός έχει βγει στους δρόμους, ότι πλήθος κόσμου στη Μαδρίτη συγκεντρώνεται έξω από σούπερ μάρκετ για να εφοδιαστεί με τα απαραίτητα. Αυτό το τελευταίο έπαιξε και από τα ελληνικά κανάλια για να αποδειχθεί στη συνέχεια ότι ήταν βίντεο από τη Γερμανία του 2011! Ένα άλλο παράδειγμα fake news είναι το ψευδές μήνυμα που έφτασε τις τελευταίες μέρες στα κινητά τηλέφωνα εκατοντάδων πολιτών και το οποίο ενημέρωνε για γενική επιστράτευση, επιβεβαιώνοντας ότι όποιο θέμα απασχολεί την επικαιρότητα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο στη φαρέτρα της παραπληροφόρησης.

Και ενώ μέχρι προσφάτως Έλληνας βουλευτής και πρόεδρος κόμματος διαφήμιζε σκεύασμα, υποστηρίζοντας ότι προστατεύει από τον κορονοϊό, για όσους από εμάς θέλουμε να προστατευθούμε και να προστατέψουμε από τις ψεύτικες ειδήσεις οι οδηγίες είναι λιτές και διαχρονικές:

  • Ελέγχουμε την πηγή της είδησης που διαβάζουμε. Αν είναι διαδικτυακό Μέσο Ενημέρωσης, επισκεπτόμαστε το site για να δούμε συνολικά τον τρόπο που καλύπτει τις ειδήσεις και τι περιεχόμενο δημοσιεύει.
  • Ελέγχουμε αν είναι ενυπόγραφο το άρθρο ή όχι. Αν έχει πηγές και ποιες είναι αυτές. Ποια είναι η ημερομηνία δημοσίευσης.
  • Ο τίτλος ενός άρθρου ή ενός βίντεο μπορεί να είναι παραπλανητικός. Διαβάζουμε ολόκληρο το κείμενο και βλέπουμε μέχρι τέλους το βίντεο πριν αποφασίσουμε να το μοιραστούμε. Το ίδιο ισχύει και με τις φωτογραφίες.
  • Σκεφτόμαστε κατά πόσο τα προσωπικά μας πιστεύω, επηρεάζουν την κρίση μας πριν αναπαράγουμε μια είδηση από τα κοινωνικά μας δίκτυα.
  • Ρωτάμε τους ειδικούς και δεν ανακυκλώνουμε ειδήσεις που δεν είναι επιβεβαιωμένες, που απλά έχουμε δει στα social media ή που έχουμε ακούσει από κάποια φίλη/φίλο.

Οι οδηγίες είναι απλές, τόσο απλές όσο το «μείνετε στα σπίτια σας». Και αποτελεσματικές μιας και μάς προστατεύουν από το να γίνουμε ο επόμενος κρίκος στην αλυσίδα μετάδοσης είτε ψεύτικων ειδήσεων είτε του κορονοϊού.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΡΑΣΗ

Γλωσσικά Αόρατες

Τετάρτη Φεβρουαρίου 26, 2020 - 16:14, by Ασπασία Κάκαρη - Επικεφαλής τμήματος Επικοινωνίας, Συνηγορίας & Εκστρατειών
Main Image

Είναι εύκολο να παρατηρήσει κανείς ότι ενώ η πλειοψηφία των υποστηρικτών της ActionAid είναι γυναίκες, σπάνια αναφερόμαστε στις υποστηρίκτριές μας. Μιλάμε και γράφουμε για τους υποστηρικτές, τους εργαζομένους, τους εθελοντές μας, τον καθένα από μας, όλους μας, θεωρώντας φυσικά ότι συμπεριλαμβάνουμε τις υποστηρίκτριες, τις εργαζόμενες, τις εθελόντριες μας, την καθεμιά μας, όλες μας. Και δεν είμαστε η μόνη οργάνωση που δεν χρησιμοποιεί έμφυλους τύπους, δηλαδή μια συμπεριληπτική προς το φύλο γλώσσα. Πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην Ελλάδα αναφέρονται στους πρόσφυγες, τους κρατουμένους, τους εκπαιδευτές, τους βουλευτές και τους ηγέτες αφήνοντας απέξω, ανεξαρτήτως προθέσεων, τις προσφύγισσες, τις κρατούμενες, τις εκπαιδεύτριες, τις βουλεύτριες και τις ηγέτιδες.

