Blog : ActionAid Blog Blog : ActionAid Blog
Blog
ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Μαθαίνοντας για την αξία της λογοδοσίας κάτω από ένα δέντρο στο Μπανγκλαντές

Παρασκευή Ιουλίου 23, 2021 - 11:49, by Άννα Μπότσογλου - Head of Brand & Content
Main Image

Η πρώτη φορά που είδα τη δουλειά της ActionAid από κοντά ήταν το 2009 στο Μπανγκλαντές. Δούλευα μόλις 6 μήνες στην οργάνωση και η εμπειρία αυτή άλλαξε τον τρόπο που βλέπω τα πράγματα. Οι άνθρωποι που με δέχτηκαν, οι συνάδελφοί μου από το γραφείο εκεί, ήταν ζεστοί και φιλόξενοι. Μιλούσαμε την ίδια «γλώσσα» και οραματιζόμασταν τον ίδιο κόσμο.

Αν με ρωτούσες ποιες ήταν οι εικόνες που μου έχουν μείνει ακόμα στο μυαλό από τη χώρα, είναι το πράσινο παντού, τα πολλά ποτάμια, η φασαρία της πρωτεύουσας Ντάκα, τα έντονα χρώματα που φορούσαν οι άνθρωποι. Αυτό, όμως, που θυμάμαι περισσότερο είναι η ελπίδα που γεννήθηκε μέσα μου, όταν είδα από κοντά τα προγράμματά μας, όταν γνώρισα τους ανθρώπους που τα τρέχουν και όταν είδα τα χαμόγελα των ανθρώπων που συμμετείχαν σε αυτά και τη σιγουριά στα μάτια τους, ότι τα πράγματα θα πάνε καλύτερα.

gender budgeting kentriki

«Η δουλειά μας στο Μπαγκλαντές συνεχίζεται. Εδώ βλέπουμε μια επιτροπή κατοίκων για την προστασία των κοριτσιών και των γυναικών στο Ghoragat να δουλεύει για να βελτιώσει, μεταξύ άλλων, τον προϋπολογισμό της κοινότητας το 2020».

© Md Ershad Khan/ ActionAid

Πήγα σε διάφορα χωριά στα βόρεια της χώρας και είδα τις δυσκολίες και τα προβλήματα των περιοχών αυτών. Αν ήταν κάτι που με εντυπωσίασε πιο πολύ από όλα, ήταν η διαφορά στον τρόπο που αντιμετωπίζουν τα προβλήματα όσοι συμμετέχουν στις δράσεις μας σε σχέση με άλλους που δεν συνεργάζονται μαζί μας. Οι πρώτοι έχουν ένα σχέδιο, οι δεύτεροι αφήνονται στο θέλημα της τύχης. Και η διαφορά είναι μεγάλη σε μια καταστροφή. Γιατί, για παράδειγμα, οι πρώτοι ξέρουν ότι όταν έρχεται καταιγίδα και υπάρχει κίνδυνος να ανέβουν τα νερά του ποταμού, οι κάτοικοι που έχουν αναλάβει να κοιτούν το βαρόμετρο θα το πουν στα παιδιά, που θα πάρουν τις σφυρίχτρες και θα ειδοποιήσουν όλο το χωριό, και όλοι μαζί θα κάνουν ό,τι έχουν ήδη κάνει σε ασκήσεις ετοιμότητας, θα πάνε στα καταφύγια, χρησιμοποιώντας τους ανυψωμένους δρόμους, παίρνοντας μαζί τα πιο σημαντικά. Μετά, η επιτροπή κατοίκων, που έχει αναλάβει την καταγραφή των ζημιών, θα φροντίσει οι πιο ευάλωτοι και περιθωριοποιημένοι να μην μείνουν εκτός βοήθειας και όλοι μαζί θα ξαναφτιάξουν τη ζωή τους.

Αυτή η αίσθηση ασφάλειας που δημιουργεί μια κοινότητα τόσο δεμένη και προετοιμασμένη με εξέπληξε, αλλά αυτοί που πραγματικά με εντυπωσίασαν ήταν ένας κύριος και δύο κυρίες από την επιτροπή κατοίκων για τον έλεγχο προϋπολογισμών της τοπικής αυτοδιοίκησης. Σε τόσο βάθος πηγαίνει η δουλειά τους και η φροντίδα τους για τον τόπο τους. Τους συνάντησα ένα απόγευμα λίγο πριν τη δύση του ηλίου. Καθίσαμε κάτω από ένα μεγάλο δέντρο και πίνοντας τσάι μου εξήγησαν πώς συνεργάζονται με την κοινότητά τους και φροντίζουν ώστε τα έσοδα και τα έξοδα να χρησιμοποιούνται με διαφάνεια και για το καλό των ανθρώπων της περιοχής.

Αναρωτήθηκα τι θα γινόταν αν εγώ ως πολίτης ζητούσα από τον δήμο μου τον προϋπολογισμό για να τον ελέγξω. Θα είχα κάποια τύχη; Τους ρώτησα πώς τα κατάφεραν και μου είπαν με υπομονή κι επιμονή μπορείς να τα καταφέρεις. Στην αρχή, οι υπάλληλοι της κοινότητας δεν ήθελαν να συνεργαστούν, στο τέλος, όμως πείστηκαν. Κι όταν η επιτροπή ανακάλυψε ότι υπάρχουν κονδύλια που δεν ξοδεύονται κι έκανε προτάσεις για τον τρόπο διαχείρισής τους, τα πράγματα άλλαξαν. Έτσι, το χωριό απέκτησε μια γέφυρα, τα σχολεία ανακαινίστηκαν και έγιναν τα έργα ανύψωσης των δρόμων για τις πλημμύρες.

Χρόνια μετά, το 2020, η ActionAid στην Ελλάδα ξεκίνησε ένα αντίστοιχο πρόγραμμα για τους προϋπολογισμούς των δήμων Αθηναίων και Καρδίτσας, σε συνεργασία με το Κέντρο Γυναικών Καρδίτσας. Αυτή τη φορά, ομάδες κατοίκων θα ελέγχουν δημόσιους προϋπολογισμούς των δήμων και θα κάνουν προτάσεις για βελτίωση εστιάζοντας στις ανάγκες των γυναικών. Κοιτώντας, δηλαδή, κατά πόσο τα προγράμματα και οι υπηρεσίες τους λαμβάνουν υπόψιν τις ανάγκες όλων, και των γυναικών. Υπάρχει πρόβλεψη για την ασφάλεια και την περίθαλψη τους; Υπάρχουν οι κατάλληλες υποδομές ώστε οι μητέρες ή οι γυναίκες που φροντίζουν ηλικιωμένους συγγενείς να μπορούν να εργαστούν; Άντρες και γυναίκες έχουν τις ίδιες παροχές σε αθλητικές και μη εγκαταστάσεις; Έχουν ληφθεί όλα τα μέτρα ώστε να είναι ασφαλείς οι δημόσιοι χώροι;

Κρίνοντας από τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της δουλειάς των ομάδων κατοίκων στο Μπανγκλαντές, έχω ελπίδα και για τους δήμους στη χώρα μας. Αλήθεια, πώς θα ήταν αν αντί για μόνο την ατομική ευθύνη, καταφέρναμε να φτιάξουμε κοινότητες όπου η αλληλεγγύη και η λογοδοσία μεταξύ μας έχουν κι εκείνες σημασία;

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Η βία της διπλανής πόρτας

Παρασκευή Ιουνίου 18, 2021 - 09:55, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Μια φορά κι ένα καιρό σε μια ηλιόλουστη χώρα της Ευρώπης τα κορίτσια μεγάλωναν περιμένοντας τον πρίγκιπα του παραμυθιού. Οι γονείς τους, που με τη σειρά τους είχαν μεγαλώσει με τις ίδιες ιδέες από τους δικούς τους γονείς, τους έλεγαν ότι πρέπει να είναι όσο πιο καλές, όμορφες και έξυπνες μπορούν για να βρουν ένα καλό παιδί και να κάνουν οικογένεια. Τα αγόρια μεγάλωναν με σκοπό να είναι άντρες, δηλαδή αρρενωποί και σκληροί, και να βρουν ένα κορίτσι για σπίτι. Πολλά καλά παιδιά παντρεύτηκαν με κορίτσια για σπίτι για να ζήσουν το όνειρο. Μέχρι που κάποια στιγμή οι πόρτες των σπιτιών έκλειναν. Κάποιοι και κάποιες όντως έζησαν καλά. Αλλά δεν ήταν αυτό το τέλος της ιστορίας για όλες και όλους.

Πολλά καλά παιδιά χτύπησαν μέχρι θανάτου τα κορίτσια για σπίτι που παντρεύτηκαν αφού είχαν δημιουργήσει ασφυκτικά οικογενειακά περιβάλλοντα. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις οι φίλοι, οι γνωστοί, η οικογένεια, η γειτονιά έλεγαν πόσο όμορφα είναι αυτά τα ζευγάρια που δεν πάνε πουθενά χώρια. Πόσο τυχερό είναι το κορίτσι που το καλό παιδί την έχει βασίλισσα και δεν την αφήνει να δουλεύει. Γιατί, άλλωστε, να θέλει μια γυναίκα να δουλεύει; Θα κάνει και τα κόλπα της και θα έχει του χεριού της το καλό παιδί. Θα κάνουν και δύο παιδιά τουλάχιστον γιατί ένα ίσον κανένα. Και αν τα πράγματα δεν πάνε και τόσο καλά με το καλό παιδί, τι να κάνουμε; Άντρας είναι. Και θα φωνάξει και θα σηκώσει χέρι, αλλά το κορίτσι για σπίτι πρέπει να μείνει να παλέψει για τα παιδιά της. Αλλιώς, αν θελήσει να φύγει, θα αποδείξει για ακόμη μια φορά ότι οι σημερινές γυναίκες έχουν ξεφύγει. Και αν θα φύγει από το καλό παιδί πού θα πάει; Θα αναγκάζεται να δουλεύει και θα έχει το αφεντικό να της βάζει χέρι χωρίς να μπορεί να κάνει τίποτα.

Το παραμύθι θα έπρεπε να τελειώνει με τη φράση «και έζησαν αυτοί καλά, κι εμείς καλύτερα». Αλλά όταν οι γύρω μας δεν ζουν καλά, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι κι εμείς θα μπορούμε να ζούμε ανεπηρέαστοι και ανεπηρέαστες. Η έμφυλη βία δεν είναι ο δράκος του παραμυθιού που τον εξουδετερώνει ο όμορφος πρίγκιπας στη σφαίρα της φαντασίας. Είναι μια κατάσταση της διπλανής πόρτας. Μια κραυγή που μπορεί να ακούσαμε και ένα βλέμμα που μπορεί να είδαμε και να στρέψαμε αλλού την προσοχή μας για «να ζήσουμε εμείς καλύτερα», όπως μας έλεγαν στα παραμύθια. Οποιαδήποτε ομοιότητα της παραπάνω περιγραφής με πρόσωπα και καταστάσεις είναι απολύτως εσκεμμένη. Για να πάψουμε να ωραιοποιούμε και ρομαντικοποιούμε τον ασφυκτικό έλεγχο και τις κακοποιητικές σχέσεις. Για να αναγνωρίζουμε τα σημάδια και να προσφέρουμε βοήθεια όσο είναι ακόμα νωρίς.

Το παραπάνω παραμύθι θα έχει καλό τέλος μόνο αν οι άνθρωποι, που δεν είναι μόνο κορίτσια και αγόρια, κάνουν σχέσεις ισότιμες επειδή το θέλουν και όχι για να συμπληρώσουν τα κουτάκια για να είσαι αποδεκτά μέλη της κοινωνίας. Και για να γίνει αυτό, πρέπει να αλλάξει το αφήγημα με το οποίο μεγάλωσαν γενιές και γενιές. Η επόμενη γενιά θα πρέπει να μεγαλώσει έχοντας στο επίκεντρο τις έννοιες της συναίνεσης, της ελευθερίας και της αποδοχής. Οτιδήποτε άλλο θα κάνει τον δράκο να φαίνεται πρίγκιπας και θα μετατρέπει την κακοποίηση σε μια κατάσταση που θα φαίνεται φυσιολογική και αναπόφευκτη, ενώ δεν είναι ούτε φυσιολογική ούτε αδύνατο να αποφευχθεί. Ούτε στο σπίτι ούτε στη δουλειά, λοιπόν, για να μεγαλώσουν οι επόμενες γενιές με τις ιστορίες και τα παραμύθια που θέλουν οι ίδιες να γράψουν.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Από την Αθήνα έως την Κολομβία καμία μόνη

Τετάρτη Ιουνίου 16, 2021 - 17:08, by Μαρία Οντέτα Νετζίπι - Climate Justice Intern
Main Image

Η παγκόσμια πανδημία Covid-19, ήταν το καίριο σημείο που προκάλεσε έκρηξη της βίας κατά των γυναικών και μια ολοκληρωτική επίθεση στα δικαιώματά τους.

Στην περίοδο της πανδημίας είδαμε οι τυφλές επιθέσεις εναντίον των γυναικών και των δικαιωμάτων τους να πληθαίνουν ανησυχητικά. Η ενδοοικογενειακή βία σε κατάσταση εγκλεισμού έχει μετατρέψει το σπίτι σε μια φυλακή για εκατομμύρια γυναίκες σε όλον τον κόσμο, όπου παιδιά και γυναίκες αναγκάζονται να ζουν με τον κακοποιητή τους σε συνθήκες συνεχούς φόβου και τρομοκρατίας. Οι συνθήκες εγκλεισμού - ο περιορισμός, η οικονομική ανασφάλεια, ο φόβος για τον ιό, η κατά περιπτώσεις αύξηση της κατανάλωσης αλκοόλ – πρόσφεραν το καταλληλότερο έδαφος για να ανθίσει έμφυλη κακοποίηση.

Κατά τη διάρκεια του lockdown η χρήση του διαδικτύου υπήρξε παγκοσμίως κοινός τόπος για όλων των ειδών τις συνδιαλλαγές και δραστηριότητες. Μέσα σ’ αυτή την περίοδο είδαμε την εξάπλωση του εκδικητικού πορνό. Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες στις οποίες ξεκίνησε η σχετική συζήτηση εν μέσω της πανδημίας αναδεικνύοντας τα νομοθετικά κενά και την περιορισμένη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας πάνω στο θέμα παρά τον διαδεδομένο του χαρακτήρα.

Το αδίκημα της εκδικητικής πορνογραφίας, της σεξουαλικής κακοποίησης μέσω διαδικτύου , ήρθε στην επιφάνεια στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο με τις μαζικές αντιδράσεις κατά μίας ιστοσελίδας όπου οι χρήστες - δράστες αντάλλαζαν προσωπικά αρχεία κοριτσιών και γυναικών, διαρρέοντάς τα δημόσια, χωρίς τη συναίνεσή τους. Η πλατφόρμα που χρησιμοποιούσαν είναι διαδικτυακός ιστότοπος παγκόσμιας εμβέλειας που διακινούνταν προσωπικό υλικό κυρίως γυναικών, αλλά και λοατκι+ ατόμων, ακόμα και ανηλίκων. Το υλικό ήταν αντικείμενο συνδιαλλαγής και σχολιασμού από χιλιάδες ανώνυμους χρήστες-δράστες.

Σε μια εποχή που η  ψηφιακή σεξουαλική κακοποίηση είναι κεντρικό στοιχείο της ενδοοικογενειακής βίας, καθώς οι οικείοι σύντροφοι απειλούν να μοιραστούν προσωπικό υλικό χωρίς τη συγκατάθεση των θυμάτων, στη χώρα μας το νομοθετικό πλαίσιο εξισώνει την παράνομη διακίνηση προσωπικών φωτογραφιών με το διαμοιρασμό του Ε9.

Στο Περού, από την αρχή της πανδημίας και του εγκλεισμού εκατοντάδες κορίτσια και γυναίκες αγνοούντα ενώ υπάρχουν φόβοι ότι είναι ήδη νεκρές. Στην Ιταλία οι κλήσεις στον εθνικό αριθμό για την καταπολέμηση της βίας αυξήθηκαν κατά 73% στο πρώτο lockdown. Στο Μεξικό οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας δέχτηκαν έναν πρωτοφανή αριθμό κλήσεων, ενώ ο αριθμός των γυναικών που αναζητούσε καταφύγιο τετραπλασιάστηκε. Στις ΗΠΑ ο αριθμός των κλήσεων στη γραμμή του Εθνικού Δικτύου Βιασμού, Κακοποίησης και Αιμομιξίας καταγράφηκε ως ο υψηλότερος στα 26 χρόνια ύπαρξής του. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σημειώνει ότι η κρίση του Covid-19 έχει επιδεινώσει την έλλειψη πρόσβασης σε υπηρεσίες για τις μετανάστριες, τις μαύρες και τις Ασιάτισσές καθώς και για όλες εκείνες τις γυναίκες που ανήκουν σε εθνοτικές μειονοτικές ομάδες. Ενώ, πληροφορίες του Al Jazeera κάνουν λόγο για 606 κορίτσια και 309 γυναίκες που εξαφανίστηκαν μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου του 2020. Μόλις πριν από λίγες μέρες μάθαμε την απόγνωση μιας 17χρονης κοπέλας στην Κολομβία που έδωσε τέλος στη ζωή της αδυνατώντας να διαχειριστεί το τραύμα του βιασμού της από τέσσερις άντρες της αστυνομίας, που αφού την ξυλοκόπησαν τη βίασαν ομαδικά.

Το πρόβλημα φυσικά δεν είναι τα συνεχή lockdown, αλλά αυτό που η πανδημία και τα παρελκόμενά της έφεραν ξανά στην επιφάνεια· η πατριαρχία ζει και βασιλεύει. Ένα νοσηρό σύστημα που θα επανέρχεται συνεχώς με όλο και χειρότερες μορφές, καθώς ποτέ δεν έχει αποδομηθεί πραγματικά. Αυτή η σκαιή και αθεράπευτη μέχρι στιγμής επιδημία θα επιστρέφει πάντα με εκδικητικό μένος όταν οι συνθήκες και εμείς το επιτρέπουμε.

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Οι δυνατές γυναίκες της Κολομβίας

Δευτέρα Μαΐου 17, 2021 - 15:00, by Marta Trejo Luzón - Εθελόντρια με το πρόγραμμα EU Aid Volunteers
Main Image

“∀∀N JUA PA THEEG GAAM KH∀∀N”*

Προσοχή: το άρθρο περιλαμβάνει περιγραφές που ενδέχεται να ενοχλήσουν τον/την αναγνώστη/αναγνώστρια

Αυτό δεν είναι ένα συνηθισμένο ταξιδιωτικό άρθρο ούτε ένα ρεπορτάζ ή μια ιστορία ζωής. Σε αυτή τη σύντομη αφήγηση θέλω να μιλήσω για τις γυναίκες της Κολομβίας. Και δε θα σας πω ψέματα, δεν ξέρω από πού να αρχίσω ούτε θέλω να σας κάνω να πιστέψετε ότι θα είναι μια χαρούμενη ιστορία.

Προετοιμαστείτε, γιατί θα διαβάσετε την πραγματικότητα για μια χώρα που υποτιμά τις γυναίκες σε απίστευτο βαθμό.

Πρώτα από όλα, πρέπει να καταλάβετε την ιστορία μου από την πλευρά μιας ξένης που φτάνει σε μια χώρα «αδελφική», αλλά διαφορετική. Τίποτα από αυτά που θα σας πω δεν είναι πλήρως αληθινό, καθώς είναι ο τρόπος που βλέπω και ερμηνεύω τον κόσμο.

Η Κολομβία είναι η πιο πολυεθνική χώρα που έχω επισκεφτεί ποτέ και η πιο διαφορετική χώρα που γνωρίζω σε επίπεδο πολιτιστικό, φυσικό, γλωσσικό, παραδοσιακό, γαστρονομικό και κοινωνικό.

Θα ήταν χαζό να αρνηθώ ότι δεν είναι μια χώρα επικίνδυνη, μία χώρα όπου πρέπει να μην έχεις εμπιστοσύνη στις δυναμικές των σχέσεων που δημιουργούνται, όπου η ενημέρωση κοστίζει όσο ο χρυσός και όπου οι άνθρωποι στέλνουν μηνύματα μεταξύ τους με βλέμματα, χωρίς να μιλούν ή να λένε τα πράγματα με το όνομά τους. Σε αυτή τη χώρα κοστίζει ακριβά να λες τα πράγματα με το όνομά τους.

Έχω ζήσει σε μέρη όπου θεωρείται φυσιολογικό το να βγαίνεις έξω για να αγοράσεις πίτες για πρωινό μετά από μία νύχτα πυροβολισμών με νεκρούς στη γειτονιά σου.

Αρχικά δεν είναι φυσιολογικό, για μένα δεν ήταν και ούτε είναι. Παρόλα αυτά, οι άνθρωποι συνηθίζουν τα πάντα. Όμως, κρατήστε αυτή την ιδέα της «κανονικοποίησης της βίας» για να προσπαθήσετε να καταλάβετε τις ιστορίες που ακολουθούν.

Οι νύχτες στο ποτάμι San Juan

Εργάζομαι σε ένα πρότζεκτ με ανθρωπιστικές δράσεις και κάποιες φορές πρέπει να πάω στις φτωχικές γειτονιές του San Juan, στα δυτικά της χώρας, για να καλύψω δημοσιογραφικά, εργαστήρια που βοηθούν στην υποστήριξη των γυναικών που ασχολούνται με τις παραδοσιακές/τοπικές τέχνες. Θα μπορούσα να καταλήξω να σας εξηγώ πόσο όμορφο είναι το τοπίο, αλλά ούτε χίλιες λέξεις δε θα μπορούσαν να περιγράψουν την ομορφιά αυτού του μέρους.

Αυτή η περιοχή των ποταμών που καταλήγουν στον Ειρηνικό Ωκεανό βιώνει μια σύγκρουση δύσκολη να την καταλάβω και να την εξηγήσω. Ο Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός (ELN) είναι η μεγαλύτερη αντάρτικη δύναμη που ελέγχει την περιοχή, όπου το έδαφος μοιράζεται μεταξύ δεκάδων αρματωμένων ομάδων, εμπόρων ναρκωτικών και παράνομων εταιρειών που εκμεταλλεύονται τα ορυχεία των ντόπιων.

Οι καλλιέργειες μαριχουάνας, κοκαΐνης και τα εργοστάσια χημικών που τα παράγουν, είναι κρυμμένα στα τροπικά δάση, μακριά από τα περίεργα βλέμματα των ανθρώπων που κινούνται στο κανάλι με τις βάρκες τους.

Τις περισσότερες φορές είναι οι ίδιοι οι ντόπιοι ή οι κοινότητες των Αφροαμερικανών που καλλιεργούν τα ναρκωτικά, ωστόσο αυτή είναι μια μεγάλη ιστορία, πολύπλοκη να εξηγηθεί και στην οποία δε θέλω να αναφερθώ. Είναι δύσκολο να μην κατανοήσω αυτούς τους ανθρώπους, όταν ξέρω πως τα χρήματα που κερδίζουν πουλώντας papachina και μπανάνες δε συγκρίνονται σε τίποτα με τις καλλιέργειες κοκαΐνης. Και αυτό είναι ένα από τα ατελείωτα αδιέξοδα που εξηγούν τη βία στην Κολομβία.

Σε αυτό το τεράστιο ποτάμι που διασχίζει τα δυτικά τμήματα της χώρας, Τσοκό και Βάγιε Δελ Κάουκα, συνάντησα γυναίκες-καλλιτέχνιδες που είχαν αναπτύξει μια όμορφη κοινότητα. Είναι από τη φυλή των Wounnan και η δουλειά τους αξίζει εκατομμύρια, ωστόσο πουλούν τις δημιουργίες τους σε εξευτελιστικές τιμές, καθώς δε σταματά πολύς κόσμος στο σημείο για να τις αγοράσει.

blog_marta_2

Η δουλειά μας ήταν να ενισχύσουμε αυτές τις γυναίκες, βοηθώντας τες να σχηματίσουν ομάδες πρωτοπόρων καλλιτεχνών, να τους δείξουμε τη διαδικασία εγγραφής στο Εμπορικό Επιμελητήριο της Κολομβίας και να τις εμψυχώσουμε να δημιουργήσουν έναν κατάλογο με τα χειροποίητα προϊόντα τους, όπως chocolatillo (σαν ψάθινα καλάθια), wérregue (διακοσμητικά χώρου) και chakiras (χειροποίητα κολιέ) σε τιμές άξιες του κόπου τους.

Κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων, υπήρχε κάτι το οποίο πάντα με εξέπληττε: η παρουσία αρκετών ανδρών που τσέκαραν την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέσα στην ημέρα. Το εργαστήριο ήταν για τις γυναίκες, ωστόσο οι ίδιοι επέμεναν να είναι πάντα παρόντες. Στην αρχή δεν είπα τίποτα, καθώς πίστευα ότι οι άνδρες καλλιτέχνες έχουν το ίδιο δικαίωμα να ενισχυθούν, όπως και οι γυναίκες.

Όμως, αυτοί δεν ήταν εκεί για να συνεργαστούν μαζί μας ή να μάθουν: άλλοι έπιναν μπύρα, άλλοι χάζευαν στα κινητά τους, άλλοι κοιμούνταν… Όλα έβαιναν φυσιολογικά μέχρι που ήρθε η ώρα να ορίσουμε μια ηγεσία μέσα στην ομάδα για να υπογράφει έγγραφα, να παίρνει πρωτοβουλίες, να κρατά το ταμείο και να διορίσουμε εκπρόσωπο…

Θυμάμαι μια ημέρα που ξαφνικά ένας από τους άνδρες που παρακολουθούσαν, σηκώθηκε και είπε: «Αυτές δεν μπορούν να βάλουν το όνομά τους ως διαχειρίστριες της ομάδας, δεν ξέρουν πώς είναι να οργανώνεις, να κρατάς το ταμείο ή να μετράς τα χρήματα, είναι πολύ για αυτές. Άσε εμάς να ορίσουμε ‘’κυβερνήτη’’ για αυτά τα θέματα» είπε, σαν να μην είχε παρακολουθήσει τα προηγούμενα εργαστήρια όπου οι γυναίκες εργάζονταν χωρίς σταματημό.  

Πάνω από 20 γυναίκες άκουγαν όσα είπε, χωρίς να σηκώσουν το βλέμμα τους από το έδαφος ή να του απαντήσουν. Όλες τους είχαν τα προσόντα για να διοικήσουν, να διαχειριστούν τα οικονομικά… Να πάρει! Βασικά, αυτές κρατούσαν τις ισορροπίες στο χωριό, τάιζαν τους άνδρες, τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, καθάριζαν τα ρούχα στο ποτάμι, πήγαιναν για ψάρεμα, πουλούσαν χειροποίητες κατασκευές και δούλευαν μέσα στα χωράφια για να κερδίζουν χρήματα και να συντηρούν τον υπόλοιπο κόσμο.

Οι άνδρες από τη μεριά τους ξόδευαν το 90% των χρημάτων που έπαιρναν σε μπύρες, ρούμι και viche (ποτό της χώρας). Ναι, το αλκοόλ είναι πολύ δημοφιλές, ωστόσο δεν είναι οι γυναίκες εκείνες που μεθούν καθημερινά.

Η ιδέα ότι σε μια ομάδα γυναικών θα υπήρχε άνδρας πρόεδρος, άνδρας γραμματέας και άνδρας ταμίας με ενοχλεί. Χρειάστηκε πολλή ώρα για να κάνουμε τον άνδρα που έθεσε το θέμα να καταλάβει το σκεπτικό μας (ο οποίος ισχυρίστηκε ότι είναι ο αρτοποιός της περιοχής, χωρίς να έχει δικό του κατάστημα και ήταν μεθυσμένος πέντε ημέρες την εβδομάδα). Τελικά τα καταφέραμε και η συνεδρίαση έληξε με τον άνδρα να φεύγει λέγοντας: «Φεύγουμε τώρα, οι συνεργάτες μου πίνουν όλη την μπύρα και δε θα μου αφήσουν τίποτα».

Και έτσι η εκπαίδευση τελείωσε εκείνη τη μέρα. Καμία από τις γυναίκες δε διασκέδασε μετά, θα μπορούσαν να είχαν μείνει λίγο ακόμα να οργανωθούν, όμως από τη στιγμή που ο «φύλακας» έφυγε από τη συγκέντρωση, έπρεπε όλες να επιστρέψουν στο σπίτι να συνεχίσουν τις δουλειές τους.

Ταξίδεψα τρεις φορές σε αυτή την περιοχή και μου ήταν πολύ δύσκολο να καταλάβω την «υπόγεια ενδυνάμωση» αυτών των φανταστικών γυναικών. Στη αρχή αισθάνθηκα σαν να ζούσα σε έναν πολύ άδικο κόσμο, όπου δεν μπορούσαν να εκφράσουν ανοιχτά τα δικαιώματά τους και ζούσαν κάτω από τον ζυγό της «Ιεράς εξέτασης». Η πατριαρχία που κυριαρχεί στην Ευρώπη απέχει πολύ από αυτό το πράγμα.

Όμως αργότερα κατάλαβα – παρόλο που ό,τι περιέγραψα είναι αλήθεια – ότι οι γυναίκες είναι που ελέγχουν τα πάντα. Έχουν τα πάντα υπό έλεγχο και παρόλο που οι άνδρες πιστεύουν ότι είναι οι «φύλακες», δεν μπορούν να κάνουν βήμα χωρίς τη στήριξη και την εξυπνάδα των γυναικών της περιοχής.

Σε κοινωνικό επίπεδο, αυτό με ηρέμησε. «Ωραία» σκέφτηκα. «Τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Οι γυναίκες, οι μητέρες, οι αδερφές, όλες είμαστε έξυπνες και κάποιες φορές η σιωπή επιβραβεύεται με αλληλεγγύη που μας κρατά ζωντανές.»

Αλλά αυτή η χαζή σκέψη που προσπαθούσα να πω στον εαυτό μου για να ομαλοποιήσω μια κατάσταση που μου φαινόταν εντελώς ξένη, έσβησε μια ημέρα που επιστρέφαμε στη βάση μας… Περνούσαμε από ένα άλλο χωριό, όπου πριν από μια εβδομάδα είχαμε κάνει εκπαίδευση για τα δικαιώματα των παιδιών και την καλή συμπεριφορά μέσα στην οικογένεια.

Από τη βάρκα είδα έναν άνδρα δεμένο σε έναν στύλο να κλαίει, ένα παιδί (τον γιο του) να τον αγκαλιάζει, τη στιγμή που μια μεγαλύτερη γυναίκα έκανε περίεργες κινήσεις με τα χέρια, σαν να τον μάλωνε.

Η κοινωνία αυτού του χωριού ήταν πολύ ενεργή. Οι άνδρες μαγείρευαν, έπλεναν και συμμετείχαν ενεργά και οι γυναίκες καλλιτέχνιδες ήταν πολύ «ενδυναμωμένες». Μπορείτε να φανταστείτε την έκπληξή μου όταν ένας συνάδελφος μού ψιθύρισε στο αυτί: «Όταν ένας ντόπιος σκοτώνει μια γυναίκα, τον δένουν σε πάσσαλο για δημόσια τιμωρία».

Θα σας πω συνοπτικά την ιστορία, γιατί όσο τη θυμάμαι, ανακατεύομαι: η σύζυγος αυτού του άνδρα αγνοείτο για τρεις ημέρες, ακριβώς την περίοδο που εμείς κάναμε τα εργαστήρια στην περιοχή. Ο άνδρας τη ζήλευε, επειδή του είχαν πει ότι «φλέρταρε με έναν ξάδερφο». Ένα βράδυ που εκείνος ήταν μεθυσμένος, έσυρε τη γυναίκα του μέσα στη ζούγκλα και αφού την σκότωσε, την έκρυψε κάτω από μερικές φτέρες.

Δεν είχε το θάρρος να παραδεχτεί την πράξη του κι έπινε συνεχόμενα για τρεις ημέρες, ενώ τα παιδιά τον ρωτούσαν για τη μητέρα τους. Τελικά κάποιος βρήκε το πτώμα και ο άθλιος ομολόγησε τον φόνο. Η άτυχη γυναίκα είχε έναν αδερφό στον Εθνικό Απελευθερωτικό Στρατό (ELN) κι ακολούθησε μεγάλη διαμάχη για το ποιος θα του δώσει αυτό που του αξίζει, η τοπική αστυνομία ή οι αντάρτες.

Ο άνδρας απέδρασε. Κάποιος από την περιοχή, πιθανώς κάποιος φίλος ή συγγενής, τον βοήθησε να λυθεί. Παρόλα αυτά τον βρήκαν και το τελευταίο πράγμα που γνωρίζω για αυτόν είναι ότι τον πήραν οι αντάρτες, οι οποίοι πιθανώς να τον σκότωσαν.