Και που είναι το πρόβλημα, θα μου πείτε; Λέμε ο/η βουλευτής, ο/η ηγέτης, ο/η πρόεδρος. Δεν υπάρχει κανένα γραμματικό λάθος. Τα θηλυκά παραλείπονται ως ευκόλως εννοούμενα. Πόσο ευκόλως εννοούμενες είναι, όμως, οι βουλεύτριες και οι ηγέτιδες στον κόσμο μας και πόσω μάλλον στη χώρα μας; “Όπως στις μεγάλες εταιρείες της Αμερικής και της Ευρώπης υπάρχει η αόρατη και άγραφη “γυάλινη οροφή” που εμποδίζει τις γυναίκες να ανέβουν πάνω από κάποιο ορισμένο επίπεδο της  ιεραρχίας”, γράφει ο Νίκος Σαραντάκος στο βιβλίο του Γλώσσα μετ’ εμποδίων[1], “έτσι και στη δική μας γλωσσική πραγματικότητα υπάρχει μια αόρατη οροφή που παραδέχεται γυναίκες εργάτριες και καθαρίστριες, άντε ποιήτριες και πιανίστριες, ακόμα και λογίστριες και καθηγήτριες αλλά όχι παραπάνω: όχι δικάστριες, βουλεύτριες, προς Θεού!”.

Πολλά έχουν γραφτεί για τα θηλυκά επαγγελματικά αλλά δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας και η επιλογή αφήνεται κάθε φορά στη διακριτική ευχέρεια του χρήστη της γλώσσας. Ομολογώ ότι κι εγώ μέχρι σήμερα προτιμούσα τη λύση του αρσενικού τύπου (π.χ. η γιατρός, η βουλευτής), όχι μόνο για λόγους οικονομίας, αλλά και γιατί πολλά από τα θηλυκά και κυρίως τα σε -ίνα, -ίσσα, -έσσα μου ακούγονταν κάπως υποτιμητικά και όχι τόσο σωστά όσο οι αντίστοιχοι θηλυκοποιημένοι αρσενικοί τύποι. Ωστόσο, σήμερα κατανοώ ότι πίσω από αυτή τη γλωσσική επιλογή κρύβεται η διεκδίκηση της πλήρους εξίσωσης της γυναίκας με τους άνδρες συναδέλφους της και όχι της αναγνώρισης της διαφορετικότητάς της. Πόσο σωστή -όχι τόσο γραμματικά όσο κοινωνικά- είναι όμως μια επιλογή που αφήνει απέξω από την πρόσληψη του κόσμου μας το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού;

 "Πίσω από τη γενετική χρήση του αρσενικού δεν υπάρχουν άντρες και γυναίκες, αλλά συχνά μόνον άνδρες”, αναφέρει ο Οδηγός χρήσης μη σεξιστικής γλώσσας στα διοικητικά έγγραφα[2]της πρώην Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων, “και ο γλωσσικός εξοβελισμός των γυναικών οδηγεί στον συμβολικό αποκλεισμό τους από όλα τα πεδία και τις δραστηριότητες της κοινωνίας που χαίρουν κάποιας αναγνώρισης ή αξίας”. Άλλωστε είναι γνωστό ότι η γλώσσα δεν αντανακλά μόνο αλλά επηρεάζει και τις αντιλήψεις και τις συμπεριφορές μας.

Μήπως, λοιπόν, θα πρεπε να σπάσουμε τη δύναμη της συνήθειας και να υιοθετήσουμε μια περισσότερο συμπεριληπτική γλώσσα αποφεύγοντας τον γενικό αρσενικό τύπο; Μήπως είναι προτιμότερο να επιβαρύνουμε τα κείμενά μας με διπλούς (ή ακόμα και περισσότερους) τύπους αντί να τα επιβαρύνουμε με τα έμφυλα στερεότυπα με τα οποία μεγαλώσαμε; Στην τελική το τι είναι και τι δεν είναι δόκιμο στη γλώσσα δεν είναι θέσφατο, αλλά ορίζεται κοινωνικά και επαναπροσδιορίζεται σε κάθε εποχή. Αν θέλουμε, λοιπόν, να κάνουμε ορατές τις γυναίκες στο δημόσιο χώρο, θα έπρεπε να τις κάνουμε ορατές και στον δημόσιο λόγο.

 

Photo Credits: ActionAid

 


[1]      Σαραντάκος Ν., Γλώσσα μετ’ εμποδίων – Συμβολή στη χαρτογράφηση του γλωσσικού ναρκοπεδίου, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα, 2007.

Αρχείο Blog

Βρέθηκαν 0 blogposts το:

Διάβασε τα blogposts

Newsletter

Γραφτείτε στο newsletter μας
για να λαμβάνετε πρώτοι τα νέα
μας.



Υποχρεωτικό