Όμως αυτό δεν είναι το τέλος, η ιστορία επαναλαμβάνεται και παρόλο που είναι κατακριτέο το να σκοτώσεις τη σύζυγό σου, την κόρη σου ή την αδερφή σου, δεν είναι και τόσο κακό να τις «πλακώσεις στο ξύλο». Και αν αυτό το χτύπημα σπάσει τον λαιμό της, κόψει την αναπνοή της ή σταματήσει την καρδιά της, ακόμα και σήμερα στην Κολομβία δικαιολογείται ως «συναισθηματικό έγκλημα», που αφήνει ατιμώρητους άνδρες-δολοφόνους, οι οποίοι «δεν μπορούν να ελέγξουν τα συναισθήματά τους».

Η «τουαλέτα» του Santander de Quilichao

 Πριν από λίγες ημέρες, στις 8 Μαρτίου (Παγκόσμια ημέρα της Γυναίκας) στην πλατεία του Santander de Quilichao, οι γυναίκες από την οργάνωση «Fuerza Violenta» τοποθέτησαν μια τουαλέτα μπροστά από το άγαλμα του Φρανσίσκο Ντι Πάουλα Σανταντέρ (πρώην πρόεδρος της Κολομβίας). Πολλοί άνθρωποι έκατσαν εκεί για να δείξουν την απαξίωσή τους στις αδικίες που επικρατούν απέναντι στις γυναίκες στη χώρα.

Η 8η Μαρτίου στην Κολομβία δε μοιάζει σε τίποτα με εκείνη στην Ισπανία. Ούτε έχει να κάνει με αυτήν στο Βέλγιο, τη Ρωσία, τη Γουατεμάλα ή τη Σενεγάλη. Κάθε κουλτούρα έχει διαφορετική δυναμική πίεσης, αλλά όλες συγκλίνουν στο ίδιο πράγμα…

Στην Κολομβία αισθάνθηκα την οργή. Αισθάνομαι την οργή… Πολύς θυμός. Ειδικά όταν άκουσα ένα 12χρονο κορίτσι να κλαίει, αφού έκατσε στην τουαλέτα μπροστά στο άγαλμα.

Με δάκρυα στα μάτια μού διηγήθηκαν την ιστορία ενός κοριτσιού 13 ετών από το κέντρο προστασίας της Embera Katio (φυλή στην Κολομβία), που βιάστηκε από επτά στρατιώτες του Κολομβιανού Στρατού πέρυσι. Οι στρατιώτες παραδέχτηκαν το έγκλημα, μα δεν έχουν δικαστεί ακόμα. Η Εισαγγελία έχει αναστείλει τη δίκη τρεις φορές και οι δράστες παραμένουν ελεύθεροι…

Αναρωτήθηκα: «Είμαστε στον 21ο αιώνα φίλοι μου, θα ξυπνήσουμε ποτέ ή όχι;».

Κι εδώ είναι που επανέρχομαι στην ιδέα της κανονικοποίησης της βίας, όπως ανέφερα και στην αρχή της ιστορίας. Πώς θα ξυπνήσουμε όταν την κακοποίηση που βιώνει η ανιψιά μας, τη βιώναμε κι εμείς όταν ήμασταν παιδιά; Πώς να καταλάβουν οι μεγαλύτεροι ότι το να απειλούν με θάνατο δεν είναι φυσιολογικό, τη στιγμή που και εκείνοι έχουν απειληθεί;

Πώς να σου φανεί παράξενο ότι ο σύζυγός σου σε χτυπάει, όταν ακούς φωνές και από το διπλανό σπίτι; Είναι φυσιολογικό;

Προφανώς και δεν είναι φυσιολογικό. Εμείς οι γυναίκες το γνωρίζουμε, αλλά η κοινωνία φαίνεται να μην ασχολείται. Και η κοινωνία είμαστε όλοι μας. Γι’ αυτό πρέπει να αρχίσουμε να δίνουμε σημασία σε κάθε χειρονομία, σχόλιο ή αστείο. Το τέλος σε όλο αυτό εξαρτάται από κάθε άτομο σε αυτόν τον πλανήτη.

Ταξιδεύοντας και ζώντας μόνη μου στην Κολομβία, κατάλαβα πόσο ευπαθείς είναι οι γυναίκες, αν και ευτυχώς λίγες φορές έχω αισθανθεί έτσι για τον εαυτό μου. Κάθε μέρα είμαι όλο και πιο συνειδητοποιημένη και κάθε μέρα φοβάμαι λίγο περισσότερο. Αλλά η ανάγκη να συνεχίσω να δοκιμάζω πράγματα και να ξεχωρίζω υπάρχει μέσα μου περισσότερο από ποτέ.

Επίσης, αν δεν είχα έρθει μόνη μου και αν δεν είχα ζήσει έτσι, δεν θα είχα συναντήσει τις φίλες μου, τις γυναίκες που με σάρκα και αίμα φέρουν τις βαθύτερες πληγές στην πλάτη τους, αυτές που δεν σταματούν να πονάνε. Αυτές που για μεγάλο χρονικό διάστημα συνεχίζουν να είναι ενοχλητικές.

Αυτές είναι οι γυναίκες για τις οποίες παλεύω, που μου υπενθυμίζουν κάθε μέρα ότι δεν είναι φυσιολογικό να μας συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο και ότι δεν πρέπει να το αφήσουμε να συνεχιστεί.

Κάποιες φορές τα ταξιδιωτικά άρθρα δεν είναι όμορφα και συγκινητικά κι ελπίζω να μην σας έκοψα την επιθυμία να επισκεφτείτε την Κολομβία. Κάποια άλλη μέρα θα σας πω τα πιο όμορφα θαύματα της χώρας, όπου υπάρχουν ακόμα μάγισσες.

 

*σημαίνει «δυνατές γυναίκες» στη διάλεκτο wounaan

Photo Credits: Marta Trejo Luzón

Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε πρώτα στα ισπανικά στο BeWildBeProud.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΡΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Πάμε πάλι από την αρχή για την εξάλειψη της έμφυλης βίας

Παρασκευή Απριλίου 2, 2021 - 11:17, by Αποστόλης Τζιόλας - Eθελοντής EUAid για διαφυλετικά θέματα
Main Image

Τον τελευταίο ένα χρόνο το φαινόμενο της έμφυλης βίας ήρθε ξανά στην επιφάνεια στην χώρα μας. Η μακρά περίοδος εγκλεισμού και κοινωνικής απομόνωσης που έφερε η καραντίνα είχε ως απόρροια, μεταξύ άλλων, και την αύξηση των καταγγελιών για περιστατικά έμφυλης βίας (με σημαντικό ποσοστό να είναι περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας) στην εθνική γραμμή SOS 15900. Επίσης, το κίνημα #metoo που ξεκίνησε στην Ελλάδα η πρώην Ολυμπιονίκης Σοφία Μπεκατώρου (δίνοντας έτσι το έναυσμα σε πολλές γυναίκες, από διάφορους χώρους, να εξωτερικεύσουν τα δικά τους περιστατικά παρενόχλησης και κακοποίησης) ήρθε να μας υπενθυμίσει ξανά την απτή πραγματικότητα: η βία κατά των γυναικών δεν κάνει διακρίσεις. Υπάρχει σε διπλανά διαμερίσματα, στον χώρο εργασίας ή σε χώρους άθλησης. Συναντάται από τις πιο φτωχές γειτονιές μέχρι τις πιο εύπορες, χωρίς να λογαριάζει έθνη και φυλές, ούτε και μορφωτικό επίπεδο.

Και μπορεί με μία πρώτη ματιά τα περιστατικά έμφυλης βίας που γνώρισαν αύξηση εν μέσω της καραντίνας και το ελληνικό #metoo να δείχνουν ότι δεν συνδέονται μεταξύ τους, έχουν όμως ως κοινό συντελεστή τις έμφυλες στερεοτυπικές αντιλήψεις, βαθιά ριζωμένες στο κοινωνικό σύνολο. Αντιλήψεις που με θρασύτητα αποδίδουν στα  ίδια τα θύματα το φταίξιμο, γιατί «μίλησαν μετά από τόσο καιρό», «το ήθελαν και αυτές» ή «όλο και κάτι θα έκαναν και θα προκάλεσαν». Μία νοοτροπία που συντηρεί και καλλιεργεί στο θύμα το αίσθημα της ενοχής ότι η ίδια έφταιξε και  της ντροπής, μήπως στιγματιστεί κοινωνικά εάν μιλήσει. 

Ο αγώνας για να συνδιαμορφώσουμε μία ίση και δίκαιη κοινωνία πρέπει να είναι πολύπλερος, διαρκής και καθημερινός. Οι πιο αυστηρές επιβολές ποινών στους θύτες, η ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου για τη σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας, η άμεση και αδιαμεσολάβητη συμμετοχή των γυναικών στον δημόσιο λόγο για θέματα που αφορούν προσωπικές τους εμπειρίες, όλα είναι βήματα για να φτιάξουμε έναν κόσμο ασφαλέστερο και με λιγότερες διακρίσεις.

Καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση πολλών περιστατικών έμφυλης βίας έχουν αμφότερες η αστυνομική και η δικαστική εξουσία. Παρόλο που το θεσμικό πλαίσιο για αυτές τις περιπτώσεις υφίσταται, η εφαρμογή του θα πρέπει να είναι πιο αποτελεσματική, έχοντας ως προαπαιτούμενο τη στελέχωσή αστυνομίας και δικαστηρίων από εκπαιδευμένο προσωπικό, προκειμένου να δημιουργηθεί το αίσθημα ασφάλειας σε μια γυναίκα για να καταθέσει την προσωπική της εμπειρία, όχι να την αποθαρρύνει και να την επανατραυματίζει.  

Εκτός από τους θεσμούς και την εκπαίδευση όσων τους περιβάλλουν, το ζήτημα επιβάλλεται να έρθει στην επιφάνεια και στις καθημερινές συζητήσεις σε κάθε νοικοκυριό όπως και σε κάθε σχολείο, είτε μέσω της τυπικής, είτε της μη τυπικής εκπαίδευσης. Οι τωρινές γενιές να επαναπροσδιορίσουν τη θέση τους για την ισότητα των φύλων και οι επόμενες γενιές να μεγαλώσουν «μπολιασμένες» με τις αξίες της ισότητας και του σεβασμού στον τρόπο που σκέφτονται και δρουν.

Και αυτό πρέπει να είναι το δικό μας σημείο εκκίνησης, από εκεί να γίνει η αρχή, ώστε μέσω της εκπαίδευσης να κατανοήσουμε ότι οι διακρίσεις με βάση το φύλο και κυρίως η βία κατά των γυναικών, με όποια μορφή και αν εκδηλώνεται, υφίστανται και πρέπει να τις καταδικάσουμε. Από εμάς εξαρτάται να δημιουργήσουμε μία κουλτούρα κοινωνικής παρέμβασης, να διασφαλίσουμε ότι η κοινωνία όχι μόνο δεν θα σιωπήσει ποτέ ξανά μπροστά σε κάποιο περιστατικό έμφυλης βίας, αλλά θα είναι δίπλα στα θύματα, στεκόμενη αλλελέγγυα στην πράξη.

Η έμφυλη βία συμβαίνει παντού και σε καθημερινή βάση. Και τέτοιος πρέπει να είναι και ο αγώνας για την εξάλειψή της. Δεν μπορούμε να μείνουμε αδρανείς, γιατί είναι υπόθεση όλων μας. Για ένα κόσμο πιο δίκαιο.  

 

ΔΡΑΣΗ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Παγκόσμια Ημέρα Γυναικών 2021: 15 πράγματα που δεν γνωρίζατε για την ημέρα της γυναίκας

Δευτέρα Μαρτίου 8, 2021 - 12:58, by ΓεωΓΡΑΦΙΚΟΙ
Main Image

Mερικά από τα γεγονότα που καλό είναι να γνωρίζουμε για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας μπορεί να σας εμπνεύσουν και άλλα μπορεί να σας εξοργίσουν. Αν και ο αγώνας για τα δικαιώματα των γυναικών έχει προχωρήσει εντυπωσιακά από το 1908, έχουμε ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουμε, πριν η ανισότητα των φύλων να αποτελέσει οριστικά παρελθόν.

1. Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας γεννήθηκε στις 8 Μαρτίου του 1908 όταν 15.000 γυναίκες συγκεντρώθηκαν στους δρόμους της Νέας Υόρκης για να απαιτήσουν λιγότερες ώρες εργασίας, καλύτερες αμοιβές και δικαίωμα ψήφου. Η καθιέρωση της έγινε 3 χρόνια αργότερα, στις 19 Μαρτίου του 1911 με εκδηλώσεις σε 4 ευρωπαϊκές χώρες (Αυστρία, Δανία, Γερμανία και Ελβετία) με περισσότερες από 1.000.000 γυναίκες να συμμετέχουν.

2. Στην σύγχρονη ιστορία, οι πρώτες γυναίκες που απέκτησαν το δικαίωμα ψήφου ήταν στη Νήσο του Μαν το 1881 και στη βρετανική αποικία της Νέας Ζηλανδίας το 1893 με την μόνη προϋπόθεση να κατέχουν ιδιοκτησία. Οι περισσότερες μεγάλες δυτικές δυνάμεις έδωσαν δικαιώματα ψήφου στις γυναίκες κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, μεταξύ των οποίων ο Καναδάς (1917), η Βρετανία και η Γερμανία (1918), η Αυστρία και οι Κάτω Χώρες (1919) και οι Ηνωμένες Πολιτείες (1920). Σημαντικές εξαιρέσεις στην Ευρώπη ήταν η Γαλλία, όπου οι γυναίκες δεν μπορούσαν να ψηφίσουν μέχρι το 1944, η Ελλάδα (1952) και η Ελβετία (1971).

3. Ο ΟΗΕ αναγνώρισε την παγκόσμια ημέρα της γυναίκας ως αργία το 1975 και από τότε ενθαρρύνει όλο και περισσότερες χώρες να αγκαλιάσουν την ημέρα και τον σκοπό της. Στο Αφγανιστάν, την Κούβα, το Βιετνάμ, την Ουγκάντα, τη Μογγολία, τη Γεωργία, το Λάος, την Καμπότζη, την Αρμενία, τη Λευκορωσία, την Αρμενία, το Μαυροβούνιο, τη Ρωσία και την Ουκρανία θεωρείται επίσημη αργία.

4. Το 1975, περίπου το 90% των γυναικών στην Ισλανδία απέργησε για να δείξει τη σημασία της συμβολής τους στον εργασιακό τομέα. Σήμερα, η Ισλανδία κατέχει τον τίτλο «Η καλύτερη χώρα για τις γυναίκες», όπως υπολογίζεται από τον δείκτη Global Gender Gap Index.

5. Σε μερικές χώρες όπως η Σερβία, η Βόρεια Μακεδονία, η Αλβανία και το Ουζμπεκιστάν η ημέρα της γυναίκας γιορτάζεται μαζί με την ημέρα της μητέρας με τα παιδιά να δίνουν μικρά δώρα στις μαμάδες και τις γιαγιάδες τους ως σύμβολα αγάπης και εκτίμησης.

6. Το 2011, για να τιμήσει τα 100 χρόνια από την πρώτη Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπάρακ Ομπάμα, κήρυξε ολόκληρο τον Μάρτιο ως «Μήνα Ιστορίας Γυναικών».

7. Το 2013, εκτιμήθηκε ότι 39.000 νεαρά κορίτσια παντρεύονται καθημερινά (142 εκατομμύρια κορίτσια ετησίως δηλαδή). Η έλλειψη εκπαίδευσης στα νεαρά κορίτσια και τα ποσοστά γάμου σε ηλικίες μικρότερης των 18 συνδέονται άμεσα. Όπως αναφέρει η UNICEF, εάν κάθε κορίτσι στην Υποσαχάρια Αφρική και τη Βόρεια και Δυτική Ασία είχε πρόσβαση σε δευτεροβάθμια εκπαίδευση, οι γάμοι σ’ αυτές τις ηλικίες θα μειώνονταν κατά 64%.

8. Οι γάμοι κοριτσιών είναι από τα βασικά ζητήματα των πατριαρχικών κοινωνιών και στην περίπτωση της Παλαιστίνης είναι ακόμα πιο έντονο καθώς οι γονείς βιάζονται να παντρέψουν τα κορίτσια κι εξαιτίας των ισραηλινών περιορισμών. Μέσα από τη δουλειά της ΑctionΑid, τα κορίτσια ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους, και για τις συνέπειες των πρόωρων γάμων στη ζωή τους, ενώ παράλληλα πραγματοποιούν εκστρατείες ενημέρωσης σε όλη την κοινότητα.

ΓεωΓΡΑΦΙΚΟΙ_map

9. Στην Άνω Δυτική Γκάνα, οι γάμοι νεαρών κορίτσιων γίνονται πιο βίαια. Περισσότερα από 50 κορίτσια κάθε χρόνο πέφτουν θύματα απαγωγής στην μεγάλη διαδρομή προς το σχoλειίο τους καθώς αναγκάζονται να περάσουν μέσα από απομονωμένα χωράφια πολύ νωρίς το πρωί. Η ΑctionΑid παρέχει ποδήλατα στα κορίτσια που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο ώστε η μετάβαση στο σχολείο τους να γίνεται πιο γρήγορα και υπό το φως της ημέρας.

10. Ανά 15 δευτερολέπτα στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας, μια γυναίκα δέχεται επίθεση σε δημόσιο χώρο! Το 2014, το τοπικό κίνημα της φαβέλας Heliopolis στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας μαζί με την ActionAid οργάνωσαν μια «lanternaço», μια πορεία δηλαδή με φακούς, στους πιο επικίνδυνους δρόμους της συνοικίας απαιτώντας δημόσιο φωτισμό. Το γεγονός κινητοποίησε την κυβέρνηση και έτσι η Heliopolis είναι η πρώτη κοινότητα στη Λατινική Αμερική που οι δρόμοι της φωτίστηκαν με λάμπες LED.

ΓεωΓΡΑΦΙΚΟΙ_statistics

11. Το 2015, η UNICEF ανέφερε ότι πάνω από 500 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια παγκοσμίως δεν έχουν πρόσβαση σε ιδιωτικό χώρο, καθαρό και ασφαλές, για την προσωπική τους υγιεινή.

12. Η Έκθεση Γυναικών του ΟΗΕ από το 2015 έδειξε ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να αμείβονται 24% λιγότερο από τους άνδρες κατά μέσο όρο παγκοσμίως, παρά το γεγονός ότι εργάζονται περισσότερες ώρες. Αυτό το μισθολογικό χάσμα είναι μακράν χειρότερο στη Νότια Ασία, με το ποσοστό να φτάνει το 33%.

13. Το 2018 η ActionAid του Μπαγκλαντές δημιούργησε έξι ασφαλείς χώρους για γυναίκες μουσουλμάνες Ροχίνγκια στο Cox’s Bazaar. Μέχρι το τέλος εκείνης της χρονιάς, αυτοί οι χώροι είχαν υποστηρίξει σχεδόν 16.000 γυναίκες και κορίτσια που είχαν διαφύγει από τις συγκρούσεις στην Μυανμάρ αποκτώντας πρόσβαση σε εκπαίδευση και ψυχολογική υποστήριξη για πρώτη φορά στη ζωή τους.

14. Το 2020 σύμφωνα με το CFR, από τις 197 χώρες των Ηνωμένων Εθνών μόνο 21 γυναίκες ήταν αρχηγοί κρατών – μόλις το 10,6%.

15. Παράλληλα, στις επιχειρήσεις, το χάσμα των φύλων παραμένει ευρύ. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, μόνο 24 από τους διευθύνοντες συμβούλους των εταιρειών της λίστας Fortune 500 είναι γυναίκες.

Δείτε περισσότερα άρθρα από τους ΓεωΓΡΑΦΙΚΟΥΣ εδώ.

 

Credits κεντρικής Φωτογραφίας: © Stephanie Ross/ActionAid

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

3 μέρες ή μία ζωή

Δευτέρα Φεβρουαρίου 22, 2021 - 16:14, by Μάρα Ψαράκη - Reporting & Content Coordinator
Main Image

Στην αρχή ακούστηκε ένας δυνατός θόρυβος και μετά, ακόμα και με κλειστά τα παράθυρα, μες στο σπίτι άρχισε να μυρίζει ρετσίνι. Είχε πέσει τo πεύκο και είχε καταπλακώσει το αυτοκίνητό μου. Εντωμεταξύ, οι σωλήνες του νερού είχαν παγώσει και δεν είχαμε νερό. Το τηλέφωνο δε δούλευε. Το πετρέλαιο τελείωνε. Το χιόνι είχε καλύψει τα πάντα και οι εξώπορτες δεν άνοιγαν. Ήμαστε πλέον εγκλωβισμένοι. Μες στην ατυχία μας, ήμαστε τυχεροί – είχαμε ρεύμα. Πενήντα μέτρα πιο πέρα, το καλώδιο της ΔΕΗ είχε κοπεί.

Η κακοκαιρία για την οποία μιλούσαν τις τελευταίες μέρες στις ειδήσεις είχε έρθει και ήταν πράγματι σφοδρή. Το κινητό χτυπούσε από μηνύματα φίλων. «Είστε όλοι καλά;», ρωτούσαν. «Εσύ είσαι οκ ή έχεις πάθει πανικό;» «Ευτυχώς είμαστε όλοι καλά: κι εμείς και τα ζώα μας», απαντούσα. Πανικό δεν θα μπορούσα να πάθω, γιατί ξέρω ότι είναι κάτι προσωρινό, πάντα αυτό με κρατάει. Ξέρω ότι δεν είναι αυτή η ζωή μας – συνέβη κάτι που ανέτρεψε για λίγο την καθημερινότητα στην οποία είχαμε συνηθίσει, μα αργά ή γρήγορα όλα θα επανέλθουν σε φυσιολογικό ρυθμό. Υπομονή, κι αυτό θα περάσει…

Αν κάτι με αγχώνει, βέβαια, είναι που δεν μπορούμε να πάμε πουθενά σε περίπτωση που συμβεί κάτι. Ο κολλητός του γιου μου έσπασε προχθές τον αντίχειρά του μέσα στο σπίτι – ένα από αυτά τα ατυχήματα που συμβαίνουν απ’ τη μια στιγμή στην άλλη. Πρέπει να πόνεσε πάρα πολύ. Δεν είναι κάτι σοβαρό, περνάει, φτιάχνεται, αλλά θέλει γιατρό. Όταν του συνέβη το ατύχημα, το χιόνι μόλις είχε αρχίσει να πέφτει και οι γονείς του μπόρεσαν και τον πήγαν στο νοσοκομείο. Αν συμβεί σε εμάς κάτι; Αν χρειαστεί γιατρό ο γιος μου ή η μητέρα μου;

Κάθε φορά που η ζωή μάς ξεβολεύει για λίγο με μια διακοπή ρεύματος ή νερού - ή με μια βλάβη στο τηλέφωνο ή το αυτοκίνητο – σκέφτομαι όλες τις σανίδες σωτηρίας που διαθέτουμε. Δεν είναι λίγες, σχεδόν πάντα υπάρχει λύση. Ακόμα κι όταν δεν υπάρχει, έρχονται τα σοφά λόγια των παππούδων μας ως απάντηση: «Ο χρόνος όλα τα γιατρεύει».

Τι θα συνέβαινε άραγε αν ο χρόνος ήταν μια ατέρμονη εναλλαγή της ίδιας σκληρής καθημερινότητας; Αν οι καθημερινές δυσκολίες μάς είχαν γίνει βίωμα στο πετσί μας κι ο χρόνος δεν γιάτρευε τελικά τίποτα; Εκεί κάπου θυμάμαι ανθρώπους που έχω γνωρίσει στα ταξίδια μου και που η ζωή τους όλη ήταν σαν αυτές τις τρεις, πέντε, άντε δέκα μέρες που βιώνουμε εμείς και τόσο μας ταράζουν.

Στη Ζάμπια, η γυναίκα που μας φιλοξενούσε σπίτι της άναβε κάθε βράδυ ένα κερί να βλέπουμε. Νερό κουβαλούσε από ένα βρώμικο ρυάκι, ένα χιλιόμετρο πιο πέρα. Μεταφορικό μέσο δε διέθεταν, παρά ένα ποδήλατο που ήδη στα μέρη τους ήταν σπουδαίο πράγμα! Η γυναίκα αυτή είχε, αν θυμάμαι καλά, 6-7 παιδιά. Τα μικρότερα ήταν δυο δίδυμα κοριτσάκια. Το ένα τρεχοβολούσε κι έπαιζε, το άλλο μονίμως δεμένο στην πλάτη της μητέρας του, υποτονικό, μονίμως κοιμισμένο. «Τι συμβαίνει;» τη ρώτησα. «Είχε ελονοσία. Το πήγα ήδη μια φορά στο νοσοκομείο, μου έδωσαν χάπια, αλλά δεν έχει συνέλθει. Δεν μπορώ να ξαναπάω στο νοσοκομείο. Είναι πολύ μακριά. Είπαν να τρέφεται καλά, μα εγώ έχω μόνο καλαμπόκι να δώσω στα παιδιά μου.»

 3 μέρες ή μία ζωή_eswteriki

Το συγκεκριμένο blog είναι αφιερωμένο σ’ όλες τις γυναίκες του κόσμου που, με τόσες δυσκολίες, μεγαλώνουν τα παιδιά τους. Σενεγάλη, 2019

Σε ένα νησί της Σενεγάλης η δεξαμενή νερού που τροφοδοτούσε τους κατοίκους είχε καταστραφεί και ήταν έτοιμη να γκρεμιστεί. Στο ίδιο νησί αντίκρισα μια μητέρα με ένα μωρό στην αγκαλιά και εμφανή σημάδια μόλυνσης στο κεφάλι του. Γιατρός ή κέντρο υγείας δεν υπήρχε και η πρόσβαση στην κοντινότερη πόλη της στεριάς ήταν μια ώρα με τη βάρκα. «Περάσαν απέναντι και το πήγαν στον γιατρό. Τους έδωσε φάρμακα, αλλά αγόρασαν μόνο αυτά που μπορούσαν. Είναι πολύ ακριβά τα φάρμακα», μου εξήγησε ο διερμηνέας.

Τρέμω στη σκέψη πώς μεγαλώνουν τα παιδιά τους αυτές οι μητέρες σε μέρη όπου η απουσία ηλεκτροδότησης και τρεχούμενου νερού είναι καθημερινή και η έλλειψη πρόσβασης σε στοιχειώδεις υπηρεσίες υγείας μπορεί να σου κοστίσει τη ζωή από τη μια στιγμή στην άλλη. Χαμογελάω όταν σκέφτομαι τις φωτογραφίες που έλαβα κάποιους μήνες αργότερα, που με διαβεβαίωναν πως τα παιδιά και των δύο αυτών γυναικών έγιναν καλά, γιατί κάποιος τους νοιάστηκε. Αισθάνομαι περήφανη που δουλεύω σε μια οργάνωση που νοιάζεται πραγματικά για τους ανθρώπους και το δείχνει με έργα που δίνουν ζωή. Φτιάχνει κέντρα υγείας, φέρνει νερό σε άνυδρες περιοχές, βοηθάει τους κατοίκους να ενισχύσουν το εισόδημά τους και πάντα, μα πάντα, τους θυμίζει πως όλοι μαζί πετυχαίνουμε περισσότερα από ό,τι ο καθένας μόνος.

Κι εμείς; Εμείς είμαστε τυχεροί και προνομιούχοι. Ας το θυμόμαστε καθημερινά κι ας μην περιμένουμε μια κακοκαιρία σαν αυτή των τελευταίων ημερών για να εκτιμήσουμε αυτά που θεωρούμε δεδομένα. Έχουμε τόσα πολλά, που μπορούμε και να προσφέρουμε σ’ αυτούς που δεν έχουν. Με έναν τρόπο μαγικό, αυτό μας κάνει πιο πλούσιους.

 

Photo Credits: Kosmas Koumianos/ActionAid

Λεζάντα κεντρικής φωτογραφίας: Για όλα τα παιδιά που έχουν μάθει να είναι μαχητές. Σενεγάλη, 2019

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η τέχνη του να κάνεις Τέχνη

Παρασκευή Φεβρουαρίου 5, 2021 - 12:04, by Δέσποινα Καρδογέρου - Θεατρολόγος και Συντονίστρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων ActionAid
Main Image

Το τελευταίο διάστημα, ολόκληρη η ελληνική κοινωνία καλείται να διαχειριστεί μια βαθιά ρωγμή στον εργασιακό χώρο του πολιτισμού και της τέχνης, σε σχέση με την έμφυλη, και όχι μόνο, βία. Όπως συμβαίνει σε πολλές παρόμοιες περιπτώσεις, όταν ο αέρας λυσσομανά, αυτά που σηκώνονται πρώτα πολύ ψηλά είναι φωνές, κρίσεις, αφορισμοί, δαιμονοποιήσεις, εκ νέου λεκτική και σεξιστική βία και η λίστα δεν σταματά εδώ. Είναι τόσο εκκωφαντικός ο θόρυβος αυτός, που μετά βίας υπάρχει χώρος και χρόνος να ακουστούν σκέψεις και στοχασμοί τόσο για τα αίτια, τους τρόπους αντιμετώπισης, όσο φυσικά και για την πρόληψη της βίας. 

Δεν θα σταθώ καθόλου στην επικαιρότητα, χωρίς αυτό να αποτελεί άφεση αμαρτιών στα άτομα που συστηματικά και για χρόνια ασκούν βία σε άλλα άτομα, αλλά με αφορμή αυτή θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες σκέψεις για την τέχνη και τον κοινωνικό της χαρακτήρα σε σχέση με τη βία εν γένει. Και επειδή οι σκέψεις μου αυτές δεν χωρούν στο πραγματικό κοινωνικό πλαίσιο της ελληνικής κοινωνίας του 2020, θα σας παρακαλούσα να κλείσετε για λίγο τα μάτια σας και να φανταστείτε ότι όλες και όλοι ζούμε σε μια κοινωνία, όπου η τέχνη βρίσκεται στο ελληνικό δημόσιο σχολείο ως οργανικό μέρος του αναλυτικού προγράμματος. Φανταστείτε τώρα ότι όλες και όλοι έχουμε την ευκαιρία να γινόμαστε αποδέκτες και δημιουργοί της τέχνης σε όλες τις μορφές της και σε όλες τις βαθμίδες, με την υποστήριξη προσωπικού καταρτισμένου εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά. Φανταστείτε, επίσης, ότι όλες και όλοι «ασκούμασταν» από μικρή ηλικία καθημερινά στην συνεργασία, στον γόνιμο και ενεργητικό διάλογο, στη συν-δημιουργία. Φανταστείτε, τέλος, ότι όλες και όλοι μαθαίναμε να στεκόμαστε κριτικά απέναντι σε στάσεις, συμπεριφορές και στερεοτυπικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει καλλιτέχνης, ποιο είναι το (στερεοτυπικό) προφίλ του μεγάλου σκηνοθέτη,  ζωγράφου, πώς παράγεται ένα έργο, πόσο μάλλον το θεατρικό, ως έργο ύψιστης συλλογικής τέχνης, ενώ παράλληλα καλλιεργούσαμε στο σχολικό περιβάλλον αξίες όπως αλληλεγγύη, ομαδικότητα και δεξιότητες όπως επίλυση συγκρούσεων, ενεργητική ακρόαση, αναγνώριση των ορατών και αόρατων μορφών βίας, διαχείριση άγχους και θυμού. 

Πώς, λοιπόν, θα είχε διαμορφωθεί η κοινωνία μας αν συνέβαιναν τα παραπάνω; Τι είδους πολιτισμό θα παρήγαγε η κοινωνία μας και από ποιους ανθρώπους; Από μια ελίτ, που τις περισσότερες φορές αυτοχαρακτηρίστηκε, ως θεατράνθρωποι, μεγάλο - καλλιτέχνες και άρα εσκεμμένα ή τελείως στερεοτυπικά ακολούθησαν μία νόρμα για να επιβληθούν στον χώρο, εκμεταλλευόμενοι θεσμικές αδυναμίες και ελλείψεις, προσωπικές ευαλωτότητες και όνειρα;  Ή ο πολιτισμός και το καλλιτεχνικό έργο θα ήταν δουλειά ανθρώπων που μοιράζονται κοινά όνειρα και ελπίδες για έναν ανοιχτό και δημοκρατικό χώρο της τέχνης, όπου οι συγκρούσεις και οι διαφωνίες δεν θάβονται, αλλά λύνονται γόνιμα και εποικοδομητικά;

Θα ήταν νομίζω φλυαρία να παραθέσω σε αυτό το κείμενο την πληθώρα των επιστημονικών ερευνών και μελετών που αποδεικνύουν τη σπουδαιότητα της τέχνης και της ενασχόλησης με αυτήν από μικρή ηλικία για μια κοινωνία δημοκρατική, ανοιχτή, χωρίς μορφές βίας. Θα ήθελα, ωστόσο να καταθέσω τη μικρή, προσωπική μου εμπειρία, έτσι όπως αυτή εμπλέκεται στο θεατρικό γεγονός, ως εμψυχώτρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων της ActionAid με κύριο εργαλείο τις θεατρικές τεχνικές, αλλά και μιας θεατρικής ομάδας ενηλίκων. Η θεατρική πράξη είναι ένα ταξίδι και όπως κάθε ταξίδι, έκτος από απέραντη χαρά και δημιουργία, έχει αρκετές φορές τις αποκοτιές του, κρύβει φόβο και ανασφάλειες. Η μόνη ίσως ασφαλιστική δικλείδα, τουλάχιστον προσωπικά, είναι να εκλαμβάνω τον εαυτό μου ως εργάτρια της τέχνης και ως δασκάλα που υπηρετεί και προτάσσει πρώτα και κύρια τον (εκ)παιδευτικό και κοινωνικό χαρακτήρα του θέατρου και αναζητά μετέπειτα, συλλογικά και συν-δημιουργικά την καλλιτεχνική αρτιότητα. Ευτυχώς,  που τέτοιου είδους προσεγγίσεις δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο, υπάρχουν και δραστηριοποιούνται εκτός των μεγάλων σκηνών και εκθαμβωτικών φώτων της δημοσιότητας και αποτελούν πια «σχολή».

Και πηγαίνοντας και λίγο βαθύτερα, αυτή η «σχολή» δεν ήρθε ως επιφώτιση, αλλά είναι το αποτέλεσμα μακρόχρονης παιδείας, τριβής και βαθιάς αναζήτησης για τον ρόλο της τέχνης στην κοινωνία. Όσο το εκπαιδευτικό σύστημα θεσμικά απαξιώνει και κατακερματίζει την τέχνη στο σχολείο, ενώ παράλληλα δεν ανοίγει τον δρόμο να καλλιεργηθούν συστηματικά αξίες και δεξιότητες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας, έμφυλης ή όχι, νομίζω ότι κατά καιρούς θα καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τέτοιου είδους περιστατικά και να ξανακάνουμε την ίδια κουβέντα.                

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

«- Γιατί το είπε τώρα; - Γιατί τώρα ήθελε.»

Δευτέρα Ιανουαρίου 18, 2021 - 16:50, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Είναι δύσκολο να μπαίνεις στη θέση ενός ανθρώπου που έχει παραβιαστεί. Και μόνο η ιδέα τρομάζει. Η εύκολη αντίδραση είναι να σκεφτείς «Γιατί το είπε τώρα; Μα δε θέλει να προστατεύσει τον εαυτό της/ του;». Προφανώς θέλει. Θέλει πιο πολύ από οποιονδήποτε άλλον που ρωτάει με αγανάκτηση. Το ερώτημα, όμως, που πολλοί και πολλές δεν σκέφτονται είναι το «Γιατί δεν μπορεί να το πει; Γιατί δεν θέλει να το καταγγείλει;». Ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνουμε όσοι και όσες εργαζόμαστε με ανθρώπους που έχουν επιβιώσει από έναν βιασμό ή από μια περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης ή οποιαδήποτε άλλη μορφή έμφυλης βίας είναι ότι ποτέ δεν ρωτάμε «γιατί». Δεν το ρωτάμε, επειδή χωρίς να το καταλαβαίνουμε υπονοούμε την ευθύνη του προσώπου που παραβιάστηκε. Είναι σαν να λέμε έμμεσα ότι έφταιγε γι’ αυτό που έπαθε γιατί δεν έκανε πράγματα που θα τον/την είχαν προστατεύσει.

Μάλλον γι’ αυτό δεν ρωτάμε τους εαυτούς μας «Γιατί δεν μπορεί να το πει;» ή «Γιατί δεν θέλει να καταγγείλει;». Αν απαντήσουμε με ειλικρίνεια, θα βρούμε και δική μας ευθύνη. Κάθε μας ανοχή για σεξιστικά αστεία, κάθε μας σκέψη για την πιθανότητα να προκαλούν τα θύματα, κάθε μας αδυναμία να ακούσουμε με ενσυναίσθηση διαμορφώνει ένα κλίμα ανασφάλειας που αποθαρρύνει την επιθυμία καταγγελίας. Σε χώρους όπου οι σχέσεις εξουσίας είναι έντονες, όπως οι χώροι εργασίας, οι αθλητικές ομοσπονδίες, οι χώροι λήψης αποφάσεων, όλες οι βαθμίδες της εκπαίδευσης και πολλοί άλλοι, λείπουν οι διαδικασίες και οι εγγυήσεις που θα συμβάλλουν σε ασφαλείς καταγγελίες. Το γεγονός αυτό είναι καθοριστικής σημασίας για την εικόνα που αποκτάμε τελικά για το τι συμβαίνει σε αυτούς τους χώρους. Πέρα από τις διαδικασίες, η εκπαίδευση (τυπική, αλλά και όχι τυπική) της κοινωνίας δεν μπορεί να καθυστερεί. Ζούμε σε μια πατριαρχική κοινωνία που το θύμα πάντα φταίει γι’ αυτό που του συνέβη. Τα θύματα καταλήγουν να απολογούνται διαρκώς και να οφείλουν συνέχεια. Οφείλουν να καταγγείλουν, οφείλουν να επανέρχονται και να συνεχίζουν τις ζωές τους άμεσα, οφείλουν να μιλούν για να ενθαρρύνουν τις υπόλοιπες γυναίκες.

Η καταπολέμηση των πατριαρχικών προτύπων, η τοξική αρρενωπότητα που οδηγεί σε βίαιες συμπεριφορές ανεκτές από την κοινωνία, ο σεξισμός δεν είναι μυθικά τέρατα που δεν τα έχουμε δει ποτέ. Είναι παντού γύρω μας και η προσπάθεια να τα εξαφανίσουμε πρέπει να είναι καθημερινή και αδιαπραγμάτευτη. Σε όλους τους χώρους που κινούμαστε και ζούμε. Η πολιτεία οφείλει να εφαρμόζει την ισότητα οριζόντια σε όλες τις πολιτικές της στην πράξη και όχι θεωρητικά. Σε όλες τις συζητήσεις οι γυναίκες πρέπει να έχουν ουσιαστικό λόγο για να μπορούν οι ίδιες να μιλήσουν για το βίωμά τους και όχι μέσω αντιπροσώπων. Οι θεσμικοί διάλογοι για ζητήματα ισότητας δεν μπορούν να γίνονται μονόπλευρα και με πλήρη απουσία των γυναικών. Τα παραπάνω είναι φαινόμενα που έχουμε δει πολύ έντονα στην ελληνική κοινωνία κατά το τελευταίο διάστημα και δεν μπορούν να ανοιγοκλείνουν ανάλογα με την εκάστοτε συγκυρία. Το ζήτημα της έμφυλης βίας δεν επανέρχεται όποτε μας συμφέρει. Δεν το ξεχνάμε ποτέ.

Έτσι, την επόμενη φορά που θα ακούσουμε κάποιον να λέει «τα’ θελε», «είναι υπερβολική» - και όποια άλλη συνήθη έκφραση που επαναθυματοποιεί τα θύματα- ας σκεφτούμε πώς απαντήσαμε. Το να λέμε «είσαι υπερβολική» δεν σημαίνει μόνο  «δεν πιστεύω αυτό που μου λες». Σημαίνει ότι «δεν σε πιστεύω» και παράλληλα «με ενοχλεί ο τρόπος που το λες». Γιατί, λοιπόν, να μας οφείλεται μια προσωπική εξομολόγηση όταν εμείς δεν έχουμε κάνει τίποτα για να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα απέτρεπαν έναν βιασμό ή μια σεξουαλική παρενόχληση; Το ποτέ και πουθενά στη βία κατά των γυναικών είναι καθημερινή προσπάθεια και δεν επανέρχεται αραιά και πού. Είναι εδώ και απαιτεί την καθημερινή μας δράση.

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

Ένταξη της οπτικής του φύλου στους προϋπολογισμούς

Παρασκευή Οκτωβρίου 16, 2020 - 11:00, by Μάττα Σαμίου - Υπεύθυνη Εκστρατειών
Main Image

Η ActionAid σε συνεργασία με το Κέντρο Γυναικών Καρδίτσας, το δήμο Αθηναίων και το δήμο Καρδίτσας, ξεκίνησε ένα καινούριο φιλόδοξο πρόγραμμα για την προώθηση του gender budgeting, δηλαδή της κατάρτισης προϋπολογισμών με την οπτική του φύλου με στόχο την παροχή υπηρεσιών και δημόσιων αγαθών που λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές ανάγκες των φύλων και προωθεί την ισότητα των φύλων.

Τι σημαίνει αυτό; Γιατί δεν είναι αρκετός ένας «ουδέτερος» προϋπολογισμός;

Διάβασα μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία που νομίζω ότι απαντάει σε αυτά τα ερωτήματα και δίνει ένα καλό παράδειγμα του τι σημαίνει βλέπω τον κόσμο με οπτική του φύλου και γιατί δεν αρκεί να μοιράζουμε τα πάντα 50-50 για να εξασφαλίσουμε την ισότητα.

Μια Αγγλίδα δημοσιογράφος που είχε επισκεφτεί ένα μεγάλο πολιτιστικό χώρο στο Λονδίνο, το Barbican, πήγε να επισκεφτεί την γυναικεία τουαλέτα και με τρόμο είδε ότι η ουρά ήταν τεράστια και επεκτεινόταν σε όλο το χώρο.

Είναι γεγονός ότι στις περισσότερες εκδηλώσεις, στο διάλειμμα στο σινεμά, στις συναυλίες και σχεδόν σε όλους τους χώρους μαζικής προσέλευσης η ουρά στις γυναικείες τουαλέτες είναι μεγάλη και κάποιες φορές καταλήγει έξω από την πόρτα του μπάνιου. Συχνά κάνουμε ή μας κάνουν και αστεία για αυτό το φαινόμενο αλλά ποτέ δεν μου είχε περάσει από το μυαλό να ψάξω να βρω πόσο χρόνο χρειάζεται στην τουαλέτα μια γυναίκα και πόσο ένας άντρας και τι διαφορετικές ανάγκες έχουν. Διάβασα λοιπόν ότι σύμφωνα με έρευνες, οι γυναίκες χρειάζονται 2,3 φορές περισσότερο χρόνο από ότι οι άντρες! Αυτό συμβαίνει γιατί οι γυναίκες συνοδεύουν συχνά άλλες ομάδες που χρειάζονται επιπλέον χρόνο στην τουαλέτα, όπως παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρίες. Οι ίδιες επίσης επισκέπτονται περισσότερο την τουαλέτα από ότι οι άντρες: αρκετές βρίσκονται σε εγκυμοσύνη με μικρή χωρητικότητα ουροδόχου κύστης ή έχουν περίοδο και χρειάζεται να αλλάζουν συχνά σερβιέτα ή ταμπόν και επίσης έχουν 8 φορές περισσότερες πιθανότητες από τους άντρες να υποφέρουν από μολύνσεις του ουροποιητικού συστήματος. 

Το να χωρίζουμε λοιπόν τις τουαλέτες 50%-50% μπορεί να μοιάζει επιφανειακά δίκαιο και σωστό. Η δήθεν όμως ίση παροχή, στην πραγματικότητα καταλήγει να λειτουργεί μεροληπτικά κατά των γυναικών. 

Αυτός όμως δεν ήταν ο λόγος που εκείνη τη βραδιά η ουρά ήταν τόσο μεγάλη, χειρότερη από ότι είχε υπάρξει ποτέ. Εκείνη την ημέρα το Barbican είχε αποφασίσει να κάνει όλες τις τουαλέτες «ουδέτερες ως προς το φύλο». Εκτός όμως από τις κλειστές τουαλέτες, το Barbican είχε και χώρους ανοιχτών ουρητηρίων. Οπότε συνέβη αυτό που φαντάζεστε. Στα «ουδέτερα ως προς το φύλο» ουρητήρια προφανώς πήγαιναν μόνο οι άντρες ενώ τις κλειστές τουαλέτες τις χρησιμοποιούσαν όλοι και όλες. Με αυτόν τον τρόπο, οι υπεύθυνοι κατάφεραν να παράσχουν ακόμη περισσότερες επιλογές στους άντρες, μειώνοντας αυτές των γυναικών.

Βλέπουμε λοιπόν πώς ένας αδιάφορος ως προς το φύλο σχεδιασμός και μια τυπικά ισότιμη παροχή αγαθών μπορεί τελικά να αποκλείει τις γυναίκες και συχνά δεν είναι θέμα διάθεσης πόρων αλλά θέμα προτεραιοτήτων.

Αυτή τη θεματική της ένταξης της διάστασης του φύλου στους δημόσιους προϋπολογισμούς αλλά και την ένταξη της διάστασης του φύλου σε όλα τα δημόσια αγαθά και τις υπηρεσίες θα φέρουμε στις δημόσιες συζητήσεις με το πρόγραμμα που μόλις ξεκινήσαμε.

 

Το έργο «Gender Responsive, Accountable and Transparent (GREAT) Budgeting» υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Active citizens fund, με φορέα υλοποίησης την ActionAid.

Το πρόγραμμα Active citizens fund, ύψους € 12εκ, χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία και είναι μέρος του χρηματοδοτικού μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) περιόδου 2014 – 2021, γνωστού ως EEA Grants.

Το πρόγραμμα στοχεύει στην ενδυνάμωση και την ενίσχυση της βιωσιμότητας της κοινωνίας των πολιτών και στην ανάδειξη του ρόλου της στην προαγωγή των δημοκρατικών διαδικασιών, στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τη διαχείριση της επιχορήγησης του προγράμματος Active citizens fund για την Ελλάδα έχουν αναλάβει από κοινού το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το SolidarityNow.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Οι δημόσιες υπηρεσίες στη μετά-Covid εποχή με τις γυναίκες στο επίκεντρο

Τρίτη Ιουνίου 23, 2020 - 11:47, by Αγγελίνα Τσακίρη - Public Awareness Projects Officer
Main Image

Ημέρα Δημοσίων Υπηρεσιών η 23η  Ιουνίου, μια άγνωστη παγκόσμια ημέρα, με μεγάλη, όμως, σημασία. Γιατί είναι σημαντικές οι δημόσιες υπηρεσίες, πώς επηρεάστηκαν από την πανδημία και γιατί εστιάζει η ActionAid στις γυναίκες;

Πρώτα από όλα μέσα από την πανδημία του κορωνοϊού αναδείχθηκε η τεράστια σημασία της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας του τομέα της υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς αυτός βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος λόγω των αυξημένων αναγκών περίθαλψης, ενώ έγινε εμφανής η υποχρηματοδότηση του συγκεκριμένου τομέα και η ανάγκη επένδυσης σε πόρους και σε εργαζόμενους. Λόγω της πανδημίας, αναδείχθηκαν περισσότερο από ποτέ, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας που αντιμετωπίζουν καθημερινά όσοι και όσες δουλεύουν στα δημόσια νοσοκομεία και τις πρωτοβάθμιες μονάδες υγείας, οι ελλείψεις που υπάρχουν σε εξοπλισμό ώστε να τηρούνται τα μέτρα προστασίας, καθώς και οι χαμηλές αμοιβές. Σε δεύτερο επίπεδο, η διάσταση του φύλου γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και κυρίως στην εκπαίδευση και στην υγεία. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τους 14,7 εκατομμύρια εργαζόμενους στον τομέα της υγείας σε όλη την Ευρώπη, το 78% είναι γυναίκες. Στο σημείο αυτό, αξίζει να αναφερθούμε στο χάσμα των αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών εργαζόμενων στον δημόσιο τομέα, με την ψαλίδα να κυμαίνεται από 20% έως και 36% στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με έρευνες των Πανεπιστημίων Loughborough, Durham και Warwick.

Ένας από τους λόγους που συμβαίνει αυτό είναι και το γεγονός ότι οι γυναίκες κυρίως είναι υπεύθυνες για τη φροντίδα των παιδιών, των οικογενειών τους και των μεγαλύτερων, κάτι που τις εμποδίζει από το να διεκδικήσουν υψηλότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ειδικά στις φτωχότερες χώρες. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), οι γυναίκες φέρνουν σε πέρας πάνω από τα τρία τέταρτα της μη αμειβόμενης φροντίδας και της οικιακής εργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

 

Οι δημόσιες υπηρεσίες στη μετά-Covid εποχή με τις γυναίκες στο επίκεντρο - Εσωτερική

Τα παιδιά παίζουν στο κοινοτικό κέντρο φροντίδας παιδιών στο Νεπάλ

Η έκθεση WhoCaresfortheFuture: financegenderresponsivepublicservices της ActionAid, πραγματεύεταιτη χρόνια υποχρηματοδότηση του δημοσίου τομέα στις αναπτυσσόμενες χώρες, το θέμα της φροντίδας των παιδιών, της εκπαίδευσης, του νερού και άλλων δημόσιων υπηρεσιών και τον αντίκτυπο που αυτά έχουν στη μη αμειβόμενη εργασία των γυναικών και στην οικιακή εργασία. Η έκθεση βασίζεται σε πρωτογενή έρευνα και δείχνει τη σχέση ανάμεσα στη νέα κρίση χρέους και στις δαπάνες για δημόσιες υπηρεσίες, στο πώς η λιτότητα και ο περιορισμός των μισθών στον δημόσιο τομέα, επηρεάζει τις νέες προσλήψεις εργαζόμενων στον τομέα της υγείας και της εκπαίδευσης, ενώ τέλος καταδεικνύει το πώς οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις μπορούν να μεταμορφώσουν τη χρηματοδότηση των δημοσίων υπηρεσιών.

Στην Ελλάδα ο δημόσιος τομέας έχει δεχθεί μεγάλη κριτική τα τελευταία χρόνια, κυρίως γιατί από πολλούς κρίνεται αναποτελεσματικός και απαρχαιωμένος. Η πανδημία του κορωνοϊού μας έδειξε ότι μπορεί να ανταποκριθεί και να λειτουργήσει σε συνθήκες κρίσης, αφού είδαμε να προσαρμόζεται πολύ γρήγορα στις νέες ανάγκες των πολιτών, με τις περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες να λειτουργούν ηλεκτρονικά από απόσταση. Ωστόσο και στην Ελλάδα έγιναν εμφανείς οι ελλείψεις που παρουσιάζει κυρίως ο τομέας της υγείας, δεδομένης της έκτακτης κατάστασης που δημιούργησε η πανδημία.

Σίγουρα η λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών στις ευρωπαϊκές χώρες σε σχέση με τις αναπτυσσόμενες χώρες είναι πολύ διαφορετική, με τις ανάγκες των τελευταίων να είναι πολύ μεγαλύτερες, όμως κοινή συνιστώσα είναι ότι ο δημόσιος τομέας πρέπει να εκσυγχρονιστεί, συμπεριλαμβάνοντας τη διάσταση του φύλου στην απασχόληση και στους μισθούς, την ανταπόκριση στις νέες και ολοένα αυξανόμενες ανάγκες, ειδικά στον τομέα της υγείας, και την ανάγκη επένδυσης σε προσωπικό και πόρους.

Πιο συγκεκριμένα, λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, είναι σημαντικές οι προσλήψεις εργαζομένων πρώτης γραμμής στον τομέα της υγείας, ακόμα και προληπτικά, σε όλες τις χώρες. Με την οικονομική κρίση που φέρνει ο κορωνοϊός, πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα χρηματοδότησης, δυσκολία στην εξυπηρέτηση χρέους, αύξηση της ανεργίας, κλείσιμο επιχειρήσεων, μείωση του ΑΕΠ, με αποτέλεσμα να είναι επιτακτική η ανάγκη να ληφθούν μέτρα προκειμένου να μην περικοπούν οι δαπάνες για βασικές δημόσιες υπηρεσίες και να μην επηρεαστεί η ελεύθερη πρόσβαση των ανθρώπων σε αυτές.

Οι ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και η πρόσβαση σε αυτές, ειδικά των γυναικών και κυρίως στις φτωχότερες χώρες, επηρεάζει το βιοτικό τους επίπεδο, καθώς μπορεί να μην έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε σχολεία και σε νοσοκομεία, με αποτέλεσμα να περιορίζονται στη φροντίδα των παιδιών και στην απλήρωτη εργασία. Χώρες όπως το Κογκό, η Σιέρα Λεόνε, η Ζάμπια, η Γκάνα και η Κένυα ξοδεύουν πολύ περισσότερα χρήματα στην εξυπηρέτηση του χρέους τους απ’ ότι στην υγεία και στην εκπαίδευση, γι’ αυτό και σε αυτές τις χώρες είναι εντονότερα τα φαινόμενα της διάστασης του φύλου, της απλήρωτης εργασίας και της οικιακής φροντίδας.

Η ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών και η δυνατότητα πρόσβασης από όλους, είναι εξαιρετικά σημαντική σε παγκόσμιο επίπεδο και ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς η παροχή δημόσιων υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στο φύλο μπορεί πραγματικά να μεταμορφώσει τη ζωή των γυναικών και κατά συνέπεια του κόσμου. Για τους λόγους αυτούς, στην ActionAid πιέζουμε για έναν δημόσιο τομέα που θα προστατεύει τους πιο ευάλωτους και θα λειτουργεί για να φέρει περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη.

 

Credits Εσωτερικής Φωτογραφίας: Bikash Acharya/ActionAid

Credits Κεντρικής Φωτογραφίας: Karin Schermbrucker/ActionAid

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

3 πράγματα που ήθελα να ακούσει η Ελληνική Βουλή

Δευτέρα Ιουνίου 1, 2020 - 14:24, by Μάττα Σαμίου - Υπεύθυνη Εκστρατειών
Main Image

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ActionAid στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο προχώρησε στην άμεση ενίσχυση των υπηρεσιών που προσφέρουν υποστήριξη σε γυναίκες, ιδιαίτερα σε θύματα βίας καθώς στην ανάληψη εθνικών πρωτοβουλιών ώστε όλες οι γυναίκες να συμμετέχουν ισότιμα στην οικονομική και την κοινωνική ζωή την επόμενη μέρα. 

Την Παρασκευής 22 Μαΐου έλαβα πρόσκληση να συμμετάσχω μαζί με 37 ακόμα εκπροσώπους γυναικείων οργανώσεων σε τηλεδιάσκεψη της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Ελληνικής Βουλής με θέμα συζήτησης: «Η Ενδοοικογενειακή βία στον καιρό του κορωνοϊού. Οι γυναικείες οργανώσεις καταθέτουν την εμπειρία τους».

Στην εισήγησή μου μίλησα για τρία από τα ζητήματα που μας απασχολούσαν και πριν την πανδημία, αλλά απέκτησαν άλλη σημασία μετά από αυτήν και θα πρέπει να τα λάβουμε υπόψη στην προσπάθεια ανάκαμψης την επόμενη ημέρα, όταν δηλαδή όλα αυτά θα είναι παρελθόν. 

1ον. Για το θέμα της ενδοοικογειακής βίας

Η ActionAid εκτιμάει την άμεση ανταπόκριση της Γενικής Γραμματείας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων να τρέξει καμπάνια για την ενημέρωση και υποστήριξη των γυναικών - θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Θεωρούμε αναγκαία τη συνέχιση του τηλεοπτικού μηνύματος για τη Γραμμή SOS 15900, σε σταθερή βάση καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Θα πρέπει, επίσης, να ληφθούν υπόψη οι χιλιάδες γυναίκες που ζουν στη χώρα και δεν μιλούν ελληνικά, τόσο με μεταφρασμένο υλικό στην εκστρατεία ενημέρωσης, όσο και με διερμηνείς στη Γραμμή SOS και σε όλες τις υπηρεσίες προστασίας ώστε να συμπεριλάβουμε και όσες γυναίκες βρίσκονται σε πολλαπλή ευαλωτότητα. [1]  

2ον. Για το θέμα της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία

Η ActionAid ζητάει την άμεση επικύρωση της διεθνούς σύμβασης κατά της βίας και της παρενόχλησης που ψηφίστηκε την Παρασκευή 21 Ιουνίου 2019 από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας στη Γενεύη. Ήταν μια μεγάλη νίκη μετά από πολλά χρόνια πιέσεων και κινητοποιήσεων από οργανώσεις και συνδικαλιστικούς φορείς σε ολόκληρο τον κόσμο και στην Ελλάδα. Από τον Ιούνιο πέρασε σχεδόν ένας χρόνος και η ελληνική κυβέρνηση δεν την έχει ακόμα επικυρώσει. [2] Σήμερα, αυτή η Σύμβαση είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Εκτός των άλλων μέτρων που προβλέπει για την προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων και όσων εργάζονται σε άτυπη εργασία, είναι πολύ σημαντικό ότι προβλέπει έναν ευρύ ορισμό του χώρου της εργασίας, όχι μόνο στο φυσικό χώρο που έχει καθιερωθεί να δουλεύουμε, σε ένα γραφείο ή σε μια επιχείρηση για παράδειγμα, αλλά σε κάθε έκφανση της επαγγελματικής μας ζωής όπου και αν λαμβάνει χώρα, ακόμα και στο σπίτι κάτι που τους τελευταίους μήνες έγινε η καθημερινότητα για χιλιάδες εργαζόμενες και εργαζόμενους. Εξάλλου, δεδομένων των συνθηκών ανεργίας και των επισφαλών συνθηκών εργασίας που επέτειναν τα μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας, η επικύρωση της σύμβασης είναι επιβεβλημένη, καθώς φοβόμαστε ότι πολλές γυναίκες ενδεχομένως να βρεθούν υπό την απειλή της απόλυσης και τον κίνδυνο της σεξουαλικής παρενόχλησης μην έχοντας άλλες εργασιακές επιλογές. 

3ον. Για το θέμα της φροντίδας του σπιτιού

Η ActionAid ζητάει να αναγνωριστεί και να μοιραστεί δίκαια η μη αμειβόμενη εργασία φροντίδας στο σπίτι και την οικογένεια, ευαισθητοποιώντας το κοινό με καμπάνιες ενημέρωσης και άλλες σχετικές δράσεις. Πριν την πανδημία, οι γυναίκες παρείχαν πάνω από τα 3/4 του συνολικού όγκου της φροντίδας της οικογένειας και του σπιτιού. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η ανισότητα αυτή τις τελευταίες εβδομάδες αυξήθηκε.[3] Πολλές άνεργες γυναίκες που στηρίζει η ActionAid στο Επίκεντρο, τον χώρο που λειτουργούμε στον Κολωνό για την υποστήριξη του τοπικού ευάλωτου πληθυσμού, αναγκάστηκαν να σταματήσουν την αναζήτηση εργασίας για να φροντίσουν τα παιδιά τους. Μητέρες που βρέθηκαν χωρίς εισόδημα, σε επιδοματικό κενό, χωρίς να έχουν φροντίδα για τα παιδιά, χωρίς να μπορούν να αναζητήσουν δουλειά, μπαίνοντας σε φαύλο κύκλο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Για την άμβλυνση αυτής της ανισότητας, εκτός της καμπάνιας ευαισθητοποίησης που ανέφερα παραπάνω, θεωρούμε αναγκαία την πρακτική εφαρμογή της πρόσφατης νομοθεσίας για την ένταξη της διάστασης του φύλου στους δημόσιους προϋπολογισμούς αλλά και την ένταξη της διάστασης του φύλου σε όλα τα δημόσια αγαθά και τις υπηρεσίες.

Στο πλαίσιο της εκστρατείας Ποτέ και Πουθενά, η ActionAid πραγματοποιεί ποσοτική και ποιοτική έρευνα για την παρενόχληση στον χώρο της εργασίας, έχοντας ως περίπτωση μελέτης τον επισιτιστικό και τουριστικό κλάδο (μπαρ, εστιατόρια, καφέ, ξενοδοχεία κτλ). Αν υπάρχουν γυναίκες που θα ήθελαν να μοιραστούν μια προσωπική εμπειρία παρενόχλησης σε χώρο εργασίας, τις οποίες θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε στην έρευνα, μπορούν να το κάνουν και ανώνυμα επικοινωνώντας μαζί μου στο matta.samiou@actionaid.org.

 

___________________________________________________________________________

[1] Πολλαπλή ευαλωτότητα: η έκθεση σε πολλαπλούς κινδύνους λόγω φύλου ταυτόχρονα (σεξουαλικής εκμετάλλευσης, κακοποίησης, μονογονεϊκότητας, επαπειλούμενης εγκυμοσύνης, προσφυγικής ιδιότητας κ.λπ.).

[2] Εκστρατεία Ποτέ και Πουθενά

[3] Όταν η Πανδημία Συνάντησε την Ελληνική Οικογένεια, ΜΥΛΑΙΔΗ ΣΤΟΥΜΠΟΥ, Αθηνέα

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

«Ποτέ να μην ξεχάσουμε τι ‘κάναν στην Ελένη…»

Παρασκευή Μαΐου 15, 2020 - 11:16, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Η ανάγνωση των ειδήσεων κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση ειδικά σε ό,τι αφορά στα ζητήματα των στερεοτύπων λόγω φύλου και της βίας κατά των γυναικών. Σε όλες τις έρευνες που διαβάζουμε κατά καιρούς σχετικά με το πώς αντιμετωπίζονται τα θύματα έμφυλης βίας, υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό: τα θύματα καταλήγουν να κατηγορούνται είτε ότι προκάλεσαν αυτό που τους συνέβη είτε ότι δεν προσπάθησαν αρκετά να το αποτρέψουν. Αυτό είναι ένα χτύπημα κάτω από τη μέση για κάθε άνθρωπο που έχει βρεθεί σε παρόμοια θέση, αλλά και για όποιον και όποια αισθάνεται τη σοβαρότητα της κάθε κατάστασης. Αυτό είναι πλήγμα για τον πολιτισμό μας. Αυτό δεν μπορεί να συνεχίζει να χαρακτηρίζεται ως υστερική υπερβολή. 

Όταν άνοιξαν ξανά τα δικαστήρια μετά την καραντίνα, η δίκη για τον βιασμό και τη γυναικοκτονία της Ελένης Τοπαλούδη συνεχίστηκε. H εισαγγελέας της έδρας, έκανε την αγόρευσή της συμπεριλαμβάνοντας στοιχεία που κάνουν κάθε δημοκρατικό πολίτη να ανησυχεί, όχι επειδή παρουσιάστηκαν συναισθηματικά, αλλά γιατί θίγουν σπουδαία ζητήματα που πολλοί παραβλέπουν. Οι ρόλοι του Εισαγγελέα, των Δικαστών, των συνηγόρων, των ενόρκων, του ακροατηρίου, των μέσων μαζικής ενημέρωσης, των προσώπων που κατέχουν πολιτικές θέσεις περιγράφονται πολύ καθαρά στο Σύνταγμα και σε σειρά νόμων. Μάλιστα, είναι τόσο ξεκάθαροι που πρέπει να καταβάλλει κανείς μεγάλη προσπάθεια για να καταλάβει κάτι διαφορετικό. Αν είναι κάτι που μπερδεύει τα πράγματα είναι ότι έχουμε συνηθίσει να ζούμε σε ένα περιβάλλον που οι έννοιες έχουν χάσει το νόημά τους και βλέπουμε μόνο το άσπρο και το μαύρο.

Αυτό που πρέπει να μείνει από τη δίκη μέχρι τώρα, είναι ότι για πρώτη φορά έγινε σαφές πως κάθε γυναίκα έχει το δικαίωμα να πει όχι, ότι κανένα θύμα δεν τα ‘θελε και τα ‘παθε και ότι δεν μιλάμε απλώς για ανθρωποκτονία, αλλά για γυναικοκτονία, έγκλημα που πρέπει να προβλεφθεί νομικά και ξεχωριστά γιατί το κίνητρό του είναι διαφορετικό από τη γενική πρόβλεψη του άρθρου 299 του ποινικού κώδικα. Οι αντιδράσεις είναι λογικές και αναμενόμενες. Κανένας δε δέχεται εύκολα την αλλαγή που ανατρέπει τον τρόπο που σκέφτεται και ζει, ειδικά όταν η αλλαγή σχετίζεται με την κατοχή και την άσκηση δύναμης.

Προσπαθώντας να βάλω σε σειρά τις σκέψεις μου, συνειδητοποίησα τις πολλές ομοιότητες της υπόθεσης της Ελένης Τοπαλούδη με αυτήν του Βαγγέλη Γιακουμάκη. Οι ομοιότητες αφορούσαν κυρίως στον τρόπο με τον οποίο οι κατηγορούμενοι έφτιαξαν σιγά σιγά τη γραμμή υπεράσπισής τους, αλλά και στο πόσο εκτέθηκαν προσωπικές πληροφορίες για τη ζωή της Ελένης και του Βαγγέλη χωρίς να χρειάζεται. Όλοι και όλες θυμόμαστε. Και επειδή ακριβώς η μνήμη είναι ένα από τα χαρακτηριστικά πάνω στα οποία οι κοινωνίες χτίζουν την ανθεκτικότητά τους, το να μην ξεχνάμε είναι κυρίως δημοκρατικό καθήκον και όχι πολυτέλεια, ειδικά όταν μιλάμε για τη δικαιοσύνη. Ποτέ να μην ξεχάσουμε τι ‘καναν στην Ελένη, λοιπόν…

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗ

«Κι αν δεν μπορώ να μείνω σπίτι;»

Παρασκευή Μαρτίου 27, 2020 - 17:39, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Το χιούμορ μας και ο τρόπος με τον οποίο αντιδράμε σε κρίσιμες στιγμές, δείχνει πολλά για το ποιοι είμαστε. Ωστόσο, πολλά πράγματα δεν θα μπορούσαν ποτέ να είναι αστεία, πόσο μάλλον σε συνθήκες που οι επιλογές και οι ελευθερίες μας περιορίζονται. Από τη στιγμή που αναγκαστήκαμε να μείνουμε σπίτι για να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας και τους γύρω μας από τον κορωνοϊό, ξεκίνησαν να κυκλοφορούν μεταξύ σοβαρού και αστείου εικόνες και βίντεο που μιλούσαν για μεγάλη αύξηση των διαζυγίων λόγω της καραντίνας και τα μέτρα που πρέπει να λάβουν τα ζευγάρια για να αντέξουν τους συντρόφους ή  τις συντρόφους τους. Πολλά από αυτά, ωστόσο, δεν είναι καθόλου αστεία, αλλά το ακριβώς αντίθετο. «Πρώτος θάνατος λόγω κορωνοϊού. Άντρας στραγγάλισε τη σύζυγό του μετά από τρεις ημέρες καραντίνας μέσα στο σπίτι», έλεγε ένα από αυτά, ενώ σε μία άλλη φωτογραφία, φαίνεται ένας άντρας με χειρουργική μάσκα και δίπλα του μια γυναίκα με πολλές στρώσεις χαρτοταινίας στο στόμα και σε ένα άλλο βίντεο μια φιμωμένη γυναίκα, της οποίας ο σύζυγος -για να αποφύγει τη γκρίνια- την έκλεισε στο ψυγείο μέχρι να λήξει η καραντίνα. «Αστεία» όλα. Περίεργη αίσθηση του χιούμορ σε μια χώρα που πολλοί δράστες ομολογούν στα δικαστήρια ότι χτυπούν και σκοτώνουν για πλάκα.

Ιστορικά, κατά τη διάρκεια υγειονομικών κρίσεων, αλλά και άλλων γεγονότων που όσο διαρκούν μας κρατούν για σημαντικό χρόνο στο σπίτι, έχει παρατηρηθεί αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας. Ήδη από τις πρώτες μέρες της καραντίνας, ο Σύνδεσμος για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια στην Κύπρο (ΣΠΑΒΟ) κατέγραψε αύξηση της τάξης 30% στις τηλεφωνικές κλήσεις με αίτημα την υποστήριξη για άσκηση βίας μέσα στην οικογένεια.[1] Η έρευνα της ActionAid για την ενδοοικογενειακή βία κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, που δημοσιεύτηκε μέσα στο 2018 συμπέρανε, μεταξύ άλλων, ότι η κρίση από μόνη της δεν αύξησε τη βία, αλλά βοήθησε να βγουν στην επιφάνεια βίαιες συμπεριφορές που εκδηλώνονταν μέσα στα χρόνια. Με τον ίδιο τρόπο, ο περιορισμός στο σπίτι θα βγάλει στην επιφάνεια εξίσου συμπεριφορές βίαιες.

Για όσους δέχονται τη βία μέσα στην οικογένεια, που είναι συνήθως γυναίκες και παιδιά, είναι διαθέσιμη η τηλεφωνική γραμμή 15900 του Δικτύου της Γενικής Γραμματείας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, που παρά τις δυσκολίες υποστηρίζει και καθοδηγεί χιλιάδες γυναίκες. Για να μπορούμε να έχουμε διαρκώς αποτελεσματικές υπηρεσίες, οι δομές φιλοξενίας, η δημόσια υγεία και όλοι οι κρίκοι της αλυσίδας προστασίας, θα πρέπει να έχουν το προσωπικό που χρειάζονται για να λειτουργήσουν και όχι λιγότερο. Οι επαγγελματίες πρέπει να υποστηρίζονται και εκείνοι κατάλληλα για να αποφεύγουν την εργασιακή εξουθένωση (burnout), ενώ πρέπει, επίσης, να έχουμε τις απαραίτητες στέγες έκτακτης φιλοξενίας για να μπορούν να έχουν καταφύγιο όλοι όσοι το έχουν ανάγκη.

Το ότι το σπίτι δεν είναι ένα ασφαλές μέρος για όλο τον κόσμο και ότι κάποιοι δεν έχουν καν σπίτι για να μπορέσουν να προφυλαχθούν το ξέραμε εδώ και καιρό. Αν, λοιπόν, το ξέραμε, γιατί δε φροντίσαμε να προετοιμαστούμε κατάλληλα για να μη μείνει κανένας πίσω; Η σημερινή κατάσταση θα φέρει αλλαγές σε πολλούς τομείς και θα αλλάξει τον τρόπο που εργαζόμαστε, τον τρόπο που επικοινωνούμε, τον τρόπο που ζούμε. Βασική πρόκληση, όταν όλο αυτό περάσει, είναι να μην επιτρέψουμε ποτέ ξανά να μείνουν πίσω όσοι το έχουν περισσότερο ανάγκη, τις γυναίκες και τα παιδιά που βιώνουν βία μέσα στο σπίτι τους. Ως τότε, δυστυχώς, το «Μένουμε Σπίτι» δεν είναι το ίδιο ανώδυνο για όλους.

Photo credits: ActionAid

[1] Ενδεικτικά σε άλλες χώρες: France 24, Trapped at home: Domestic violence victims at high risk in coronavirus confinement: https://www.france24.com/en/20200325-trapped-at-home-domestic-violence-victims-at-high-risk-in-coronavirus-confinement και The Guardian, Warning over rise in UK domestic abuse cases linked to coronavirus, https://www.theguardian.com/society/2020/mar/26/warning-over-rise-in-uk-domestic-abuse-cases-linked-to-coronavirus.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΡΑΣΗ

Γλωσσικά Αόρατες

Τετάρτη Φεβρουαρίου 26, 2020 - 16:14, by Ασπασία Κάκαρη - Επικεφαλής τμήματος Επικοινωνίας, Συνηγορίας & Εκστρατειών
Main Image

Είναι εύκολο να παρατηρήσει κανείς ότι ενώ η πλειοψηφία των υποστηρικτών της ActionAid είναι γυναίκες, σπάνια αναφερόμαστε στις υποστηρίκτριές μας. Μιλάμε και γράφουμε για τους υποστηρικτές, τους εργαζομένους, τους εθελοντές μας, τον καθένα από μας, όλους μας, θεωρώντας φυσικά ότι συμπεριλαμβάνουμε τις υποστηρίκτριες, τις εργαζόμενες, τις εθελόντριες μας, την καθεμιά μας, όλες μας. Και δεν είμαστε η μόνη οργάνωση που δεν χρησιμοποιεί έμφυλους τύπους, δηλαδή μια συμπεριληπτική προς το φύλο γλώσσα. Πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην Ελλάδα αναφέρονται στους πρόσφυγες, τους κρατουμένους, τους εκπαιδευτές, τους βουλευτές και τους ηγέτες αφήνοντας απέξω, ανεξαρτήτως προθέσεων, τις προσφύγισσες, τις κρατούμενες, τις εκπαιδεύτριες, τις βουλεύτριες και τις ηγέτιδες.

Και που είναι το πρόβλημα, θα μου πείτε; Λέμε ο/η βουλευτής, ο/η ηγέτης, ο/η πρόεδρος. Δεν υπάρχει κανένα γραμματικό λάθος. Τα θηλυκά παραλείπονται ως ευκόλως εννοούμενα. Πόσο ευκόλως εννοούμενες είναι, όμως, οι βουλεύτριες και οι ηγέτιδες στον κόσμο μας και πόσω μάλλον στη χώρα μας; “Όπως στις μεγάλες εταιρείες της Αμερικής και της Ευρώπης υπάρχει η αόρατη και άγραφη “γυάλινη οροφή” που εμποδίζει τις γυναίκες να ανέβουν πάνω από κάποιο ορισμένο επίπεδο της  ιεραρχίας”, γράφει ο Νίκος Σαραντάκος στο βιβλίο του Γλώσσα μετ’ εμποδίων[1], “έτσι και στη δική μας γλωσσική πραγματικότητα υπάρχει μια αόρατη οροφή που παραδέχεται γυναίκες εργάτριες και καθαρίστριες, άντε ποιήτριες και πιανίστριες, ακόμα και λογίστριες και καθηγήτριες αλλά όχι παραπάνω: όχι δικάστριες, βουλεύτριες, προς Θεού!”.

Πολλά έχουν γραφτεί για τα θηλυκά επαγγελματικά αλλά δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας και η επιλογή αφήνεται κάθε φορά στη διακριτική ευχέρεια του χρήστη της γλώσσας. Ομολογώ ότι κι εγώ μέχρι σήμερα προτιμούσα τη λύση του αρσενικού τύπου (π.χ. η γιατρός, η βουλευτής), όχι μόνο για λόγους οικονομίας, αλλά και γιατί πολλά από τα θηλυκά και κυρίως τα σε -ίνα, -ίσσα, -έσσα μου ακούγονταν κάπως υποτιμητικά και όχι τόσο σωστά όσο οι αντίστοιχοι θηλυκοποιημένοι αρσενικοί τύποι. Ωστόσο, σήμερα κατανοώ ότι πίσω από αυτή τη γλωσσική επιλογή κρύβεται η διεκδίκηση της πλήρους εξίσωσης της γυναίκας με τους άνδρες συναδέλφους της και όχι της αναγνώρισης της διαφορετικότητάς της. Πόσο σωστή -όχι τόσο γραμματικά όσο κοινωνικά- είναι όμως μια επιλογή που αφήνει απέξω από την πρόσληψη του κόσμου μας το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού;

 "Πίσω από τη γενετική χρήση του αρσενικού δεν υπάρχουν άντρες και γυναίκες, αλλά συχνά μόνον άνδρες”, αναφέρει ο Οδηγός χρήσης μη σεξιστικής γλώσσας στα διοικητικά έγγραφα[2]της πρώην Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων, “και ο γλωσσικός εξοβελισμός των γυναικών οδηγεί στον συμβολικό αποκλεισμό τους από όλα τα πεδία και τις δραστηριότητες της κοινωνίας που χαίρουν κάποιας αναγνώρισης ή αξίας”. Άλλωστε είναι γνωστό ότι η γλώσσα δεν αντανακλά μόνο αλλά επηρεάζει και τις αντιλήψεις και τις συμπεριφορές μας.

Μήπως, λοιπόν, θα πρεπε να σπάσουμε τη δύναμη της συνήθειας και να υιοθετήσουμε μια περισσότερο συμπεριληπτική γλώσσα αποφεύγοντας τον γενικό αρσενικό τύπο; Μήπως είναι προτιμότερο να επιβαρύνουμε τα κείμενά μας με διπλούς (ή ακόμα και περισσότερους) τύπους αντί να τα επιβαρύνουμε με τα έμφυλα στερεότυπα με τα οποία μεγαλώσαμε; Στην τελική το τι είναι και τι δεν είναι δόκιμο στη γλώσσα δεν είναι θέσφατο, αλλά ορίζεται κοινωνικά και επαναπροσδιορίζεται σε κάθε εποχή. Αν θέλουμε, λοιπόν, να κάνουμε ορατές τις γυναίκες στο δημόσιο χώρο, θα έπρεπε να τις κάνουμε ορατές και στον δημόσιο λόγο.

 

Photo Credits: ActionAid

 


[1]      Σαραντάκος Ν., Γλώσσα μετ’ εμποδίων – Συμβολή στη χαρτογράφηση του γλωσσικού ναρκοπεδίου, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα, 2007.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Η αναζήτηση της ευτυχίας

Πέμπτη Ιανουαρίου 16, 2020 - 15:19, by Μάρα Ψαράκη - Reporting & Content Coordinator
Main Image

Τελευταία μέρα στη Σενεγάλη κι έχουμε επιστρέψει στο Ντακάρ. Καθόμαστε για φαγητό με τον Κοσμά δίπλα στη θάλασσα, αποκαμωμένοι από τη ζέστη και γεμάτοι εικόνες και ιστορίες. «Το ξέρεις ότι θα σου πάρω κι εσένα συνέντευξη, έτσι;» του λέω και βάζω το κασετοφωνάκι να γράφει. Αργά ή γρήγορα η συζήτηση περιστρέφεται και πάλι γύρω από την ευτυχία. 

ΧΤ32418 -Senegal- Koumianos

Τελικά πού βρίσκεται ο δρόμος για την ευτυχία;

Επί μία εβδομάδα που εγώ παίρνω συνεντεύξεις από τους ανθρώπους που συμμετέχουν στα προγράμματα της ActionAid και ο Κοσμάς καταγράφει με τον φακό του στιγμιότυπα της καθημερινότητας, με τον ένα ή με τον άλλον τρόπο το καίριο ερώτημα παραμένει ένα: «η ευτυχία». Είναι εύκολο να σου καρφωθεί αυτή η ιδέα στο μυαλό όταν αφήνεις έστω για λίγο τη φρενίτιδα της πόλης και βρίσκεσαι στην επαρχία. Πόσο μάλλον αν είσαι στη σενεγαλέζικη επαρχία, σε μέρη που δεν απεικονίζονται ούτε με κουκκίδα πάνω στον χάρτη. Κι όμως, τα πρόσωπα των ανθρώπων σε τούτο «το μεγάλο πουθενά» μοιάζουν γαληνεμένα και μόλις τους μιλάς φωτίζονται μ’ ένα πλατύ χαμόγελο.

pic1

Ο φωτογράφος Κοσμάς Κουμιανός ταξίδεψε εθελοντικά στη Σενεγάλη, ντύνοντας με τις φωτογραφίες του τα λόγια που μας αφηγήθηκαν οι κάτοικοι

«Ζέστη, ε;» μας λένε χαμογελαστοί, βλέποντάς μας να σκουπίζουμε τον ιδρώτα από τα μέτωπά μας. Αρχικά νομίζω πως μας λυπούνται, μα αμέσως μετά βλέπω και τα δικά τους πρόσωπα να στάζουν, ενώ τα ρούχα τους έχουν αλλάξει κατά τόπους χρώμα από την υγρασία. «Πολλή ζέστη,» απαντάμε. Το θερμόμετρο γράφει 35 βαθμούς Κελσίου, με αίσθηση 44. «Δεν ήταν έτσι πριν λίγα χρόνια,» συνεχίζουν. «Έχει αλλάξει πολύ ο καιρός!»

Σ’ αυτή την αφόρητη ζέστη, οι περισσότεροι μετακινούνται με τα πόδια. Διανύουν χιλιόμετρα, συχνά φορτωμένοι, μέχρι να βγουν στον κεντρικό και να στοιβαχτούν σε κάποιο λεωφορείο, που θα τους μεταφέρει ως την πόλη. Πού και πού συναντάμε κάνα γαϊδουράκι, με την οικογένεια ανεβασμένη στην καρότσα. Άλλες φορές πάλι βλέπουμε μόνο γαϊδουράκια να περπατούν στον δρόμο ή στα χωράφια και πλάι τους ένα αγόρι με μια βίγλα, να τα οδηγεί ποιος ξέρει πού. Αγόρι πάντα, ποτέ κορίτσι. Είναι ανδρική δουλειά αυτή… Οι γυναίκες εξάλλου κάνουν όλα τα υπόλοιπα. 

Κάποιοι λίγοι, ή μάλλον κάποιοι ελάχιστοι, προφανώς πιο προνομιούχοι, έχουν αποκτήσει μηχανάκι. Χάρηκαν τόσο όταν κατάφεραν να το αγοράσουν, που το άφησαν τυλιγμένο με τη ζελατίνα, να φαίνεται ότι είναι καινούργιο. Σιγά-σιγά η ζελατίνα βρώμισε και σχίστηκε, το μηχανάκι άρχισε να φθείρεται από τις πέτρες και τους χωματόδρομους, μα αυτοί εκεί, δε λένε να το ξετυλίξουν. Στα μάτια τους παραμένει κάτι σπουδαίο (και είναι!), οπότε πρέπει να το προστατεύουν.

Σ’ ένα από τα νησάκια της κοινότητας Νιοντιόρ, εκεί όπου ο χρόνος δείχνει να έχει σταματήσει και οι συνθήκες είναι πραγματικά σκληρές, συναντάμε κάτι παιδιά να παίζουν τη δική τους τυφλόμυγα. Ένα τεντωμένο σκοινί τυλιγμένο γύρω από τους κορμούς δυο δέντρων και πάνω του δεμένα σκουπίδια. Κάθε τόσο, καλύπτουν τα μάτια ενός παιδιού μ’ ένα πανί, του δίνουν ένα ψαλίδι στο χέρι και το φέρνουν γύρω-γύρω μέχρι να χάσει τον προσανατολισμό του. Μετά το παιδί αρχίζει να περπατάει στα τυφλά, δειλά-δειλά, προσπαθώντας να βρει το σκοινί και να κόψει ένα από τα σκουπίδια που κρέμονται. Είτε τα καταφέρει είτε όχι, όλοι γελούν. Πηγαία και δυνατά… Έχουν ταλέντο τα παιδιά να ξετρυπώνουν την ευτυχία όπου κι αν κρύβεται… Κι εδώ που είμαστε, πιστέψτε με, η ευτυχία είναι καλά κρυμμένη.

ΧΤ34465 - Senegal - koumianos

Και ξαφνικά, κάποιος αφήνει την τυφλόμυγα για να ποζάρει μπροστά στον φακό

Οι ελλείψεις είναι τεράστιες κι όπου κι αν στρέψεις το βλέμμα σου, το καταλαβαίνεις. Το νερό της θάλασσας εισχωρεί στα χωράφια των κατοίκων και το αλάτι καταστρέφει τις καλλιέργειές τους. Η θάλασσα δεν τους προσφέρει τόσα ψάρια όσο παλιά. Τα κέντρα υγείας άδεια από εξοπλισμό και τα νοσοκομεία μόνο στις μεγάλες πόλεις. Τα σχολεία θυμίζουν άλλες εποχές, οι αίθουσες διδασκαλίας δε φτάνουν και μερικά θρανία καταλήγουν κάτω απ’ τις φυλλωσιές των δέντρων. 

DJI 0281- Senegal - Koumianos

Η εισχώρηση των θαλασσίων υδάτων σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων από τις ακτές επηρεάζει τις ζωές όλων

Μιλάω με τους ανθρώπους να δω τι χρειάζονται και κατά πόσον έχουν βοηθηθεί από τη δράση της ActionAid. Εκεί που η ψυχή μου βαραίνει από τις εικόνες που αντικρίζω, τα λόγια τους για τις μικρές, καθημερινές νίκες, μου δίνουν κουράγιο. Κάποιοι μιλούν για τις τράπεζες σπόρων, άλλοι για τις τεχνικές βιώσιμης αλιείας που διδάχθηκαν, άλλοι πάλι για την αύξηση του εισοδήματός τους χάρη στους συνεταιρισμούς και τα προγράμματα κατάρτισης που παρακολούθησαν. Παράλληλα, οι γυναίκες κάνουν λόγο για ραγδαία μείωση της ενδοοικογενειακής βίας.

Στο τέλος κάθε συνέντευξης, για να κλείσουμε την κουβέντα μας σαν φίλοι που μοιραζόμαστε τις πιο μύχιες σκέψεις μας, τους κάνω την ερώτηση που με ταλανίζει: «Τι είναι για εσένα η ευτυχία;» Ξέρω πως κάτι θα με διδάξουν στη δική μου αναζήτηση και πράγματι το κάνουν. Οι απαντήσεις που παίρνω είναι πολύ διαφορετικές μεταξύ τους.

xt woman Senegal - koumianos

«Κανείς δε γεννιέται σοφός», λέει μια αφρικανική παροιμία

Η Tenning, ηλικίας γύρω στα 40, περιγράφει την ευτυχία ως μια διαρκή κίνηση. «Να μη μένεις ποτέ στάσιμη, κυριολεκτικά και μεταφορικά.» Μου το λέει ως συμβουλή. «Να μαθαίνεις πράγματα και να τα καταφέρνεις μόνη σου, χωρίς βοήθεια.» Για την 59χρονη Ndiaye, η ευτυχία είναι έννοια συνώνυμη της υγείας, ενώ για την 65χρονη Awoa, ευτυχία είναι να βλέπει τα παιδιά της χαρούμενα. Μού λέει επίσης ότι ο άνδρας της έχει πεθάνει και ότι ήταν πολύ αγαπημένοι οι δυο τους. Μέσα της νιώθει ευτυχισμένη όταν θυμάται όσα ζήσανε μαζί. Η Ndaye, στα 36 της, λέει πως ευτυχία είναι να ξέρεις ποια είναι τα δικαιώματά σου και να τα έχεις κατακτήσει, τα θεωρεί αλληλένδετα με αυτό που ονομάζουμε «καλή ζωή». Η δε Aissatou, που έχει αποκτήσει γνώσεις για καίρια νομικά ζητήματα και βοηθάει τις γυναίκες της κοινότητάς της να διεκδικήσουν τα αυτονόητα μέσα από τον γάμο τους, λέει πως ευτυχία για εκείνην είναι κάθε κορίτσι που το βλέπει να συνεχίζει το σχολείο ακόμα και αν του τύχει μια απρόβλεπτη εγκυμοσύνη, και μετά μεγαλώνοντας πιάσει δουλειά και γίνει αυτόνομη γυναίκα. Στο τέλος προσθέτει γελώντας πως ευτυχία θα ήταν να δει επιτέλους μια γυναίκα στο χωριό της να οδηγεί αυτοκίνητο! Αυτό θα σήμαινε πως είναι πολύ δυνατή και τα έχει καταφέρει…

Είναι η τελευταία μας μέρα, όμως, στη Σενεγάλη και με το κασετοφωνάκι να γράφει, παροτρύνω τον Κοσμά να μου δώσει και τον δικό του ορισμό. Μου αφηγείται μια ιστορία και καταλαβαίνω πως για εκείνον η ευτυχία είναι μια διαρκής αναζήτηση, ένα ιδανικό και ταυτόχρονα λόγος ύπαρξης. «Δε μου είπες εσύ. Για εσένα τι είναι;» με ρωτάει. «Θα έλεγα πως ευτυχία είναι να ξυπνάω το πρωί με κέφι για τη ζωή και το βράδυ να πέφτω ξερή στο κρεβάτι, ξέροντας μέσα μου πως είχα μια καλή, γεμάτη ημέρα».

ΧΤ31852 - Senegal - Koumianos

Να χορεύεις σαν να μη σε βλέπει κανείς. Και να χαμογελάς αυθόρμητα κι αληθινά, σαν να μην ξέρεις πως σε τραβούν φωτογραφία

Δεν ξέρω αν έχει διάρκεια η ευτυχία ή αν απαρτίζεται από πολλές ή λίγες ευτυχισμένες στιγμές που σε σημαδεύουν για πάντα. Ξέρω, όμως, πως οι άνθρωποι, όπου κι αν έχω ταξιδέψει, όποια γλώσσα κι αν μιλούν, αναγνωρίζουν την ευτυχία σαν τους την αναφέρεις. Ξέρω, επίσης, πως την ευτυχία, όσο αντίξοες και αν ήταν οι συνθήκες, την αντίκρισα σε πολλά πρόσωπα στο ταξίδι μας. Ξέρω, τέλος, πως όσες μέρες μείναμε στη Σενεγάλη, ξυπνούσα το πρωί με κέφι για τη ζωή και το βράδυ έπεφτα ξερή στο κρεβάτι, ξέροντας μέσα μου πως είχα μια καλή, γεμάτη ημέρα… Κι αυτό από μόνο του κάτι λέει…

Λεζάντα κεντρικής φωτογραφίας: Παντού άνθρωποι που περπατούν χωρίς να διακρίνεται στον ορίζοντα η αφετηρία ή ο προορισμός τους

Φωτογραφίες: Kosmas Koumianos/ActionAid

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Σεξιστικός λόγος για τελευταία φορά;

Τρίτη Νοεμβρίου 12, 2019 - 15:30, by Μαρία Μουρτζάκη -Υπεύθυνη Έρευνας και Θεσμικής Πίεσης
Main Image

Πολλές φορές το μόνο που χρειάζεται για να χαράξει κανείς όρια και να φωτίσει τις περιοχές μεταξύ σοβαρού και αστείου είναι να θέλει να δει τα όσα συμβαίνουν στην πραγματική τους διάσταση. Υπάρχουν, ωστόσο, κάποιες περιπτώσεις που τα πράγματα είναι τόσο ξεκάθαρα που όταν τα όρια ξεπερνιούνται, και μάλιστα όχι μόνο για μία και μοναδική φορά, η πρόθεση παράβλεψής τους είναι σαφής και δεδομένη.

Με αφορμή τον εμπαιγμό της 20χρονης φοιτήτριας που δέχτηκε σεξουαλική παρενόχληση στη βιβλιοθήκη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου από τηλεοπτικό πάνελ, αξίζει να μιλήσουμε ξανά για το ρόλο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα και ιδίως σε ό,τι έχει να κάνει με το σεβασμό προς τους άλλους. Διαπιστώσαμε και πάλι πως ο δημόσιος λόγος που προβάλλεται μέσα από την τηλεόραση και τα υπόλοιπα μέσα είναι ως επί το πλείστον  μισαλλόδοξος και αρνητικά φορτισμένος προς πάσα κατεύθυνση.

Τα αποτελέσματα πολλών ερευνών καταγράφουν τη χαμηλή εμπιστοσύνη που έχει το κοινό προς τα ΜΜΕ. Η επανάληψη συμβάντων, όπως αυτό που περιγράφεται παραπάνω και έλαβε χώρα στην εκπομπή της μεσημεριανής ζώνης τηλεοπτικού σταθμού πανελλήνιας εμβέλειας την περασμένη εβδομάδα, αποδεικνύουν ότι όταν θίγονται τα κακώς κείμενα, το ζήτημα παύει να είναι προσωπικό. Η αυστηρότητα της όποιας κριτικής δεν εξαντλείται σε μία μόνο τηλεοπτική παρουσία, αλλά σε μια ολόκληρη δομή που –έστω και σιωπηρά, αλλά απόλυτα ηχηρά- υποστηρίζει ένα δημόσιο λόγο που είναι σεξιστικός και μισογυνικός και αναπαράγει την κουλτούρα του βιασμού και της σεξουαλικής παρενόχλησης ως αστεία κανονικότητα. Η συζήτηση για τη συναίνεση και το πώς ορίζει το έγκλημα του βιασμού στον Ποινικό Κώδικα κυριάρχησε μέσα στο καλοκαίρι, αλλά φαίνεται πως πολλοί από τους προβληματισμούς που εκφράστηκαν τότε ήταν μόνο επιφανειακοί. Όχι, δεν είναι ένα απλό λάθος το να διακωμωδείς μια σεξουαλική επίθεση. Όχι, δεν ειπώθηκε κατά λάθος ότι οι μετανάστριες μπαίνουν σε βάρκες ούσες έγκυες χωρίς να νοιάζονται για τίποτα. Όχι, δεν ήταν πλάκα ότι ο ίδιος παρουσιαστής που διακωμώδησε τη σεξουαλική παρενόχληση της φοιτήτριας αποκάλεσε πριν κάποιες εβδομάδες “φάλαινα” παίκτρια δημοφιλούς τηλεπαιχνιδιού. Όλα αυτά είναι μέρος του προβλήματος στο οποίο επιδεικτικά κλείνουμε τα μάτια. Στα πόσα “λάθη”, λοιπόν, θα θελήσουμε να δούμε το πρόβλημα, όπως ακριβώς είναι και όχι ως κάτι που έγινε “για τελευταία φορά”;

Η μόνη λύση έρχεται πάντα μέσω της εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες της, αλλά και μετέπειτα σε όλες τις στάσεις της επαγγελματικής ζωής. Το να θέλουμε να έχουμε τα καλύτερα δυνατά ΜΜΕ που μπορούμε είναι μείζον δημοκρατικό αίτημα. Άλλωστε, η σωστή ενημέρωση που δεν αναπαράγει – μεταξύ άλλων- χυδαία στερεότυπα, συμβάλλει στη διαμόρφωση ενεργών και υπεύθυνων πολιτών. Η μαζική και άμεση ανταπόκριση πολιτών και οργανωμένων φορέων στην υποβάθμιση της σημασίας της σεξουαλικής επίθεσης που δέχτηκε η φοιτήτρια στη Θεσσαλονίκη - λόγο που αξίζει να θυμόμαστε πως ωθεί πολλές επιζήσασες επιθέσεων να μην καταγγέλλουν τις επιθέσεις που δέχονται- πρέπει να ληφθεί από τις αρχές και τους αρμόδιους φορείς ως σαφές μήνυμα. Σε τέτοια περιστατικά θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα, όπως προβλέπονται από τη νομοθεσία, ενώ η εκπαίδευση των δημοσιογράφων σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβάλλεται να είναι στρατηγική προτεραιότητα για ένα δημοκρατικό κράτος που πράγματι θέλει να είναι δημοκρατικό.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Ισότητα, δύναμη, εξουσία: σκέψεις με αφορμή ένα αρνητικό ρεκόρ της Ελλάδας

Τρίτη Οκτωβρίου 29, 2019 - 16:24, by Στέλλα Κάσδαγλη - Συνιδρύτρια του Women on Top
Main Image

Πριν από περίπου δύο εβδομάδες, δημοσιεύτηκε από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων ο Δείκτης για την Ισότητα σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάθε 2 χρόνια, βαθμολογεί τα 28 κράτη μέλη με βάση τις επιδόσεις τους για την ισότητα σε 6 τομείς: εργασία, χρήμα, εξουσία, γνώση, χρόνος και υγεία. Αποτυπώνει επίσης την κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη των 28 σε σχέση με τη βία κατά των γυναικών. H Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στην τελευταία θέση.

ΤΑΞΙΔΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΝΑΔΟΧΗ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Ταξιδεύοντας με τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη

Σάββατο Ιουνίου 1, 2019 - 16:10, by Ασπασία Κάκαρη - Επικεφαλής τμήματος Επικοινωνίας, Συνηγορίας & Εκστρατειών
Main Image

Όταν οργανώνεις τα γυρίσματα ενός ντοκιμαντέρ σε τρεις ηπείρους, πολλά πράγματα μπορεί να μην πάνε όπως τα σχεδιάζεις και πολλές φορές είναι αυτές οι ανατροπές που σε στιγματίζουν πιο πολύ…

ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Σεξουαλική παρενόχληση: ποια είναι τα όρια;

Δευτέρα Μαΐου 27, 2019 - 18:13, by Στέλλα Κάσδαγλη - Συνιδρύτρια του Women on Top
Main Image

Μπορεί να είστε εργαζόμενη ή εργαζόμενος και να αναρωτιέστε αν κάποια συμπεριφορά που υποστήκατε αποτελεί σεξουαλική παρενόχληση ή αν όλα «είναι στο μυαλό σας». Ίσως να προσπαθείτε να αξιολογήσετε τη δική σας συμπεριφορά σε σχέση με το τι θα μπορούσε κάποια ή κάποιος συνάδελφός σας να ορίσει ως σεξουαλική παρενόχληση. Ή, ενδεχομένως, ως εργοδότης να θέλετε να ορίσετε -για τον εαυτό σας αλλά και για τους ανθρώπους που δουλεύουν για σας- ποια είναι τα όρια της ασφαλούς αλληλεπίδρασης μέσα στον επαγγελματικό χώρο και ποια είναι τα καμπανάκια που θα έπρεπε να δίνουν σε όλους μας να καταλάβουμε ότι κάτι τα ξεπερνά. Ποια είναι, λοιπόν, τα όρια πέρα από τα οποία ξεκινάει η σεξουαλική παρενόχληση στη δουλειά;

Αρχείο Blog

Βρέθηκαν 0 blogposts το:

Διάβασε τα blogposts

Newsletter

Γραφτείτε στο newsletter μας
για να λαμβάνετε πρώτοι τα νέα
μας.



Υποχρεωτικό